Teatr Ateneum w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy teatru w Warszawie. Zobacz też: Teatr Ateneum.
Teatr Ateneum im. Stefana Jaracza w Warszawie
Ilustracja
wejście
Typ teatru teatr dramatyczny
Założyciel(e) Stefan Jaracz, Zygmunt Chmielewski i Janusz Dziewoński
Kierownictwo
artystyczne
Tadeusz Nyczek
Data powstania 1930
Państwo  Polska
Lokalizacja Warszawa, ul. Jaracza 2
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Teatr Ateneum im. Stefana Jaracza w Warszawie
Teatr Ateneum im. Stefana Jaracza w Warszawie
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Teatr Ateneum im. Stefana Jaracza w Warszawie
Teatr Ateneum im. Stefana Jaracza w Warszawie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Teatr Ateneum im. Stefana Jaracza w Warszawie
Teatr Ateneum im. Stefana Jaracza w Warszawie
52°14′12,48″N 21°01′55,27″E/52,236800 21,032020
Strona internetowa teatru

Teatr Ateneum im. Stefana Jaracza w Warszawie – teatr założony 9 grudnia 1930. Umowę podpisali - Stefan Jaracz, Zygmunt Chmielewski i Janusz Dziewoński.

Początki[edytuj kod]

Stefana Jaracza – wielkiego polskiego aktora i reżysera nazywano „buntownikiem i marzycielem”. W Ateneum (1930/31-1931/32) realizował on swoje marzenie o teatrze, w którym „wysiłek artystyczny znalazłby zrozumienie, a myśl twórcza i zapał – opiekę i urzeczywistnienie”. Pisał: „Nie ma teatru bez aktora. Najpiękniejszy utwór, najlepsza inscenizacja, najciekawsze dekoracje itd. – wszystko to się zawali, jeżeli sztuka aktorska będzie niżej poziomu.(…) Marzę o teatrze, gdzie autor, malarz, muzyk, inscenizator, reżyser i aktor porozumiewają się wspólnym językiem po to, aby w ostatecznym rezultacie porozumienia dzieło teatru zajaśniało pełnią wyrazu”.

Mimo braku subsydiów państwowych i silnej konkurencji innych teatrów, nie zrezygnował ze swoich artystycznych ambicji. Sprzyjał temu co nowe, odkrywcze, prowokujące. Ingerencje cenzury, ataki prasy sanacyjnej nie przeszkodziły w powstaniu chociażby słynnych Schillerowskich inscenizacji: „Kapitana z Koepenick” C. Zuckmayera z wielką kreacją Jaracza i „Krzyczcie, Chiny!” S. Tretiakowa.

Pod koniec lat 30. XX wieku Teatr Ateneum zyskał tytuł Komedii Francuskiej na Powiślu. Teatr zdobywał ogólnopolski rozgłos.

Budynek nie został zniszczony podczas obrony Warszawy we wrześniu 1939. W październiku 1943 zaczął tam działać teatr niemiecki – Kleines Theater der Stadt Warschau[1].

Czasy powojenne[edytuj kod]

Po drugiej wojnie światowej Teatr odbudowano wg projektu Wiktora Ballogha z uwzględnieniem dawnego wystroju. Uroczystość otwarcia nastąpiła 22 lipca 1951 inauguracyjną premierą „Interwencji” L. Sławina, pod dyrekcją Ludwika René. Teatr przyjął nazwę: Teatr Ateneum im. Stefana Jaracza. W 1955 część ulicy Czerwonego Krzyża przemianowano na ulicę Stefana Jaracza.

Tablica poświęcona Zbigniewowi Cybulskiemu koło Sceny 61

Powojenne Ateneum to epoka Janusza Warmińskiego. Trwała aż do śmierci dyrektora w 1996. Przez czterdzieści cztery lata Janusz Warmiński konsekwentnie budował zespół i markę Teatru Ateneum. Powołując się na ideę Stefana Jaracza „teatru żywego, aktualnego, użytecznego” nadał repertuarowi Ateneum współczesny charakter. Dawał prapremiery najciekawszych i najnowszych dzieł dramaturgii polskiej i światowej, wystawiał polską i obcą klasykę, jeśli miała odniesienie do współczesności, prezentował muzyczne spektakle autorów tego gatunku. Dokonywał również przeglądu awangardowej dramaturgii dwudziestolecia międzywojennego i jej wojennych kontynuacji. W 1960 stworzył Scenę 61 – pierwszą w Polsce scenę en rond, w 1986 scenę Kabaretu Literackiego – Scenę na Dole. Inne jego inicjatywy: Estrada Poetycka (1954), scena „Studio” (Studio Dramatyczne dla młodych pisarzy nagrodzonych w dorocznych Konkursach Debiutu Dramatycznego, 1970), nocna scena „Atelier” (1974) były eksperymentami artystycznymi wynikającymi z poszukiwania nowych metod inscenizacyjnych, próbami rozszerzania kanonów przestrzeni scenicznej oraz pragnienia wyjścia poza krąg autorów już znanych.

Prawie wszyscy wybitni aktorzy powojennego polskiego teatru występowali w Ateneum Janusza Warmińskiego. Prawie wszyscy wybitni polscy reżyserzy z nim współpracowali. Wielu młodych dramaturgów, reżyserów, aktorów u niego stawiało swoje pierwsze kroki.

Historia najnowsza[edytuj kod]

Po śmierci dyrektora Janusza Warmińskiego, w 1996, dyrektorem Teatru Ateneum został Zbigniew Libera, a na stanowisko dyrektora artystycznego powołano Gustawa Holoubka. Gustaw Holoubek kontynuował najważniejsze tradycje Ateneum: zespół doskonałych aktorów. Domeną Ateneum spod znaku Gustawa Holoubka był repertuar klasyczny i kameralne sztuki współczesne. Po śmierci Gustawa Holoubka przez trzy sezony dyrekcję artystyczną piastowała reżyserka Izabella Cywińska.

Od czerwca 2011 do sierpnia 2016 dyrektorem artystycznym był reżyser Andrzej Domalik.

Obsada Teatru Ateneum[edytuj kod]

Obecne aktorki[edytuj kod]

Byłe aktorki[edytuj kod]

Obecni aktorzy[edytuj kod]

Byli aktorzy[edytuj kod]

Siedziba[edytuj kod]

Teatr mieści się w budynku kolejowej organizacji związkowej, obecnie pod nazwą Federacji Związków Zawodowych Pracowników PKP.

Bibliografia[edytuj kod]

  • Ireneusz Zalewski: Echa dawnej Warszawy. 100 adresów, Skarpa Warszawska Warszawa 2016, wyd. II, 263 s., ISBN 978-83-63842-08-6

Przypisy

  1. Barbara Król-Kaczorowska: Teatry Warszawy. Budynki i sale w latach 1748-1975. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1986, s. 213. ISBN 83-06-01183-X.