Strzmiele

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Strzmiele
Delegatura Archiwum Państwowego w Szczecinie
Delegatura Archiwum Państwowego w Szczecinie
Państwo  Polska
Województwo zachodniopomorskie
Powiat łobeski
Gmina Radowo Małe
Strefa numeracyjna (+48) 91
Tablice rejestracyjne ZLO
SIMC 0782340
Położenie na mapie gminy Radowo Małe
Mapa lokalizacyjna gminy Radowo Małe
Strzmiele
Strzmiele
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Strzmiele
Strzmiele
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Strzmiele
Strzmiele
Ziemia 53°39′05″N 15°31′33″E/53,651389 15,525833

Strzmiele (Strzemiele, niem. Stramehl) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie łobeskim, w gminie Radowo Małe, nad strugą Meszną. Ok. 0,5 km na wschód od wsi znajduje się Jezioro Strzemielskie, a ok. 0,2 km na północny wschód jezioro Jurkowo. W latach 1818 - 1945 miejscowość administracyjnie należała do Landkreis Regenwalde (Powiat Resko) z siedzibą do roku 1860 w Resku, a następnie w Łobzie i liczyła mieszkańców w roku 1933 - 390, 1939 - 406 osób[1].

W latach 1946-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa szczecińskiego.

W miejscowości znajduje się skrzyżowanie drogi wojewódzkiej nr 147 z drogą wojewódzką nr 146. Wieś jest położona na Wysoczyźnie Łobeskiej.

Pierwsze wzmianki o zamku w Strzmielach pochodzą z 1282 r. i mówią, że Borko I (von Borcke) ma synów Jana i Jakuba, a w 1295 r. urodził się tu Mikołaj. W roku 1334 ma miejsce konflikt zbrojny pomiędzy Borkami a księciem Barnimem III i zamek w Strzmielach zostaje zdobyty. W roku 1348 (1346) Strzmiele mają już kościół (w II poł. erygowano parafię). i otrzymują prawa miejskie według wzoru lubeckiego nadane przez przez Jakuba III Borka, ale tracą je w XVI w[2]. W roku 1357 Borkowie ze Strzmiela przejęli Pęzino k. Stargardu. W dniu 13.12.1388 Maćko Borko oraz Eckhard Volde z 40 przyjaciółmi napadli na księcia geldryjskiego (obecnie Holandia) Wilhelma jadącego do Krzyżaków w Malborku, porwali i uwięzili go w Złocieńcu. Powoduje to konflikt zbrojny Borków ze Strzmiela z księciem Wołogoszczy więc w sierpniu 1389 Maćko Borko uwolnił księcia Wilhelma. W tym samym roku 1389 na Strzmiele napadają Krzyżacy i palą miejscowość. W roku 1390 Podczas składania hołdu Władysławowi Jagielle w Pyzdrach w orszaku Warcisława VII był Maćko Borko. W roku 1392 Maćko Borko poturbował komtura z Czech, Johanna Muelheima, a w odwecie wiosną 1393 Krzyżacy pod wodzą Wielkiego Mistrza Konrada v. Jungingena z udziałem książąt pomorskich zniszczyli zamek i miejscowość. W odwecie za to w roku 1393 Maćko Borko zorganizował zbrojną wyprawę na tereny krzyżackie. W roku 1395 w kościele zbudowano dwa ołtarze – św. Katarzyny i św. Jerzego. W latach 1397-1408 Jakub Borko – altarzysta w Łobzie, zostaje prałatem kapituły kamieńskiej. W Strzmielach urodziła się Sydonia von Borck (1540 lub 1545). W roku 1544 na mapie Pomorza Zachodniego „Kosmografia” S. Muenstera widnieje nazwa Strzmiele. Z roku 1551 pochodzi najstarszy opis zamku. W roku 1584 Henryk Borko ufundował ambonę w kościele. W roku 1612 Adrian Borko gościł pomorskiego kartografa E. Lubinusa. W roku 1615 ma miejsce remont kościoła i budowa dzwonnicy. W roku 1714 część dóbr Borkowie sprzedali Adrianowi Bernhardowi von Edling, a ten wzniósł nowy dwór.

We wsi znajduje się zabytkowy kościół filialny pw. NMP i św. Andrzeja z 1722 roku. Na wieży kościoła znajduje się dzwon z 1592 roku wykonany przez stargardzkiego ludwisarza Joachima Karstede[3]. W roku 1731 mieszkał w Strzmielach pastor Dawid Klubte. W roku 1742 dobra strzmielskie wraz z Czachowem i Smorawiną nabył Jan Fryderyk Loeper. W roku 1752 ma miejsce konsekracja kościoła po zakończonym remoncie.

Strzmiele, kościół p.w. NMP i św. Andrzeja, 1722

Kolejnym zabytkiem w Strzmielach jest zespół dworski z XVI i XVIII-XIX wieku. W skład zespołu wchodzi dwór powstały w XVI wieku, przebudowywany w 1. ćwierćwieczu XVIII wieku, w 1782-83 roku (Johann Georg Loeper - nowy właściciel - koszt 21 000 talarów), a także w połowie XIX wieku. Do zespołu należą także dwa pawilony tzw. domki kawalerskie lub strażnice, a także park z przełomu XVIII/XIX wieku[4]. W roku 1834 ma miejsce sprzedaż cennej biblioteki strzemielskiej dla Pomorskiego Towarzystwa Historycznego w Szczecinie, którą to bibliotekę Jan Jerzy Loeper założył w roku 1782 r.

W 1947 roku zmieniono urzędowo niemiecką nazwę miejscowości – Stramehl, na polską nazwę – Strzmiele[5].

Przypisy

  1. Deutsche Verwaltungsgeschichte Pommern, Kreis Regenwalde
  2. Gmina Radowo Małe [1]
  3. M. Majewski Ludwisarstwo stargardzkie XVI-XVII wieku. Przyczynek do "Corpusu Campanorum Pomeranorum" [w:] Mała Ojczyzna - Wczoraj i Dziś. Materiały z sesji, Stargard 1999, s. 71
  4. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo zachodniopomorskie. 31 marca 2016.
  5. M.P. z 1947 r. Nr 111, poz. 719, s. 13

Linki zewnętrzne[edytuj]

Galeria[edytuj]

Bibliografia[edytuj]

  • Zbigniew Harbuz: Kalendarium ziemi i powiatu łobeskiego, „Łabuź”, Łobez 2007, ISSN 1509-6378.