Kamienica zarządu gminy żydowskiej w Poznaniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Synagoga w Poznaniu)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kamienica zarządu gminy żydowskiej w Poznaniu
Obiekt zabytkowy nr rej. 668/Wlkp/A z 26.03.2008[1]
Ilustracja
Fasada północna (2013)
Państwo  Polska
Miejscowość Poznań
Adres ul. Stawna 10
Kondygnacje 4
Ukończenie budowy 1897
Właściciel Związek Gmin Wyznaniowych Żydowskich w RP (2003–2018),
Gmina Wyznaniowa Żydowska w Poznaniu (od 2018)
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kamienica zarządu gminy żydowskiej w Poznaniu
Kamienica zarządu gminy żydowskiej w Poznaniu
Ziemia52°24′38,250″N 16°56′11,702″E/52,410625 16,936584

Kamienica zarządu gminy żydowskiej w Poznaniu ‒ kamienica znajdująca się w północnej części Starego Miasta w Poznaniu, na narożniku ulic Stawnej 10 i Szewskiej 10, mieszcząca w dwudziestoleciu międzywojennym i od 2003 roku władze poznańskiego kahału.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W okresie dwudziestolecia międzywojennego siedziba gminy mieściła m.in. Żydowską Bibliotekę Ludową, salę zebrań, biura organizacji charytatywnych i związku sportowego, kilka mieszkań dla pracowników kahału[2], a w latach 1924‒1932 również Miejską Izraelicką Szkołę Podstawową nr 14, do której uczęszczało rocznie ok. 200 uczniów[3].

Jedną z organizacji mieszczących się w budynku było Towarzystwo Chewra Kadisza, którego statut odnowiono w grudniu 1929 roku. Zajmowało się ono pomocą biednym i chorym członkom gminy, pokrywając koszty ich leczenia, udzielając pomocy rodzinom i organizując pogrzeby. Na czele funkcjonującego do 1939 roku stowarzyszenia stał dr J. Cobliner. W 1930 liczyło ono 217 członków. W latach 1937‒38 zorganizowało 25 pogrzebów, w tym 10 nieodpłatnych; pokryło koszty leczenia sześciu osób i udzieliło zapomogi 63 kolejnym[4].

W 1939 roku władze niemieckie przejęły cały majątek gminy, niszcząc tym samym wyposażenie budynku[2]. Po II wojnie światowej w Poznaniu przebywało 224 Żydów (styczeń 1946). Pół roku później było ich już 343. Mimo to, nie udało się odrodzić wspólnoty, a cały jej majątek (w tym synagogi, cmentarze i siedziba gminy) przeszedł w ręce miasta[5]. W okresie Polski Ludowej pomieszczenia gmachu służyły jako magazyny Archiwum Państwowego[2]. W 1975 roku oczyszczono elewacje budynku, a w 1992 wyremontowano klatki schodowe i założono instalację ogrzewania gazowego[6].

Zjednoczonej w 1999 roku gminie[5] dopiero po 4 latach udało się odzyskać kamienicę przy ulicy Stawnej[6].

W budynku mieści się jedyny czynny w Poznaniu bejt midrasz. Początkowo Torę w trakcie nabożeństw czytano w wydaniu książkowym[7], aż do 8 stycznia 2009 roku, kiedy Orit i Meszulama Szafranowie z Izraela ofiarowali ZGWŻ uroczyście wniesione zwoje Tory[8]. W 2009 przeprowadzono remont dachu, a w latach 2009‒2015 konserwację elewacji oraz renowację stolarki okiennej i drzwiowej[6].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Elewacje licowane są żółtą i czerwoną cegłą klinkierową, dach pokryty dachówką karpiówką, a wieżyczka łupkiem[6].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo wielkopolskie. 2018-09-30. s. 174. [dostęp 2018-12-27].
  2. a b c Witkowski 2012 ↓, s. 100.
  3. Witkowski 2012 ↓, s. 108‒109.
  4. Witkowski 2012 ↓, s. 68.
  5. a b Witkowski 2012 ↓, s. 73.
  6. a b c d Stare Miasto w Poznaniu. Zniszczenia – odbudowa – konserwacja 1945–2016. Iwona Błaszczyk (red.). Poznań: Wydawnictwo Miejskie Posnania, 2017, s. 300‒301. ISBN 978-83-7768-176-3.
  7. Dawid Jakś: Poznańscy Żydzi mają zwoje Tory (pol.). [dostęp 2018-12-27].
  8. Witkowski 2012 ↓, s. 74.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]