Tadeusz Ważewski

Tadeusz Ważewski
Data i miejsce urodzenia	24 września 1896 ; Wygnanka
Data i miejsce śmierci	5 września 1972 ; Rabka-Zdrój
	Profesor nauk matematycznych
Alma Mater	Uniwersytet Jagielloński
Profesura	1933
	Polska Akademia Nauk / Umiejętności
Status PAN	członek rzeczywisty
Status PAU	członek krajowy czynny
	Doktor honoris causa; Uniwersytet Jagielloński – 1967
	Nauczyciel akademicki
Uczelnia	Akademia Górniczo-Hutnicza; Uniwersytet Jagielloński
	Odznaczenia
	;
	Multimedia w Wikimedia Commons

Tadeusz Ważewski (ur. 24 września 1896 w Wygnance k. Czortkowa, zm. 5 września 1972 w Rabce-Zdroju) – polski matematyk, przedstawiciel krakowskiej szkoły matematycznej. Zajmował się badaniem równań różniczkowych (cząstkowych i zwyczajnych) oraz teorią sterowania^[1].

Życiorys

W latach 1906–1911 uczęszczał do gimnazjum w Mielcu, a w latach 1911–1914 do I Gimnazjum w Tarnowie, w którym złożył egzamin dojrzałości. W latach 1914–1920 studiował na ówczesnym Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Zaczął od studiów fizyki, ale pod wpływem Stanisława Zaremby zajął się ostatecznie matematyką. W czasie I wojny otrzymał przydział służbowy jako saper do 5. Kompanii zapasowej saperów (legitymacja nr 2174). W latach 1921–23 studiował na Uniwersytecie Paryskim broniąc rozprawę doktorską z topologii w 1924. Od 1 sierpnia 1923 do 31 października 1926 był asystentem w Akademii Górniczej w Krakowie, od 1 listopada 1926 do 30 września 1933 zastępcą profesora na Uniwersytecie Jagiellońskim, zostając następnie (nominacja ma datę 16 września 1933) profesorem nadzwyczajnym. Aresztowany 6 listopada 1939 podczas Sonderaktion Krakau był więziony wraz z innymi profesorami w obozie koncentracyjnym w Sachsenhausen. Po zwolnieniu z obozu w lutym 1940 pracował w Szkole Handlowej Męskiej w Krakowie, angażując się jednocześnie w tajne nauczanie Uniwersytetu Jagiellońskiego. Profesorem zwyczajnym UJ został mianowany we wrześniu 1945 roku, pracował na Uniwersytecie Jagiellońskim do przejścia na emeryturę. Równocześnie z kierowaniem katedrą uniwersytecką, kierował działem Równań Różniczkowych w powołanym w 1949 Państwowym Instytucie Matematycznym, który następnie stał się Instytutem Matematycznym PAN. Pomagał w tworzeniu studiów matematycznych w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Krakowie mając zajęcia zlecone. Zaraz po wojnie został powołany w poczet członków korespondentów Polskiej Akademii Umiejętności oraz Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, a po powstaniu Polskiej Akademii Nauk został jej członkiem korespondentem, w roku 1958 wszedł do grona członków zwyczajnych PAN. W latach 1959–1961 był prezesem Polskiego Towarzystwa Matematycznego.

Członek komitetu redakcyjnego Annales Polonici Mathematici i Journal of Differential Equations.

Zmarł w Rabce-Zdroju, pochowany na cmentarzu Rakowickim w Krakowie (kwatera Bc-9-1)^[2]

Ordery i odznaczenia

Order Sztandaru Pracy I klasy
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1954)^[3]
Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955)^[4]

Nagrody i wyróżnienia

Nagroda Państwowa I stopnia w zakresie nauk matematycznofizycznych, chemicznych i nauk o ziemi za wybitne osiągnięcia w dziedzinie teorii równań różniczkowych (1964)^[5]
tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego (1967)^[6]

Przypisy

↑ Ważewski Tadeusz, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2021-10-02] .
↑ wg Listy pamięci UJ. [dostęp 2017-11-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-12-01)].
↑ M.P. z 1954 r. Nr 112, poz. 1566 „w 10 rocznicę Polski Ludowej za wybitne zasługi w dziedzinie nauki”.
↑ M.P. z 1955 r. Nr 112, poz. 1450 - Uchwała Rady Państwa z dnia 14 stycznia 1955 r. nr 0/126 - na wniosek Prezesa Polskiej Akademii Nauk.
↑ Nagrody państwowe I stopnia w dziedzinie nauki, techniki oraz kultury i sztuki. „Głos Wielkopolski”. Rok XX, Nr 171 (6359), s. 3, 21 lipca 1964. Poznań: Poznańskie Wydawnictwo Prasowe „RSW Prasa”. [dostęp 2026-03-10].
↑ Doktorzy honoris causa. uj.edu.pl. [dostęp 2025-05-11]. (pol.).

Linki zewnętrzne

Tadeusz Ważewski – Uczony I Nauczyciel
Tadeusz Ważewski - Leksykon Matematyków Polskich
John J. O’Connor; Edmund F. Robertson: Tadeusz Ważewski w MacTutor History of Mathematics archive (ang.)

[epwn-1] Ważewski Tadeusz, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2021-10-02] .

[2] wg Listy pamięci UJ. [dostęp 2017-11-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-12-01)].

[3] M.P. z 1954 r. Nr 112, poz. 1566 „w 10 rocznicę Polski Ludowej za wybitne zasługi w dziedzinie nauki”.

[4] M.P. z 1955 r. Nr 112, poz. 1450 - Uchwała Rady Państwa z dnia 14 stycznia 1955 r. nr 0/126 - na wniosek Prezesa Polskiej Akademii Nauk.

[5] Nagrody państwowe I stopnia w dziedzinie nauki, techniki oraz kultury i sztuki. „Głos Wielkopolski”. Rok XX, Nr 171 (6359), s. 3, 21 lipca 1964. Poznań: Poznańskie Wydawnictwo Prasowe „RSW Prasa”. [dostęp 2026-03-10].

[uj.edu.pl-6] Doktorzy honoris causa. uj.edu.pl. [dostęp 2025-05-11]. (pol.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]