Edward Marczewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Edward Marczewski
ilustracja
Data i miejsce urodzenia 15 listopada 1907
Warszawa
Data i miejsce śmierci 17 października 1976
Wrocław
Zawód, zajęcie matematyk
profesor nauk matematycznych
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
Doktorat 1932Matematyka
Uniwersytet Warszawski
Polska Akademia Nauk
Status członek rzeczywisty[1]
Uczelnia Uniwersytet Wrocławski
Okres zatrudn. 1945-
Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi
Grób profesora Edwarda Marczewskiego na Cmentarzu Świętej Rodziny we Wrocławiu

Edward Marczewski (ur. 15 listopada 1907 w Warszawie, zm. 17 października 1976 we Wrocławiu[2]; do roku 1940 nosił nazwisko Szpilrajn) − polski matematyk żydowskiego pochodzenia, profesor i rektor Uniwersytetu Wrocławskiego[3].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W 1925 roku, po ukończeniu nauki w Liceum Batorego w Warszawie, podjął studia na Uniwersytecie Warszawskim. Już na pierwszym roku spotkał Kazimierza Kuratowskiego, który wraz ze Stefanem Mazurkiewiczem oraz Wacławem Sierpińskim miał duży wpływ na studia i późniejsze prace Marczewskiego. W 1932 roku Marczewski złożył pracę doktorską[4][5], napisaną pod kierunkiem Sierpińskiego[6].

Do roku 1940 nazywał się Szpilrajn[7]. Wojnę przeżył dzięki fałszywym dokumentom na nazwisko Marczewski[6], otrzymanym od Władysława Bartoszewskiego. Pod koniec wojny uwięziony przez Niemców i wysłany do obozu pracy przymusowej we Wrocławiu. Po wojnie pozostał w tym mieście, od jesieni 1945 roku pracując na Uniwersytecie Wrocławskim.

Od 1945 roku był kierownikiem Katedry Funkcji Rzeczywistych, ale z powodów politycznych przeniesiony został w stan spoczynku w 1969 roku. Ponadto pełnił w latach 1945-1967 funkcję dyrektora Instytutu Matematycznego Uniwersytetu oraz prezesa Polskiego Towarzystwa Matematycznego (1957-1959) i Wrocławskiego Towarzystwa Nauk[7].

W 1946, razem z Bronisławem Knasterem, Hugonem Steinhausem i Władysławem Ślebodzińskim założył czasopismo matematyczne Colloquium Mathematicum, którego był później długoletnim redaktorem naczelnym[6].

Został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (1950)[8].

Członek korespondent (od 1958), członek rzeczywisty PAN (od 1966)[1].

Jego żoną była Zofia Bursche, córka pastora ewangelickiego Edmunda Burschego.

Dorobek naukowy i dydaktyczny[edytuj | edytuj kod]

Autor około 100 prac naukowych z zakresu topologii, teorii miary, teorii mnogości i algebry. 92 z tych prac zebrano i wydano w 1996 roku w formie dzieł zebranych tego matematyka[6]:

Twórca wrocławskiej szkoły algebraicznej i algebraicznej teorii niezależności[7]. Nauczyciel Siemiona Fajtlowicza, Kazimierza Głazka i innych[4].

Był autorem haseł w Polskim Słowniku Biograficznym.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Członkowie PAN: Skorowidz
  2. BillionGraves. pl.Billiongraves.com, 2019-04-22.
  3. Marczewski Edward, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2021-10-02].
  4. a b Edward Marczewski (Szpilrajn): Mathematical Genealogy Project (ang.). 1932. [dostęp 2021-03-13]. Cytat: "O funkcjach miarowych i warunku Baire’a."
  5. Walerian Piotrowski. Doktoraty z matematyki i logiki na Uniwersytecie Warszawskim w latach 1915 - 1939. „Annales Societatis Mathematicae Polonae, Series VI, Antiquitates Mathematicae”. VI, s. 97-131, 2014. Więsław, Witold (ed.) Dzieje matematyki polskiej II., Instytut Matematyki, Uniwersytet Wrocławski, Wrocław 2013, 326 pp. (​ISBN 978-83-910055-8-3​). Warszawa: Polskie Towarzystwo Matematyczne. DOI: 0.14708/am.v6i0.610. ISSN 2353-8813. 
  6. a b c d Sylwetki rektorów UWr – Edward Marczewski
  7. a b c Poczet byłych rektorów Uniwersytetu Wrocławskiego
  8. M.P. z 1950 r. nr 85, poz. 1021

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]