Teodor Wessel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Teodor Wessel.PNG

Teodor Wessel herbu Rogala[1] (zm. 21 maja 1791 roku) – wojewoda łęczycki 1759–1761, podskarbi wielki koronny w latach 1761–1775, prezes Komisji Skarbowej Koronnej[2], generał-lejtnant wojsk koronnych w 1758 roku, starosta wschowski i różański[3], starosta lipnicki w 1771 roku[4].

Za panowania Augusta III Sasa był członkiem frakcji brühlowskiej stronnictwa starorepublikańskiego[5].

W 1761 roku minister saski Henryk Brühl sprzedał mu urząd podskarbiego wielkiego koronnego, licząc na nielegalne zyski, jakie miał mu dostarczać Wessel z nowo utworzonej mennicy państwowej. Ten jednak już wcześniej wziął łapówkę od fałszerzy żydowsko-pruskich, na potrzeby kupna tego urzędu. Tak więc nielegalne dochody z mennicy czerpali Żydzi i Prusacy. 10 lutego 1766 roku wydał uniwersał o monecie, mocą którego wprowadzał nową stopę złotówki. Z grzywny kolońskiej miano odtąd wybijać 80 złotych, a złotówka dzieliła się na 4 grosze srebrne lub 30 miedzianych. Talar równy był 6 złotym a dukat 16,75 złotego. Z obiegu wycofano wszystkie monety obce, a także tzw. efraimiki – bite stemplami Augusta III w Saksonii przez okupacyjne wojska pruskie. Członek konfederacji radomskiej[6], 23 października 1767 roku wszedł w skład delegacji Sejmu, wyłonionej pod naciskiem posła rosyjskiego Nikołaja Repnina, powołanej w celu określenia ustroju Rzeczypospolitej[7]. 24 marca 1768 roku na Radzie Senatu głosował za wezwaniem wojsk rosyjskich w celu stłumienia konfederacji barskiej[8]

Jako stronnik konfederacji barskiej, był prawdopodobnie jednym z organizatorów porwania Stanisława Augusta Poniatowskiego w listopadzie 1771 roku. Po upadku konfederacji sprzedał urząd Adamowi Ponińskiemu.

Na Sejmie Rozbiorowym 1773–1775 wszedł w skład delegacji wyłonionej pod naciskiem dyplomatów trzech państw rozbiorczych, mającej przeprowadzić rozbiór[9]. 18 września 1773 roku podpisał traktaty cesji przez Rzeczpospolitą Obojga Narodów ziem zagarniętych przez Rosję, Prusy i Austrię w I rozbiorze Polski[10].

Przypisy

  1. Urzędnicy województw łęczyckiego i sieradzkiego XVI-XVIII wieku. Spisy. Oprac. Edward Opaliński i Hanka Żerek-Kleszcz. Kórnik 1993, s. 302.
  2. Komissya Rzeczypospolitey Skarbu Koronnego. Ogłasza nowe zasady dla monet krajowych. Warszawa 11 Stycznia 1766 (podp. G. H. Harnack Leg. Cancell. Comm. Monetariae), b.n.s.
  3. Tomasz Ciesielski, Generałowie wojska koronnego w latach 1717–1763, w: Organizacja armii w nowożytnej Europie: struktura – urzędy – prawo – finanse, Zabrze 2011, s. 465.
  4. Płata Woyska Y Chleb Zasłuzonych : To Iest Taryffy, Kwart, Hyberny, Pogłownego, Łanowego, Y inne przydatki dla wygody y ciekawości publiczney. Zebrane, y Do Druku Podane, 1771, s. 4.
  5. Henryk Schmitt, Dziej panowania Stanisława Augusta, t. I, Lwów 1886, s. 107.
  6. Aleksander Kraushar, Książę Repnin i Polska, Warszawa 1900 t. I , s. 388.
  7. Volumina Legum t. VII, Petersburg 1860, s. 244–248.
  8. Władysław Konopczyński, Konfederacja barska, t. I, Warszawa 1991, s. 46.
  9. Ryszard Chojecki, Patriotyczna opozycja na sejmie 1773 r., w: Kwartalnik Historyczny, LXXIX, nr 3, 1972, s. 545–562.
  10. Volumina Legum t. VIII, Petersburg 1860, s. 20–48.