Jan Sierakowski (1498–1589)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wojewody łęczyckiego. Zobacz też: Inne osoby o tym imieniu i nazwisku.
Jan Sierakowski
Data urodzenia 1498
Data i miejsce śmierci 1589
Kłodawa
Marszałek Sejmu
Okres od 1548
Przynależność polityczna Ruch egzekucyjny
Poprzednik (pierwszy sprawujący urząd)
Następca Mikołaj Sienicki

Jan Sierakowski herbu Ogończyk (ur. 1498, zm. 1589 w Kłodawie) – wojewoda łęczycki w latach 1569-1589, kasztelan kaliski w latach 1566-1568, kasztelan śremski w latach 1555-1557, kasztelan lądzki w latach 1557-1566, podkomorzy kaliski w latach 1553-1555, referendarz koronny w latach 1552-1566, wojski inowrocławski w latach 1544-1553, starosta przedecki w latach 1556-1576[1].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodzony jako syn Wacława, chorążego brzesko-kujawskiego. Protoplasta rodu Sierakowskich. Dworzanin konny Zygmunta II Augusta w 1548 roku. W roku 1548 marszałek izby poselskiej, referendarz koronny, od 1563 do 1566 kasztelan kaliski, następnie wojewoda łęczycki. Używany do komisji w Prusach Królewskich, brał czynny udział w komisji Karnkowskiego do Gdańska (1568-1570). Zasłynął jako jeden z bojowników "egzekucji" i przywódców tzw. "wojny kokoszej". Występował przeciwko władzy sądowej biskupów. Na sejmie roku 1548 sprzeciwiał się małżeństwu Zygmunta II Augusta z Barbarą Radziwiłłówną. Trukczaszy i dworzanin królowej Barbary w latach 1548-1551.

Poseł sieradzki na sejm 1548 roku, poseł łęczycki na sejmy: 1550, 1552 i 1558/1559 roku[2]. Był członkiem komisji do rewizji królewszczyzn na sejmie 1563/1564 roku[3].

Miał syna Stanisława (1534-1596), kasztelana lędzkiego i 3 córki. Był sygnatariuszem aktu unii lubelskiej 1569 roku[4]. Podpisał konfederację warszawską 1573 roku[5]. W 1575 roku w czasie wolnej elekcji głosował na cesarza Maksymiliana II Habsburga[6].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Ważniejsze utwory[edytuj | edytuj kod]

  • Posłów ziemskich ze wszystkiej Korony pierwsze witanie Króla J. M. Zygmunta Augusta na sejmie piotrkowskim A. D. 1548, wyd.: Pamiętnik Sandomierski, t. 2 (1830), s. 171-186; M. Wiszniewski Historia literatury polskiej, t. 9, Kraków 1857; A. Małecki Wybór mów staropolskich, Kraków 1860; J. Szujski "Diariusze sejmów koronnych 1548, 1553 i 1570 r.", Scriptores Rerum Polonicarum, t. 1 (1872), s. 161 nn., tekst poprawny, (w skrócie przytoczył tę mowę S. Orzechowski: Annales...)
  • Compendium statutorum, powst. 1554, wyd. B. Ulanowski, S. Kutrzeba "Układ prawa polskiego z r. 1554", Kraków 1897-1926, Archiwum Komisji Prawniczej PAU, t. 6

Listy i materiały[edytuj | edytuj kod]

  • Od Stefana Batorego, dat. w Warszawie 6 sierpnia 1576, wyd. I. Polkowski "Sprawy wojenne króla Stefana Batorego. Dyjaryjusze, relacyje, listy i akta z lat 1576-1586", Kraków 1887, Acta Historica Res Gestas Poloniae Illustarntia, t. 11

Utwory o autorstwie niepewnym[edytuj | edytuj kod]

  • Deliberacje o królu, panach, radzie i urzędnikach, sejmie i bezkrólewiu, powst. około 1569, wyd. B. Ulanowski, S. Kutrzeba "Sześć broszur politycznych z XVI i początku XVII stulecia", Kraków 1921, BPP nr 76
  • De interregno, powst. 1587, wyd. B. Ulanowski, S. Kutrzeba "Sześć broszur politycznych z XVI i początku XVII stulecia", Kraków 1921, BPP nr 76

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Urzędnicy województw łęczyckiego i sieradzkiego XVI-XVIII wieku. Spisy". Oprac. Edward Opaliński i Hanka Żerek-Kleszcz. Kórnik 1993, s. 290.
  2. Marek Ferenc, Dwór Zygmunta Augusta. Organizacja i ludzie, Oświęcim 2014, s. 229.
  3. Krzysztof Chłapowski, Realizacja reform egzekucji dóbr 1563-1665. Sprawa zastawów królewszczyzn małopolskich, Warszawa 1984, s. 28.
  4. Volumina Legum, t. II, Petersburg 1859. s. 87.
  5. Włodzimierz Budka, Kto podpisał konfederację warszawską 1573 R.?, w: Reformacja w Polsce. R.1 1921 nr 4, s. 318.
  6. Ewa Dubas-Urwanowicz, Koronne zjazdy szlacheckie w dwóch pierwszych bezkrólewiach po śmierci Zygmunta Augusta, Białystok 1998, s. 294

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wielka Encyklopedia Powszechna PWN (1962-1969)
  • Ilustrowana Encyklopedia Trzaski, Everta i Michalskiego (1924-1927)
  • Wielka Ilustrowana Encyklopedia Gutenberga (1934-1939)
  • Bibliografia Literatury Polskiej – Nowy Korbut, t. 3 Piśmiennictwo Staropolskie, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1965, s. 234

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]