Walenty Dembiński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Walenty Dembiński
Ilustracja
Herb
Rawicz
Data urodzenia 1504
Data śmierci 1584
Ojciec Andrzej Dembiński
Żona

1. Elżbieta Kuczkowska
2. Krystyna Minocka
3. Barbara Gosławska

Dzieci

1.1 Stanisław
1.2 Jakub
1.3 Erazm Dembiński
1.4 Kasper
1.5 Andrzej
1.6 Jan
1.7 Walenty
1.8 Zofia
1.9 Anna
1.10 Krystyna
1.11 Elżbieta
1.12 Barbara
2.13 Katarzyna
3.14 Hieronim
3.15 Urszula

Walenty Dembiński herbu Rawicz (ur. ok. 1504 roku – zm. w 1584 roku) – kasztelan krakowski w latach 1576-1584, kanclerz wielki koronny w latach 1564-1576, i podskarbi wielki koronny w latach 1561-1564, kasztelan sądecki w latach 1555-1563, kasztelan biecki w latach 1550-1555, burgrabia krakowski w latach 1549-1559, pisarz ziemski krakowski w 1544 roku, podstarosta krakowski w latach 1539-1544, sędzia grodzki krakowski w latach 1535-1539, referendarz koronny w latach 1544-1551, dworzanin konny Zygmunta II Augusta w latach 1548-1554, starosta lubomelski w latach 1563-1574, starosta czorsztyński w latach 1553-1584, starosta chęciński w latach 1550-1564[1]. Poseł województwa krakowskiego na sejm 1538/1539 roku, sejm 1540 roku[2].

Podpis Walentego Dembińskiego na dokumencie Henryka Walezego, w którym król daje miastu Poznaniowi odpis protokołu swojej elekcji (ze zbiorów Archiwum Państwowego w Poznaniu)

Był jednym z przywódców rokoszu szlacheckiego 1537. Pozwany przed sąd sejmowy jako winny zbrodni obrazy majestatu. W 1544 został jednak referendarzem wielkim koronnym. W 1548 został burgrabią krakowskim. W 1561 został podskarbim wielkim koronnym. Zaprowadził porządek w skarbie. W 1564 został kanclerzem wielkim koronnym. Sędzia sejmowy w 1569 roku[3]. Był sygnatariuszem aktu unii lubelskiej 1569 roku[4]. W 1573 roku potwierdził elekcję Henryka III Walezego na króla Polski[5]. W 1576 z powodu wieku oddał pieczęć Piotrowi Dunin-Wolskiemu, otrzymując w zamian kasztelanię krakowską.

Walenty Dembiński był trzykrotnie żonaty; z Elżbietą Kuczkowską herbu Jastrzębiec, córką Jakuba Kuczkowskiego; z Krystyną Minocką z Sieciechowic herbu Nowina, córką Stanisława na Rogowie Minockiego; z Barbarą z Bebelna Gosławską herbu Oksza. Z pierwszej żony pozostawił kasztelan siedmiu synów i pięć córek:
- Zofia, pmo voto za Marcinem Czuryłą herbu Korczak, starostą niepołomickim; sdo voto za Jaroszem z Brzezia na Wodzisławiu Lancokorońskim herbu Zadora.
- Anna za Stanisławem Szafrańcem z Pieskowej Skały herbu Starykoń, wojewodą sandomierskim.
- Krystyna za Andrzejem z Gołuchowa Gołuchowskim herbu Leliwa.
- Elżbieta za Janem Silnickim na Potoku i Siedlcach herbu Doliwa.
- Barbara za Bartłomiejem na Bużenie Bużańskim herbu Poraj, wojskim sieradzkim.

Z drugiej żony miał kasztelan tylko jedną córkę - Katarzynę, małżonkę Andrzeja Reja z Nagłowic herbu Oksza, syna Mikołaja Reja.

Z trzeciej żony miał dwoje dzieci: syna i córkę Urszulę, która poślubiła Stanisława Mińskiego herbu Prus III, podkanclerzego koronnego.

Przypisy

  1. Marek Ferenc, Dwór Zygmunta Augusta. Organizacja i ludzie, Oświęcim 2014, s. 210.
  2. Posłowie ziemscy koronni 1493-1600, pod red. Ireny Kaniewskiej, Warszawa 2013, s. 91, 94.
  3. Krzysztof Chłapowski, Realizacja reform egzekucji dóbr 1563-1665. Sprawa zastawów królewszczyzn małopolskich, Warszawa 1984, s. 29.
  4. Volumina Legum, t. II, Petersburg 1859, s. 88.
  5. Świętosława Orzelskiego bezkrólewia ksiąg ośmioro 1572-1576, Kraków 1917, s. 150

Bibliografia[edytuj]

  • Posłowie ziemscy koronni 1493-1600, pod red. Ireny Kaniewskiej, Warszawa 2013.
  • Świętosława Orzelskiego bezkrólewia ksiąg ośmioro 1572-1576, Kraków 1917.
  • Volumina Legum, t. 2, Petersburg 1859
  • Ferenc M., Dwór Zygmunta Augusta. Organizacja i ludzie, Oświęcim 2014.
  • Tomczak A., Walenty Dembiński, kanclerz egzekucji (ok. 1504-1584), Toruń 1963.