Ulica gen. Władysława Andersa w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ulica gen. Władysława Andersa w Warszawie
Muranów
Ilustracja
Ul. gen. Władysława Andersa, po prawej stronie Arsenał, widok w kierunku północnym. Po lewej pałac Mostowskich
Państwo

 Polska

Miejscowość

Warszawa

Długość

1740 m[1]

Poprzednie nazwy

Marcelego Nowotki

Przebieg
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 0 m pl. Bankowy

ul. Marszałkowska

←→ al. „Solidarności”

Ikona ulica z lewej.svg 200 m ul. Nowolipie
Ikona ulica z lewej.svg 370 m ul. Nowolipki
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 580 m ul. Świętojerska

ul. M. Anielewicza

Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 1070 m ← ul. Muranowska

ul. Stawki

Ikona ulica z lewej.svg 1370 m ul. A. Dawidowskiego
Ikona ulica wiadukt.svg 1600 m ul. Z. Słomińskiego
Ikona wiad nad torami.svg 1740 m ul. A. Mickiewicza
Położenie na mapie Warszawy
Mapa konturowa Warszawy, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Ulica gen. Władysława Andersa w Warszawie”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Ulica gen. Władysława Andersa w Warszawie”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Ulica gen. Władysława Andersa w Warszawie”
Ziemia52°15′07,0″N 20°59′53,2″E/52,251944 20,998111
Ulica przy skrzyżowaniu z ul. Stawki ok. 1949. Miejsce, w którym znajdował się plac Muranowski
Ulica przy skrzyżowaniu z Anielewicza, widok w kierunku północnym

Ulica gen. Władysława Andersa – ulica w dzielnicy Śródmieście w Warszawie.

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Ulica jest przedłużeniem ul. Marszałkowskiej w kierunku Żoliborza. Łączy plac Bankowy z ul. Stawki, a następnie przechodzi w ul. Adama Mickiewicza nad torami kolejowej linii obwodowej. W całości przebiega przez obszar Muranowa. Stanowi najkrótsze połączenia śródmieścia z Żoliborzem[2].

Na całej swojej długości ul. Andersa jest jednojezdniowa, przy czym od strony wschodniej istnieje rezerwa pod drugą jezdnię. Wzdłuż całej ulicy biegnie linia tramwajowa, a pod nią – pierwsza linia warszawskiego metra pomiędzy stacjami Ratusz Arsenał i Dworzec Gdański. Planowana między nimi stacja Muranów nie została dotąd zrealizowana.

Pomiędzy al. „Solidarności” a ul. Anielewicza po zachodniej stronie ulicy znajdują się skwery: Batalionu Harcerskiego AK „Wigry” i Więźniów Politycznych Stalinizmu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ulica została wytyczona po II wojnie światowej i pierwotnie określana była jako Nowomarszałkowska[3]. Przy budowie pracowała m.in. brygada ochotnicza młodzieży jugosłowiańskiej[4], a inauguracja miała miejsce 15 listopada 1947[5]. Wcześniej, w grudniu 1946, otwarto dla ruchu kołowego wiadukt przy Dworcu Gdańskim[6]. W listopadzie 1947 ulicą pojechał pierwszy tramwaj linii „15”[7]. W marcu 1950 (według innego źródła w lutym 1948)[8] patronem ulicy został Marceli Nowotko[9].

Dawna zabudowa znajdująca się w środkowej i północnej części obecnej ulicy przestała istnieć w 1943 w czasie powstania w getcie warszawskim oraz wskutek planowych wyburzeń, które nastąpiły po nim. Zabudowa na obszarze południowej części dzisiejszej ulicy uległa zniszczeniu podczas powstania warszawskiego w 1944 (walki w Ogrodzie Krasińskich i o Pasaż Simonsa). Wytyczając przez te tereny nową arterię, do której włączono fragmenty dawnych ulic Przejazd, Nowolipki, Nalewki oraz zlikwidowanego placu Muranowskiego, zasadniczo zmieniono przedwojenny układ komunikacyjny w tej części miasta. Z dawnej zabudowy ulicy zrekonstruowano w okresie powojennym jedynie pałac Mostowskich.

Nowa powojenna zabudowa ulicy w większości powstała w stylu socrealistycznym. Na północ od ul. Anielewicza zbudowano osiedle mieszkaniowe projektu pracowni Stanisława Brukalskiego (1953). Według projektu budynki miały otrzymać bogaty wystrój z elementami klasycyzmu, lecz po odejściu od socrealizmu budynki otynkowano gładko bez realizacji wystroju. 12 października 1963 roku na skwerze pomiędzy ulicami Nowolipki i Anielewicza (obecnie skwer Więźniów Politycznych Stalinizmu) odsłonięto pomnik Żołnierzy 1 Armii Wojska Polskiego dłuta Xawerego Dunikowskiego[10].

W listopadzie 1990 na fali likwidacji nazw i symboli komunistycznych z przestrzeni publicznej zmieniono patrona ulicy na Władysława Andersa[11].

Ważniejsze obiekty[edytuj | edytuj kod]

Obiekty nieistniejące[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Mapa Warszawy, mapa.um.warszawa.pl [dostęp 2020-11-25].
  2. Karol Mórawski, Wiesław Głębocki: Bedeker warszawski. W 400-lecie stołeczności Warszawy. Warszawa: Iskry , 83-207-1525-3, s. 246.
  3. Jarosław Zieliński: Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. T. 11: Miechowska–Myśliwiecka. Warszawa: Biblioteka Towarzystwa Opieki nad Zabytkami, 2005, s. 458. ISBN 83-88372-30-0.
  4. Władysław Bartoszewski, Bogdan Brzeziński, Leszek Moczulski: Kronika wydarzeń w Warszawie 1939–1949. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, s. 164.
  5. Warszawa.Przewodnik. Warszawa: Wydawnictwo „Sport i Turystyka”, 1966, s. 22.
  6. Kronika wydarzeń w Warszawie 1945−1958. „Warszawskie Kalendarz Ilustrowany 1959”, s. 36, 1958. Wydawnictwo Tygodnika Ilustrowanego „Stolica”. 
  7. Kronika wydarzeń w Warszawie 1945−1958. „Warszawskie Kalendarz Ilustrowany 1959”, s. 41, 1958. Wydawnictwo Tygodnika Ilustrowanego „Stolica”. 
  8. Jan Górski: Odbudowa Warszawy. Wybór dokumentów i materiałów. Tom 2. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1977, s. 260.
  9. Kwiryna Handke: Słownik nazewnictwa Warszawy. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1998, s. 381. ISBN 83-86619-97X.
  10. Irena Grzesiuk-Olszewska: Warszawska rzeźba pomnikowa. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2003, s. 119. ISBN 83-88973-59-2.
  11. Kwiryna Handke: Słownik nazewnictwa Warszawy. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1998, s. 325. ISBN 83-86619-97X.