Wasilij Blücher

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wasilij Konstantynowicz Blücher
Василий Константинович Блюхер
ilustracja
Marszałek Związku Radzieckiego Marszałek Związku Radzieckiego
Data i miejsce urodzenia 1 grudnia 1889
Barszczinka, gubernia jarosławska, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 9 listopada 1938
Lefortowo, Moskwa, RFSRR, ZSRR
Przebieg służby
Lata służby 1914–1915 (Armia Imperium Rosyjskiego),
1918–1938 (Armia Czerwona)
Siły zbrojne Coat of Arms of Russian Empire.svg Armia Imperium Rosyjskiego
Red star.svg Armia Czerwona
Stanowiska dowódca: Armii Uralskiej,
30. i 51. Dywizji Strzelców, nacz. d-ca Armii Republiki Dalekiego Wschodu
d-ca Specjalnej Armii Dalekowschodniej (ODWA)
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
Wojna domowa w Rosji
podpis
Odznaczenia
Order Lenina Order Lenina Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonej Gwiazdy Medal XX-lecia RKKA
Krzyż Gieorgijewski III stopnia Krzyż Gieorgijewski IV stopnia Medal Gieorgijewski IV stopnia
Wasilij Blücher w 1923
Opancerzona salonka Wasilija Blüchera na dziedzińcu Muzeum Historii Wojskowości w Chabarowsku

Wasilij Konstantynowicz Blücher, ros. Василий Константинович Блюхер (ur. 19 listopada?/1 grudnia 1889 w Barszczince, gubernia jarosławska, zm. 9 listopada 1938 w Moskwie) – działacz partii bolszewickiej, wyższy dowódca Armii Czerwonej, marszałek Związku Radzieckiego (1935).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Z pochodzenia Rosjanin, wywodził się z rodziny chłopskiej. Niemiecko brzmiące nazwisko było przezwiskiem jego przodka, uczestnika wojny krymskiej, nadanym mu przez dziedzica po powrocie z wojny, w nawiązaniu do nazwiska pruskiego feldmarszałka Gebharda Leberechta von Blüchera; z czasem pseudonim ten nabrał charakteru nazwiska.

Przed I wojną światową Blücher pracował jako ślusarz w Piotrogradzie i pod Moskwą, aresztowany za udział w strajku już w wieku 12 lat; w latach 1910–1913 więziony za wzywanie do strajków.

I wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

W I wojnie światowej szeregowy, następnie podoficer. Dwukrotnie odznaczony Krzyżem Zasługi Wojskowego Orderu św. Jerzego, w styczniu 1915 ciężko ranny i zdemobilizowany w 1915. Po demobilizacji pracował jako ślusarz w Samarze i Kazaniu. Od 1916 w SDPRR (frakcja bolszewików). Po rewolucji lutowej 1917 i obaleniu caratu wstąpił jako ochotnik do 102. pułku zapasowego w Samarze w celu prowadzenia agitacji bolszewickiej. Został wybrany zastępcą przewodniczącego komitetu pułkowego, członkiem Samarskiej Rady Deputatów Żołnierskich. Organizator przewrotu bolszewickiego (rewolucji październikowej) w Samarze. W końcu października 1917 skierowany do Czelabińska jako komisarz oddziału Czerwonej Gwardii. Tam został wybrany na przewodniczącego komitetu rewolucyjnego, a w marcu 1918 na przewodniczącego rady rewolucyjnej.

Dwudziestolecie międzywojenne[edytuj | edytuj kod]

Po buncie Korpusu Czechosłowackiego dowódca okrążonych w rejonie Orenburga oddziałów czerwonych, dowódca południowo-uralskiego zgrupowania partyzanckiego (następnie Armii Uralskiej) w czasie wojny domowej w Rosji, przeprowadził legendarny rajd wzdłuż Uralu na trasie liczącej 1500 km i połączył się z siłami 3 Armii Czerwonej. 28 września 1918 za ten czyn był nagrodzony jako pierwszy w Rosji Sowieckiej Orderem Czerwonego Sztandaru. Następnie był dowódcą 30. i 51. Dywizji Strzeleckiej, zastępcą dowódcy 3 Armii. 51 dywizją strzelecką dowodził w bitwie pod Kachowką, powstrzymując próbę kontrofensywy Sił Zbrojnych Południa Rosji z Krymu w kierunku prawego brzegu Dniepru[1]. Następnie brał udział w bitwie o Perekop, zakończonej ostatecznym zwycięstwem nad wojskami Wrangla. Rozgromił wojska „białych” na Dalekim Wschodzie. W latach 1921–1922 minister wojny[2], naczelny dowódca armii i członek Ludowo-Rewolucyjnego Komitetu marionetkowej Republiki Dalekiego Wschodu. W latach 1921–1924 członek Wszechrosyjskiego Komitetu Wykonawczego (rząd Rosji Sowieckiej). W latach 1924–1927 pod pseudonimem „Galin” był głównym sowieckim doradcą wojskowy Kuomintangu w Chinach. W latach 1929–1938 dowódca Specjalnej Armii Dalekowschodniej (ODWA). Rozbił wojska chińskie w czasie zbrojnego konfliktu o Kolej Wschodniochińską w 1929. Marszałek Związku Radzieckiego od 1935. W okresie wielkiej czystki został zmuszony do jej poparcia (przewodniczący specjalnego trybunału, który skazał Michaiła Tuchaczewskiego i innych wysokich dowódców).w latach 1930–1938 deputowany Rady Najwyższej I kadencji.

Aresztowanie i śmierć[edytuj | edytuj kod]

Po operacji nad jeziorem Chasan w 1938 został aresztowany i oskarżony o udział w spisku. Podczas przesłuchań w Więzieniu Lefortowskim, gdy oprawcy Ławrientija Berii (Wsiewołod Mierkułow, Bogdan Kobułow i Boris Rodos) tłukli go na przemian stalowymi pałkami, marsz. Blücher wołał: „Stalinie! Czy słyszysz, co oni ze mną robią?”. Blüchera skatowano tak bestialsko, że później zmarł z powodu odniesionych obrażeń[3].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Оборона Каховского плацдарма, warspot.ru [dostęp 2020-02-19] (ros.).
  2. Блюхер Василий Константинович.
  3. Simon Sebag Montefiore Stalin Dwór Czerwonego Cara, Warszawa 2008, s. 278–279.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Adam Krzyżanowski, Raj doczesny komunistów, Zuzanna Dawidowicz (red.), Kraków: Wyd. Arcana, 2008, ISBN 978-83-60940-24-2, OCLC 233506549.
  • Bolesław Potyrała, Hieronim Szczegóła, Czerwoni marszałkowie. Elita Armii Radzieckiej 1935-1991, Zielona Góra: Wyd. WSP im. Tadeusza Kotarbińskiego, 1997, ISBN 83-86832-23-1, OCLC 835148265.
  • Mała Encyklopedia Wojskowa, t. I, Wyd. MON, Warszawa 1971
  • (ros.) W. Safonow – Ostatnie dni Marszałka Blüchera, Moskwa 1991
  • (ros.) W. Jegorszyn – Feldmarszałkowie i marszałkowie, Moskwa 2000
  • (ros.) K. Zalesskij – Imperium Stalina. Biograficzny słownik encyklopedyczny, Moskwa 2000
  • (ros.) Radziecka Encyklopedia Wojskowa, Moskwa
  • (ros.) Wielka Encyklopedia Radziecka, t. 3, s. 435, Moskwa 1969-1978
  • (ros.) Wojskowy słownik encyklopedyczny, Moskwa 1986
  • Василий Константинович Блюхер – Проект ХРОНОС (ros.)