Wińsko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wińsko
Herb
Herb Wińska
Kościół św. Michała Archanioła w Wińsku
Kościół św. Michała Archanioła w Wińsku
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat wołowski
Gmina Wińsko
Wysokość 178 m n.p.m.
Liczba ludności (III 2011) 1766[1]
Strefa numeracyjna (+48) 71
Kod pocztowy 56-160
Tablice rejestracyjne DWL
SIMC 0882939
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Wińsko
Wińsko
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wińsko
Wińsko
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Wińsko
Wińsko
Ziemia 51°28′15″N 16°36′51″E/51,470833 16,614167
Strona internetowa miejscowości

Wińsko (niem. Winzig, tuż po zakończeniu II wojnie światowej Winiec) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie wołowskim, w gminie Wińsko. Siedziba i największa (1766 mieszkańców w III 2011 r.)[1] miejscowość tej gminy.

Nazwa[edytuj]

Nazwa wsi pochodzi od napoju alkoholowego wina lub winnej latorośli, z której się je uzyskuje.

W dokumencie potwierdzającym posiadłości klasztoru w Lubiążu, pochodzącym z roku 1217, znajduje się napis „Wroblino juxta Vin”. Przez niektórych badaczy jest on traktowany jako najwcześniejsza wzmianka o Wińsku. Natomiast za pierwszy pewny historyczny przekaz mówiący o Wińsku przyjmuje się dokument wydany w roku 1272, w którym wymieniony został proboszcz tutejszego kościoła o imieniu Nicolaus.

W księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie Wynque oraz Winczk[2][3].

Historia[edytuj]

W roku 1285 książę Przemko ścinawski dokonał lokacji miasta na prawie niemieckim. Około 1300 roku w Wińsku były bite monety książęce. Pierwszy przekaz źródłowy wymieniający burmistrza oraz radców miejskich Wińska pochodzi z roku 1377. W roku 1404 książę Konrad oleśnicki nadał miastu prawo magdeburskie, potwierdzając jednocześnie dotychczasowe przywileje. W roku 1423 Wińsko zostało splądrowane przez husytów. W roku 1512 król Władysław nadał miastu herb. Ukazywał on umieszczonego na czerwonym tle rycerza z podniesioną przyłbicą, który w prawej ręce trzyma nagi miecz, w lewej natomiast gałąź winorośli z winnymi gronami.

Od czasu zakupu ziemi wołowskiej przez księcia Fryderyka II legnickiego (w pierwszej połowie XVI wieku) do roku 1675, miasto pozostawało w rękach Piastów, rezydujących najczęściej na zamku w Legnicy. Około roku 1613 wybudowany został ratusz. W czasie wojny trzydziestoletniej, w roku 1633, miasto zostało spustoszone. Rok później w mieście wybuchła zaraza. W roku 1712 wybuchł wielki pożar, w czasie którego miasto zostało prawie doszczętnie zniszczone. Wiek XIX był bardzo pomyślnym okresem w rozwoju miasta. Pod koniec XIX wieku Wińsko uzyskało połączenie kolejowe w związku z otwarciem w roku 1898 linii kolejowej Rawicz-Legnica. Budynek stacji kolejowej gotowy był już w 1896 roku. W roku 1911 w Wińsku wybudowana została gazownia. Po pierwszej wojnie światowej miasto zostało podłączone do elektrowni w Legnicy. W 1921 roku struktura wyznaniowa ludności przedstawiała się następująco: 359 katolików, 1654 ewangelików, 30 żydów, 13 innowierców i 1 bezwyznaniowiec. W trakcie działań wojennych w czasie II wojny światowej w bardzo dużym stopniu zniszczone zostało historyczne centrum miasta. Z przyrynkowej zabudowy ocalało zaledwie 6 domów, z ratusza zostały tylko mury obwodowe, które wkrótce rozebrano.

Zabytki[edytuj]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[4]:

  • centrum historyczne miasta, zniszczone podczas działań wojennych w 1945 r.; został mocno zniszczony m.in. ratusz i większość kamienic
  • kościół parafialny pw. św. Michała Archanioła, ul. Kościelna 4, wybudowany w latach 1884-1886, w stylu neogotyckim wg projektu Karla Lüdecke[5].
  • kościół poewangelicki, halowy, po II wojnie światowej cerkiew, od roku 1997 filialny kościół katolicki pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny, zbudowany w 2. połowie XV w. Wieża jest neogotycka i pochodzi z roku 1876[6].
  • cmentarz żydowski, z drugiej połowy XIX w.
  • mury miejskie, średniowiecze z XIV w., oryginalne fragmenty oraz partie zrekonstruowane w XX w.

inne zabytki:

Komunikacja[edytuj]

Przez miejscowość Wińsko przebiega droga krajowa i wojewódzka:

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj]

Międzynarodowe partnerstwo[edytuj]

W 2008 roku nawiązano partnerstwo z niemiecką gminą Hollenstedt w dolnosaksońskim powiecie Harburg.

Utrzymywane są także kontakty partnerskie z niemieckim miastem Meschede.

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy

  1. a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online.
  3. H. Markgraf, J. W. Schulte, „Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis”, Breslau 1889.
  4. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 26.10.2012]. s. 195.
  5. Zabytki sztuki w Polsce, Warszawa 2006, s. 933.
  6. Zabytki sztuki w Polsce, Warszawa 2006, s. 933.
  7. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 4 czerwca 2014.