Metamizol

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Metamizol
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C13H16N3NaO4S
Masa molowa 333,34 g/mol
Identyfikacja
Numer CAS 68-89-3
PubChem 6236[2]
DrugBank DB04817[3]
Klasyfikacja medyczna
ATC N 02 BB

Metamizol (łac. Metamizolum natricum) – wielofunkcyjny organiczny związek chemiczny stosowany jako lek przeciwbólowy. Ma budowę chemiczną zbliżoną do aminofenazonu.

Po raz pierwszy został otrzymany w niemieckiej firmie Hoechst AG w roku 1920. Do masowej produkcji trafił w roku 1922. Był dostępny bez recepty do lat siedemdziesiątych, gdy odkryto związane z nim ryzyko agranulocytozy – bardzo niebezpiecznej i potencjalnie śmiertelnej choroby krwi. Nie ma konsensusu co do poziomu ryzyka. W wielu krajach metamizol został albo wycofany całkowicie, albo ograniczono jego dostępność.

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Łatwo rozpuszcza się w wodzie. Ma stosunkowo słabe działanie przeciwzapalne, a silne (jednak słabsze od aminofenazonu) przeciwgorączkowe i przeciwbólowe. Dodatkowo wykazuje niewielkie działanie uspokajające i zwiotczające dla mięśni gładkich. Mechanizm jego działania polega na hamowaniu aktywności enzymu – cyklooksygenazy w ośrodkowym układzie nerwowym.

Stosowanie[edytuj | edytuj kod]

U dorosłych podawany jest w dawkach od 0,5 grama do 1 grama. Może być stosowany doustnie, domięśniowo, dożylnie, a także w postaci czopków doodbytniczych. W typowej dawce 0,5 grama, działanie przeciwbólowe utrzymuje się przez około 4 godziny.

Działania niepożądane[edytuj | edytuj kod]

Długotrwałe podawanie może wywołać leukopenię, agranulocytozę, uszkodzenie wątroby i nerek. Możliwe uszkodzenia układu krwionośnego, zaburzenia pokarmowe, zmiany skórne. Sporadycznie u osób nadwrażliwych na ten lek może występować wstrząs po podaniu dożylnym[5].

Ryzyko agranulocytozy[edytuj | edytuj kod]

Według komentarzy Anthony'ego Wonga z Uniwersytetu w São Paulo zamieszczonych w roku 2002 w biuletynie WHO, zapadalność na wywołaną metamizolem agranulocytozę wynosi 0,2–2 przypadków na milion dni użycia na osobę[6]; z czego około 7% przypadków jest śmiertelne (zakładając, że wszyscy pacjenci mają dostęp do szybkiej pomocy medycznej).

Opublikowane w 2002 roku wyniki badań przeprowadzonych na północy Szwecji oszacowały całkowite ryzyko terapii metamizolem w szpitalach i poza nimi jako 3 do 100 razy większe niż to określone przez Wonga: Przyjmując pewne założenia, włącznie z praktycznie używanymi dawkami, obliczone ryzyko agranulocytozy jest na poziomie jednego na 31 000 pacjentów leczonych metamizolem w szpitalu i jednego na 1400 pacjentów leczonych metamizolem poza szpitalem[7].

Preparaty[edytuj | edytuj kod]

Preparaty zarejestrowane w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Preparaty proste

Gardan, Pyralgina, Pyralginum, Pyralgin, Pyrahexal, Re-Algin

Preparaty złożone

Gardan P (metamizol + propyfenazon)[a], Scopolan compositum (metamizol + butylobromek skopolaminy), Spasmalgon (metamizol + bromowodorek fenpiweryny + chlorowodorek pitofenonu), Tolargin (metamizol + chlorowodorek papaweryny + metyloazotan atropiny)

W recepturze aptecznej wykorzystywany jest pod nazwami: Metamizolum Natricum, Pyralginum, Novalginum, Analginum, Novaldinum i in. do wytwarzania leków magistralnych.

Dostępność w innych krajach[edytuj | edytuj kod]

Preparat został wycofany m.in. w Australii, Norwegii, Stanach Zjednoczonych, Danii, Szwecji, Litwie, Irlandii, Arabii Saudyjskiej, Malezji, Ghanie, Nepalu, Jemenie, Zimbabwe, Maroku, Armenii, Bahrajnie, i Singapurze. W wielu innych, m.in. w Szwajcarii, Hiszpanii, Czechach, Grecji, we Włoszech i na Węgrzech, jest dostępny tylko na receptę, ograniczony do określonych wskazań i stosowany tylko pozajelitowo[8].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Został wycofany z obrotu w 2009.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dipyrone (ang.). Medical Subjects Headings, National Library of Medicine.
  2. Metamizol (CID: 6236) (ang.) w bazie PubChem, United States National Library of Medicine.
  3. Metamizol (DB04817) – informacje o substancji aktywnej (ang.). DrugBank.
  4. Dipyrone (nr D8890) w katalogu produktów Sigma-Aldrich (Merck KGaA). [dostęp 2015-05-18].
  5. Na podstawie ulotki producenta Pyralginum.
  6. Dr Anthony Wong in WHO Pharmaceuticals Newsletter No. 1, 2002, p.15
  7. M. Bäckström, S. Hägg, T. Mjörndal, R. Dahlqvist. Utilization pattern of metamizole in northern Sweden and risk estimates of agranulocytosis.. „Pharmacoepidemiol Drug Saf”. 11 (3), s. 239-45, Apr-May 2002. DOI: 10.1002/pds.697. PMID: 12051124. 
  8. Metamizole sodium. W: Consolidated List of Products Whose Consumption and/or Sale Have Been Banned, Withdrawn, Severly Restricted or Not Approved by Governments. Pharmaceuticals. Wyd. 12. ONZ, Departments of Economis & Social Affairs, 2005, s. 171-175.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • T. L. Chruściel, K. Gibiński: Leksykon Leków. PZWL, 1991.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.