34 Brygada Kawalerii Pancernej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
34 Brygada Kawalerii Pancernej
Odznaka rozpoznawcza 34 BKPanc.jpg
Oznaka rozpoznawcza 34 Brygada Kawalerii Pancernej
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1995
Patron htm. w. kor. Jan Zamoyski
Tradycje
Święto 22 kwietnia
Nadanie sztandaru 12 września 1995
Rodowód 89 Pułk Zmechanizowany
Dowódcy
Pierwszy ppłk Andrzej Solnica
Obecny płk Krzysztof Pokropowicz
Organizacja
Numer 2423
Dyslokacja Żagań
Podporządkowanie 11 Lubuska Dywizja Kawalerii Pancernej
Rodzaj wojsk wojska pancerne
Rodzaj sił zbrojnych Wojska Lądowe
Koszary gen. broni Zygmunta Sadowskiego
Pomnik gen. broni Tadeusza Buka

34 Brygada Kawalerii Pancernej im. hetmana wielkiego koronnego Jana Zamoyskiego (34 BKPanc) – związek taktyczny Wojsk Pancernych Sił Zbrojnych RP (JW 2423).

Brygada została sformowana w 1995 roku w wyniku przeformowania 89 Pułku Zmechanizowanego. Jednostka stacjonuje w garnizonie Żagań i wchodzi w skład 11 Lubuskiej Dywizji Kawalerii Pancernej im. Króla Jana III Sobieskiego.

Rodowód i tradycje[edytuj | edytuj kod]

Rodowód jednostki związany jest bezpośrednio ze zmaganiami wojennymi 4 Brygady Pancernej, której formowanie rozpoczęto 1 sierpnia 1944 roku. W drugiej połowie września 1945 roku brygada przeformowana została na etat pokojowy o zmniejszonym stanie osobowym[1]. W następnym miesiącu rozformowany został 1 Drezdeński Korpus Pancerny, a 4 BPanc. dyslokowana do Tarnowa i podporządkowana dowódcy Okręgu Wojskowego Nr V w Krakowie[2].

W lutym 1946 roku 4 BPanc. przeformowana została w 8 Pułk Czołgów (JW 1678)[3]. W następnym roku jednostka została dyslokowana do Żurawicy i wzięła udział w akcji "Wisła". 30 marca 1949 oddział otrzymał nazwę wyróżniającą "Drezdeński".

W maju tego roku przeniesiony został do Żagania, do kompleksu koszarowego przy ulicy Szosa Żarska (poniemieckie koszary Wielkiego Elektora wybudowane przed II wojną światową dla 8 Brygady Pancernej i 15 Pułku Pancernego ze składu 5 DPanc., obecnie koszary im. gen. broni Zygmunta Sadowskiego), podporządkowany dowódcy 11 Zmotoryzowanej Dywizji Piechoty i przeformowany w "8 Drezdeński Pułk Czołgów Średnich". W tym samym czasie do jednostki przybyły z Opola działa samobieżne SU-85 wraz z załogami z rozformowanego 24 Drezdeńskiego Pułku Artylerii Pancernej.

W 1952 ze składu pułku wyłączony został batalion dział pancernych, na bazie którego sformowano 17 Pułk Artylerii Pancernej. W 1957, w terminie do 15 sierpnia, jednostka przeformowana została w 8 Drezdeński Pułk Czołgów i Artylerii Pancernej (8 pczap)[4]. W następnym roku zmieniono numer jednostki wojskowej na "2702".

3 sierpnia 1958 roku jednostka otrzymała sztandar nadany przez Radę Państwa. Sztandar wręczył szef Sztabu Śląskiego Okręgu Wojskowego gen. bryg. Włodzimierz Kopijkowski. W dniach 4-10 maja 1959 roku 8 pczap i 42 pz poddana zostały inspekcji, w trakcie której były wizytowane przez gen. dyw. Zygmunta Duszyńskiego, ówczesnego przez wiceministra obrony narodowej i gen. dyw. Czesława Waryszaka, dowódcę ŚOW. Oba pułki zdały inspekcję na ocenę dobrą.

Na początku 1962 roku 8 pczap przeformowany został w "8 Drezdeński Pułk Czołgów Średnich"[5]. Na przełomie 1964 i 1965 jednostka otrzymała na wyposażenie czołgi T-55. W 1967 dzień 22 kwietnia ustanowiony został dorocznym świętem jednostki[6].

W 1968 roku jednostka wzięła udział w operacji "Dunaj", w składzie 2 Armii. W sierpniu 1979 roku pułk, jako pierwszy w LWP otrzymał czołgi T-72. W celu szybkiego wdrożenia nowego modelu czołgu sformowano eksperymentalnie 6 kompanię pod dowództwem por. Tomczaka (był to częściowo skadrowany pododdział liczący 48 żołnierzy, w tym 32 zawodowych. Część kadry przeszkolona została uprzednio w ZSRR. Latem 1979 roku na poligonie drawskim kompania zaprezentowana została Edwardowi Gierkowi, I sekretarzowi KC PZPR. 13 grudnia 1981 roku po wprowadzeniu stanu wojennego pułk "zajął" Wrocław i pozostawał w nim do 9 stycznia 1982 roku. W 1983 roku pułk przeformowany został na nowy etat. Strukturę kompanijną zastąpiono batalionową. W 1984 roku wszystkie pododdziały czołgów otrzymały czołgi T-72. Jednostka jako pierwsza w WP zaczęła realizować zadania pułku czołgów T-72.

W 1990 roku jednostka przeformowana została w 99 Drezdeński Pułk Zmechanizowany. We wrześniu 1991 roku pułk pozbawiony został nazwy wyróżniającej "Drezdeński"[7].

Decyzją Nr 12/MON ministra obrony narodowej z dnia 22 kwietnia 1992 roku oddział przemianowany został na 89 Pułk Zmechanizowany oraz przyjął dziedzictwo tradycji:

  • 8 i 9 Batalionów Strzeleckich (1831)
  • 8 i 9 Batalionów Strzeleckich (1939)
  • 8 Batalionu Pancernego (1934-1939)
  • 8 Batalionu Strzelców Brabanckich (1942-1947)
  • 9 Batalionu Strzelców Flandryjskich (1943-1947)

W 1995 roku pułk przeformowany został w 34 Brygadę Kawalerii Pancernej i znów jako pierwszy w WP otrzymał na uzbrojenie nowe czołgi PT-91. 12 września tego roku otrzymał nowy sztandar ufundowany przez społeczeństwo Żagania.

Brygada kontynuuje tradycje 3 Brygady Strzelców 1 Dywizji Pancernej gen. broni Stanisława Maczka i 4 Brygady Pancernej 1 Drezdeńskiego Korpusu Pancernego. Z połączenia cyfr 3 i 4 powstał dzisiejszy numer jednostki 34.

Od dnia 29 lipca 2004 roku patronem brygady jest hetman wielki koronny Jan Zamoyski[8].

Odznaka pamiątkowa i odznaka rozpoznawcza Brygady zostały wprowadzone decyzją Nr 64/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 grudnia 2007 r.[9]. na mocy tej samej decyzji potwierdzono żołnierzom jednostki prawo noszenia do mundurów galowych sznura Fourragere[10].

Z dniem 30 maja 2008 roku 1 batalion czołgów przejął dziedzictwo tradycji 8 batalionu strzelców brabanckich 3 Brygady Strzelców i przyjął nazwę wyróżniającą "brabancki", a 2 batalion czołgów przejął dziedzictwo tradycji 9 batalionu strzelców flandryjskich 3 Brygady Strzelców i przyjął nazwę wyróżniającą "flandryjski"[11].

Z dniem 3 grudnia 2008 roku dywizjon artylerii samobieżnej przejął dziedzictwo tradycji 24 Pułku Artylerii Samobieżnej z lat 1944-1947 i 24 Drezdeńskiego Pułku Artylerii Pancernej z lat 1947-1949 oraz przyjął nazwę wyróżniającą "drezdeński"[12].

15 kwietnia 2011 roku na placu przed siedzibą 34 Brygady Kawalerii Pancernej odsłonięto odlany z brązu pomnik gen. broni Tadeusza Buka[13].

Struktura organizacyjna i uzbrojenie[edytuj | edytuj kod]

Czołg T-72 w tle koszar gen. broni Zygmunta Sadowskiego w Żaganiu.
  • Dowództwo i sztab
  • batalion dowodzenia (1 i 2 kompania dowodzenia, kompania logistyczna, pluton chemiczny)
  • 1 brabancki batalion czołgów
  • 2 flandryjski batalion czołgów
  • batalion zmechanizowany
  • drezdeński dywizjon artylerii samobieżnej
  • dywizjon przeciwlotniczy
  • kompania saperów
  • kompania rozpoznawcza
  • batalion logistyczny

Podstawowym uzbrojeniem brygady są czołgi PT-91 Twardy, bojowe wozy piechoty BWP-1, samobieżne haubice 2S1 Goździk, zestawy przeciwlotnicze ZSU-23-4MP Biała.

Dowódcy jednostki[edytuj | edytuj kod]

Koszary gen. broni Zygmunta Sadowskiego
Koszary gen. broni Zygmunta Sadowskiego
  • ppłk Jan Wereszczagin (p.o. 18 VIII - 25 X 1944)
  • ppłk Paweł Stupin (25 X 1944 - 17 IV 1945, ciężko ranny)
  • ppłk Jan Wereszczagin (17 IV 1945 - 1946)
  • Michał Syrow (1946-1947)
  • ppłk Witold Michałowski (1947-1948)
  • mjr Józef Karlinowski (1948-1951)
  • ppłk Jan Żakiewicz (1951-1954)
  • mjr Władysław Nowak (1954-1955)
  • mjr Mieczysław Wyszatycki (1955-1956)
  • mjr Stanisław Banaszak (1956-1959)
  • ppłk dypl. Mieczysław Wyszatycki (1959-1963)
  • ppłk dypl. Józef Krasnowski (1963-1964)
  • mjr dypl. Aleksy Sułek (1964-1966)
  • ppłk dypl. Czesław Tyński (1966-1968)
  • ppłk dypl. Romuald Królak (1968-1971)
  • ppłk dypl. Zdzisław Anioł (1971-1974)
  • mjr dypl. Jarosław Bielecki (1974-1976)
  • mjr dypl. Jerzy Kufel (1976-1978)
  • mjr dypl. Witold Nehring (1978-1979)
  • mjr dypl. Leon Komornicki (1979-1984)
  • mjr dypl. Zbigniew Jabłoński (1984-1986)
  • mjr dypl. Andrzej Bilewicz (1987)
  • mjr dypl. Piotr Makarewicz (1987-1989)
  • mjr dypl. Janusz Paczkowski (1989-1990)
  • ppłk dypl. Zbigniew Malik (1990-1993)
  • ppłk dypl. Andrzej Solnica (1993-1998)
  • płk dypl. Bogusław Gawęda (1998-2001)
  • płk dypl. Andrzej Kuśnierek (2001-2003)
  • gen. bryg. Tadeusz Buk (2003-2005)
  • gen. bryg. Zdzisław Antczak (2005-2007)
  • gen. bryg. Andrzej Sobieraj (2007-2011)
  • płk Krzysztof Pokropowicz (2011-obecnie)

Przekształcenia[edytuj | edytuj kod]

4 Brygada Pancerna 1944-1946 → 8 Drezdeński Pułk Czołgów 1946-1949 → 8 Drezdeński Pułk Czołgów Średnich 1949-1957 → 8 Drezdeński Pułk Czołgów i Artylerii Pancernej 1957-1962 → 8 Drezdeński Pułk Czołgów Średnich 1962-1990 → 99 Drezdeński Pułk Zmechanizowany 1990-1991 → 99 Pułk Zmechanizowany 1991-1992 → 89 Pułk Zmechanizowany 1992-1995 → 34 Brygada Kawalerii Pancernej od 1995

Przypisy

  1. Rozkaz Nr 0248/Org. Naczelnego Dowódcy WP z dnia 14 września 1945 r. Etat Nr 5/15 Brygady Pancernej (czasu pokoju) z 14 września 1945 roku
  2. Rozkaz Nr 0278/Org. Naczelnego Dowódcy WP z dnia 5 października 1945 r.
  3. Rozkaz Nr 033/Org. Naczelnego Dowódcy WP z dnia 6 lutego 1946 r. Etat Nr 5/25 pułku czołgów czasu "P" z 6 lutego 1946 r. W następnych latach jednostka była przeformowywana na etaty: Nr 5/33 pułku czołgów T-34 z 19 lutego 1947 r., Nr 5/38 pułku czołgów T-34 z 19 kwietnia 1948 r., Nr 5/43 pułku czołgów średnich Zmotoryzowanej Dywizji Piechoty z 30 marca 1949 r., Nr 5/84 pułku czołgów średnich Dywizji Zmechanizowanej z 3 marca 1951 r. i Nr 5/166 pułku czołgów średnich Dywizji Zmechanizowanej typu "A" z 19 września 1955 r.
  4. Rozkaz Nr 0025/Org. ministra obrony narodowej z dnia 2 kwietnia 1957 r. Jednostka otrzymała wówczas etat Nr 5/203 pułku czołgów i artylerii pancernej.
  5. Zarządzenie Nr 06/Org. szefa SG WP z dnia 26 stycznia 1962 r.
  6. Rozkaz Nr 07/MON ministra obrony narodowej z dnia 4 maja 1967 r. w sprawie przekazania jednostkom wojskowym historycznych nazw i numerów oddziałów frontowych oraz ustanowienia dorocznych świąt jednostek (Dz. Roz. Tjn. MON Nr 5, poz. 21).
  7. Zarządzenie Nr Pf 1/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 września 1991 r.
  8. Decyzja Nr 166/MON/PSSS Ministra Obrony Narodowej z dnia 21 czerwca 2004 r. w sprawie nadania imienia patrona 34 Brygadzie Kawalerii Pancernej w Żaganiu. Decyzja ogłoszona została w Dzienniku Urzędowym Ministra Obrony Narodowej Nr 7 z dnia 14 lipca 2004 r., poz. 83 i weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, czyli 29 lipca 2004 r.
  9. 34. Brygada Kawalerii Pancernej im. HWK Jana Zamoyskiego, Dekograf, Żagań 2010, ISBN 978-83-60119-56-3, s. 12.
  10. 34. Brygada Kawalerii Pancernej im. HWK Jana Zamoyskiego, Dekograf, Żagań 2010, ISBN 978-83-60119-56-3, s. 14.
  11. Decyzja Nr 173/MON Ministra Obrony Narodowej w sprawie przejęcia dziedzictwa tradycji i przyjęcia nazwy wyróżniającej przez 1 batalion czołgów 34 Brygady Kawalerii Pancernej im. Hetmana Wielkiego Koronnego Jana Zamoyskiego w Żaganiu i Decyzja Nr 174/MON Ministra Obrony Narodowej w sprawie w sprawie przejęcia dziedzictwa tradycji i przyjęcia nazwy wyróżniającej przez 2 batalion czołgów 34 Brygady Kawalerii Pancernej im. Hetmana Wielkiego Koronnego Jana Zamoyskiego w Żaganiu w: Dziennik Urzędowy MON Nr 8 z 15 maja 2008 r., poz. 93 i 94. Obie decyzje weszły w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
  12. Decyzja Nr 494/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 listopada 2008 r. w sprawie przejęcia dziedzictwa tradycji i przyjęcia nazwy wyróżniającej przez dywizjon artylerii samobieżnej 34 Brygady Kawalerii Pancernej w: Dziennik Urzędowy MON Nr 21 z 18 listopada 2008 r., poz. 273. Decyzja weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
  13. W Żaganiu odsłonięto pomnik gen. Buka (pol.). interia.pl, 2011-04-15. [dostęp 2011-05-02].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mieczysław Kupczyk, Jarosław Piątek, Lesław Urbanowski, 89 Pułk Zmechanizowany. Krótki rys historyczny, Żagań 1992.
  • Wiesław Chłopek, 11 Lubuska Dywizja Kawalerii Pancernej im. Króla Jana III Sobieskiego. Zarys dziejów, Wydawnictwo "Chroma", Żagań 2005, ISBN 83-922412-3-1.
  • Jerzy Kajetanowicz, Polskie wojska lądowe w latach 1945-1960. Skład bojowy, struktury organizacyjne, uzbrojenie, Europejskie Centrum Edukacyjne, Toruń 2004, ISBN 83-88089-12-9.
  • Marek Zieliński, Zarys historii 34 Brygady Kawalerii Pancernej. Od 4 do 34 Brygady, Wydawnictwo Dekograf, Żagań 2011, ISBN 978-83-60119-67-9.
  • Dzienniki Urzędowe Ministra Obrony Narodowej.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]