Ałmaty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Ałma-Ata)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ałmaty
Ałmaty nocą
Ałmaty nocą
Herb Flaga
Herb Ałmaty Flaga Ałmaty
Państwo  Kazachstan
Obwód Ałmaty
Burmistrz Achmetżan Jesymow
Powierzchnia 444,0 km²
Wysokość ok. 700 m n.p.m.
Populacja (2013)
• liczba ludności
• gęstość

1 477 564[1]
4 535 os./km²
Nr kierunkowy +7 727
Kod pocztowy 050000 - 0500063
Tablice rejestracyjne 02, A
Położenie na mapie Kazachstanu
Mapa lokalizacyjna Kazachstanu
Ałmaty
Ałmaty
Ziemia 43°16′39″N 76°53′45″E/43,277500 76,895833Na mapach: 43°16′39″N 76°53′45″E/43,277500 76,895833
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Strona internetowa
Centrum biznesowe
Centrum miasta
Centrum miasta
Jedna ze stacji metra

Ałmaty lub Ałma-Ata (kaz. Алматы, ros.: Алматы lub Алма-Ата) – największe miasto i była stolica (do 1998 r.) Kazachstanu, położone w południowo-wschodniej części kraju, na wysokości ok. 700 m n.p.m. u podnóża Zailijskiego Ałatau (Tienszan), w pobliżu granicy z Kirgistanem, na terenie charakteryzującym się dużą aktywnością sejsmiczną. Miasto, które do 1997 było stolicą kraju, stanowi główny ośrodek przemysłowy, kulturalny i naukowy Kazachstanu, m.in. Akademia Nauk, liczne szkoły wyższe.

Nazwa miasta[edytuj | edytuj kod]

  • od 1854 - Zailijskoje (rosyjski fort)
  • od 1867 - Wierny (Wiernyj)
  • od 1921 - Ałma-Ata (Алма-Ата, co można tłumaczyć jako Ojciec jabłek), przy czym kazachska nazwa to Ałmaty (Алматы).
  • od 1993 - Ałmaty (Алматы). Po uzyskaniu niepodległości przez Kazachstan władze państwowe podjęły w 1993 roku decyzję o przyjęciu jako urzędowej kazachskiej nazwy Ałmaty, także w języku rosyjskim[2][3]. W Rosji ta zmiana nie została zaakceptowana i dotychczas po rosyjsku stosowana jest nazwa Ałma-Ata.

Według zaleceń Komisji Standaryzacji Nazw Geograficznych poza granicami Polski, przyjętych na na 73. posiedzeniu[4] (5 września 2012 roku), nazwa Ałmaty to polska nazwa główna miasta, nazwą wariantową pozostaje zaś Ałma-Ata. Trwają kontrowersje co do odmienności nazwy miasta w języku polskim. Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza granicami Polski nie zajmuje w tej sprawie jednoznacznego stanowiska. Ministerstwo Spraw Zagranicznych[5] i Ambasada RP w Astanie[6] używają formy nieodmiennej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Na trasie starego jedwabnego szlaku w 1854 Rosjanie założyli twierdzę Zailijskie (Zailijskoje) z 470 żołnierzami i oficerami załogi, wokół której zaczęła wyrastać osada. W 1867 liczyła 10 tys. mieszkańców, została przemianowana na Wierny (Wiernyj) i uzyskała prawa miejskie. W 1921 zmieniono rosyjską nazwę na Ałma-Ata. W 1929 miasto miało 45 tys. mieszkańców i przeniesiono do niego stolicę z Kyzyłordy. Miasto rozwinęło się szybko po doprowadzeniu linii kolei turkiestańsko-syberyjskiej. Zostało stolicą Kazachskiej SRR, a później niepodległego Kazachstanu. Za czasów radzieckich byli w nim przetrzymywani Polacy.

W 1993 roku władze Kazachstanu przyjęły jako urzędową kazachską formę nazwy miasta Ałmaty (Алматы). W roku 1998 miasto straciło status stolicy na rzecz Astany, która ulokowana jest znacznie bardziej w centrum Kazachstanu niż Ałmaty.

Miasto ubiegało się o organizację zimowych igrzysk olimpijskich w 2014 roku, jednak kandydatura ta odpadła w pierwszym etapie wyboru. Miasto będzie organizatorem zimowej uniwersjady w 2017 roku[7].

W roku 2011 otwarto pierwszy odcinek metra.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Religia[edytuj | edytuj kod]

Mieszkańcy Ałma-Aty to przeważnie muzułmanie lub prawosławni. Ci pierwsi w większości to Kazachowie, prawosławni to głównie Rosjanie.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Transport w Ałmaty.

Planuje się budowę trasy szybkiego tramwaju oraz wydzielonej trasy autobusowej (tramwaj szynowy).

Sport[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Sport w Ałmaty.

Niedaleko miasta na wysokości 1691 m n.p.m. znajduje się kompleks sportowy Medeo (kaz. Медеу Спорт Кешені), który jest najwyżej położonym lodowiskiem na świecie.

Media[edytuj | edytuj kod]

Osoby urodzone w Ałmaty[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Ałmaty ma 17 umów o współpracy[9].

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]