Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy uczelni. Zobacz też: nierówność między średnimi potęgowymi – uogólnienie nierówności AGH.
Akademia Górniczo-Hutnicza
im. Stanisława Staszica w Krakowie
AGH University
of Science and Technology
Akademia Górniczo-Hutniczaim. Stanisława Staszica w Krakowie
Dewiza „Labore creata, labori et scientiae servio” (Z pracy powstałem, pracy i nauce służę)
Data założenia 8 kwietnia 1919
Typ uczelni publiczna
Patron uczelni św. Barbara
Państwo  Polska
Adres al. Mickiewicza 30
30-059 Kraków
Liczba pracowników
• naukowych
4 169[1] (31 grudnia 2012)
1 953[1] (31 grudnia 2012)
Liczba studentów 39 135[1] (30 listopada 2012)
Rektor prof. dr hab. inż. Tadeusz Słomka
Członkostwo ACRU, EUA, IAU, SEFI, AEUA
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
AGH
AGH
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
AGH
AGH
Ziemia 50°03′52,3″N 19°55′24,8″E/50,064528 19,923556Na mapach: 50°03′52,3″N 19°55′24,8″E/50,064528 19,923556
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Pomniki górników i hutników przed budynkiem A-0

Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie (AGH; dawniej: Akademia Górnicza w Krakowie; nazwa międzynarodowa: AGH University of Science and Technology; dawniej: University of Mining and Metallurgy) – jedna z największych polskich wyższych uczelni, została powołana 8 kwietnia 1919 uchwałą Rady Ministrów. Jest zaliczana do najlepszych uczelni technicznych w kraju[2][3]. Według ogólnoświatowego rankingu szkół wyższych Webometrics Ranking of World Universities z lipca 2014, opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 1. miejsce w Polsce wśród uczelni technicznych, a na świecie 353. pośród wszystkich typów uczelni[4].

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Większość obiektów dydaktycznych, administracyjnych oraz o innym charakterze (w tym domów studenckich) należących do AGH mieści się w rejonie Krakowa ograniczonym ulicami: Reymonta, Piastowską, Nawojki/Czarnowiejską oraz aleją Mickiewicza. Budynek główny uczelni mieści się przy alei Adama Mickiewicza 30. Wzniesiono go w latach 1923-1935 według projektu Sławomira Odrzywolskiego i Wacława Krzyżanowskiego. Dwa budynki znajdują się przy ulicy Gramatyka, a Studium Wychowania Fizycznego i Sportu przy ulicy Piastowskiej.

Zamiejscowe ośrodki dydaktyczne[edytuj | edytuj kod]

  • ZOD Dąbrowa Górnicza – kierunki: zarządzanie i inżynieria produkcji
  • ZOD Jastrzębie-Zdrój – kierunki: górnictwo i geologia
  • ZOD Jaworzno – kierunki: górnictwo i geologia
  • ZOD Krosno – kierunek: górnictwo i geologia
  • ZOD Mielec – kierunki: inżynieria mechaniczna i materiałowa, mechanika i budowa maszyn, mechatronika
  • ZOD Nowy Sącz – kierunki: geodezja i kartografia
  • ZOD Ruda Śląska – kierunki: geodezja i kartografia[5]

Władze[edytuj | edytuj kod]

Obecne władze uczelni[edytuj | edytuj kod]

Poczet rektorów AGH[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Zobacz też: Kategoria:Rektorzy AGH.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze zabiegi o zgodę na powołanie w Krakowie wyższej uczelni kształcącej inżynierów górnictwa rozpoczęły się w 1912 roku z udziałem grupy inżynierów i działaczy górniczych, pod przewodnictwem Jana Zarańskiego. W 1913 roku Ministerstwo Robót Publicznych w Wiedniu powołało Komitet Organizacyjny Akademii Górniczej, którego przewodniczącym został profesor Józef Morozewicz. Ostatecznie Akademia Górnicza w Krakowie została zatwierdzona przez Najwyższe Postanowienie cesarza Franciszka Józefa z dnia 31 maja 1913. W tym samym roku mianowano pierwszego profesora Akademii – został nim Zarański. Inaugurację zaplanowano na rok akademicki 1914/15, był już gotowy rozkład wykładów na semestr zimowy. Wybuch I wojny światowej uniemożliwił jednak rozpoczęcie działalności Akademii.

W 1918, po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, Komitet Organizacyjny podjął ponownie pracę i 8 kwietnia 1919, uchwałą Rady Ministrów została powołana do życia Akademia Górnicza w Krakowie. Naczelnik Państwa Józef Piłsudski powołał pierwszych profesorów 1 maja 1919, a 20 października 1919 dokonał uroczystego otwarcia Akademii Górniczej w auli Uniwersytetu Jagiellońskiego. Rektorem został mianowany prof. Stanisław Płużański, ale nie podjął tych obowiązków. Po uruchomieniu pierwszego roku studiów w krakowskiej Akademii Górniczej cały ciężar prac i obowiązków organizacyjnych wzięli na siebie profesorowie Józef Morozewicz i Antoni Hoborski, który został pierwszym dziekanem Wydziału Górniczego, pierwszym urzędującym rektorem (1920-1922) i kierownikiem Zakładu Matematyki (1919-1939)[6]. Budowa pierwszego budynku uczelni rozpoczęła się 15 czerwca 1923 symbolicznym zakopaniem kamienia węgielnego. W 1935 odsłonięte zostały przed wejściem do gmachu głównego Akademii pomniki górników i hutników, wykonane przez artystę rzeźbiarza Jana Raszkę. Ten sam artysta wykonał również rzeźbę św. Barbary, patronki uczelni, która została umieszczona na dachu gmachu głównego.

Po wybuchu II wojny światowej, w latach 1939-1945 gmach główny zajął okupacyjny rząd niemieckiego Generalnego Gubernatorstwa. Zaraz na początku niemieckiej okupacji w ramach akcji Sonderaktion Krakau, 22 profesorów i docentów zostało aresztowanych przez Niemców i wysłanych do obozu koncentracyjnego Sachsenhausen. Mienie uczelni uległo wówczas kompletnej grabieży i dewastacji przez niemieckiego okupanta, a rzeźba św. Barbary została rozbita przez zrzucenie z dachu (rzeźba widoczna dziś na dachu gmachu głównego jest kopią zniszczonej rzeźby). Dzięki ofiarności pracowników Akademii Górniczej udało się uratować jedynie część księgozbioru. Działalność Akademii zeszła do konspiracyjnego podziemia, a władze rektorskie starały się odzyskać lub stworzyć prowizoryczną bazę lokalową i materiałową.

Po zakończeniu wojny, w pierwszych miesiącach Akademia Górnicza była jedyną w Polsce zorganizowaną uczelnią techniczną. Stała się ośrodkiem pomocy dla innych wyższych szkół technicznych, m.in. z inicjatywy Akademii powstała Politechnika Krakowska (która do roku 1954 nosiła nazwę Wydziały Politechniczne AG), przyczyniła się do powstania Politechniki Śląskiej i Politechniki Częstochowskiej oraz miała znaczny udział w odradzaniu się Politechniki Warszawskiej oraz organizację Politechniki Wrocławskiej i Politechniki Gdańskiej.

Obecna nazwa Akademii Górniczo-Hutniczej została wprowadzona na mocy wewnętrznej uchwały z 1947 roku, która została następnie formalnie zatwierdzona przez władze nadrzędne w 1949.

W 50. rocznicę otwarcia Akademia Górniczo-Hutnicza otrzymała imię Stanisława Staszica, sztandar i wprowadzoną centralnie strukturę instytutową. Akademia Górniczo-Hutnicza kontynuuje tradycje Akademii Górniczej założonej w Kielcach przez Stanisława Staszica, która istniała w latach 1816-1826.

Węzeł Wiedzy i Innowacji w Krakowie[edytuj | edytuj kod]

16 grudnia 2009 zarząd Europejskiego Instytutu Technologicznego (EIT) ogłosił wyniki konkursu w ramach KIC (Knowledge and Innovation Community)[7]. Ta decyzja przyniosła polskiej nauce ogromny sukces zarówno w wymiarze finansowym, jak i prestiżowym – w obszarze „Sustainable Energy” zwyciężył polski węzeł – CC PolandPlus – koordynowany przez Akademię Górniczo-Hutniczą im. Stanisława Staszica w Krakowie. W skład polskiej części konsorcjum, oprócz AGH, wchodzą: Uniwersytet Jagielloński, Politechnika Śląska, Uniwersytet Śląski w Katowicach, Politechnika Wrocławska, Główny Instytut Górnictwa, Instytut Chemicznej Przeróbki Węgla, Tauron, ZAK Kędzierzyn, Lotos oraz PGNiG.

Zadaniem Węzła Energii EIT „InnoEnergy” jest tańsze i bardziej ekologiczne pozyskiwanie energii z istniejących już źródeł, a także pozyskiwanie nowych źródeł odnawialnych. Partnerami Polski są uczelnie i przedsiębiorstwa z Niemiec, Holandii, Francji, Hiszpanii i Szwecji, w których będą prowadzone badania nad energetyką jądrową oraz energią z biomasy, wiatru i wody. Polscy naukowcy będą mogli także współuczestniczyć we wszystkich badaniach prowadzonych przez partnerskie jednostki naukowe – Uniwersytet Jagielloński zamierza dołączyć do projektów związanych z wykorzystaniem biomasy.

Uczelnie uczestniczące w wieloletnich pracach konsorcjum zyskują możliwość transferu technologii do biznesu na ogromną skalę. Współpraca z partnerami z Europy pozwoli polskim uczelniom i firmom wymieniać się wiedzą i technologiami z potentatami z Europy. Budżet węzła szacowany na setki milionów euro rocznie będzie się opierać w 1/3 na wkładzie UE, w 1/3 wydatkom firm energetycznych (m.in. Total, EDF, Schneider Electric czy Vattenfall) oraz w 1/3 dotacjom z budżetu państw biorących udział w projekcie.

Lokomotywa[edytuj | edytuj kod]

na terenie akademii stoi parowóz towarowy Ty2-559 pot "Żyleta"[8]) umieszczony jako pomnik przed budynkiem Wydziału Inżynierii Metali i Informatyki Przemysłowej (pawilon B-5) Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Waży 115 ton i ma długość 23 metry.

Parowóz został zbudowany w 1943 roku w fabryce maszyn i lokomotyw F. Schichau GmbH, w Elblągu. W 1945 przeszedł w posiadanie Polskich Kolei Państwowych. Kolejno znajdował się w taborze w Olsztynie, Korszach, ponownie w Olsztynie, Oświęcimiu, Gdyni-Grabówku, Kościerzynie, ponownie w Gdyni-Grabówku i w końcu w Chojnicach, gdzie trafił 21 grudnia 1966 roku. Po zakończeniu eksploatacji pod koniec lat 70. lokomotywa rdzewiała na bocznicy w Chojnicach. Przed zezłomowaniem uratowała ją inicjatywa krakowskich studentów[9][10][11][12][13].

Pomysł na sprowadzenie lokomotywy na teren AGH narodził się na początku roku akademickiego 2007/08. Jego autorem był Łukasz Wzorek, wówczas student Wydziału Metali Nieżelaznych AGH. Wraz z Maciejem Królem z Politechniki Krakowskiej przedstawił ideę na zebraniu międzyuczelnianego Studenckiego Koła Naukowego Przedsiębiorców „Firma”. Uzyskali akceptację projektu. Najpierw zwrócili uwagę na przeznaczony na złom zabytkowy parowóz z XIX wieku w Krzeszowicach. Następnie, po wizycie w Tarnowskich Górach, postanowili spróbować sprowadzić do Krakowa lokomotywę typu Ty2. Dzięki współpracy z przedstawicielami fundacji „Era Parowozów” oraz właścicielami skansenu kolejowego w Pyskowicach, uzyskali listę lokomotyw przeznaczonych do złomowania. Udali się na Pomorze i po oględzinach wybrali Ty2-559 stojący w Chojnicach. Po powrocie do Krakowa zyskali akceptację dla pomysłu od rektora AGH, prof. Antoniego Tajdusia. Dzięki poparciu oraz pomocy fundacji „Era Parowozów” udało się przekonać PKP Cargo do odstąpienia od pozbycia się parowozów. Kartą przetargową okazała się luka prawna w postaci braku wyceny historycznej eksponatów. Po pół roku wynegocjowano warunki przekazania parowozu: lokomotywę otrzymano za darmo, do tego PKP dołożyło tender oraz wagon z lat 50. Ponadto kolej zrezygnowała z pobrania opłaty za transport parowozu do Krakowa. 30 marca 2008 roku, po dwudniowej podróży, dojechał on na stację Kraków Płaszów[9][10][11][14][13][15][16][17].

Następnie należało odrestaurować będący w nie najlepszym stanie technicznym parowóz. Wybrano PTK ZNiUT w Dzierżnie (Pyskowice), gdzie przebywał on od września 2008 do maja 2009. 21 maja 2009 odnowiona lokomotywa zawitała na stację Kraków Łobzów. W nocy z 22 maja na 23 maja została przetransportowana ulicami Krakowa do zatoczki na przystanku „Kawiory” (wymagało to m.in. podnoszenia tramwajowych przewodów trakcyjnych), gdzie przeczekała cały dzień. Kolejnej nocy, 24 maja dowieziono ją na skwer przed pawilonem B-5. Oficjalne przekazanie parowozu społeczności akademickiej odbyło się 30 maja o godzinie 11. Uroczystość zbiegła się z obchodami 90-lecia AGH[10][11][18][13][16].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 AGH w liczbach. Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie. [dostęp 2013-09-03].
  2. Ranking Szkół Wyższych 2009 Rzeczpospolita
  3. Ranking uczelni akademickich Perspektywy 2013
  4. Ogólnoświatowy ranking uczelni CSIC
  5. Zamiejscowe Ośrodki Dydaktyczne
  6. Witold Iwańczak - Pierwszy rektor AGH; Niedziela 47/2012
  7. Index of /fileadmin/Content.
  8. Gazeta Wyborcza: Żyleta stanęła na stacji AGH. 2009-05-24. [dostęp 2009-12-22].
  9. 9,0 9,1 Uwaga, nadjeżdża Lokomotywa Postępu! (pol.). www.teberia.pl, 15 kwietnia 2009. [dostęp 2009-08-25].
  10. 10,0 10,1 10,2 AGH lokomotywą postępu (pol.). www.teberia.pl, 18 maja 2009. [dostęp 2009-08-25].
  11. 11,0 11,1 11,2 "Lokomotywa Postępu" nowym nabytkiem AGH (pol.). www.metale24.pl, 21 maja 2009. [dostęp 2009-08-25].
  12. Tomisław Czarnecki: Ty2-559 (pol.). www.holdys.pl. [dostęp 2009-08-25].
  13. 13,0 13,1 13,2 Wojciech Nowak: Lokomotywa AGH Ty2-559 "Żyleta" (pol.). www.mundek.krakow.pl, 18 sierpnia 2009. [dostęp 2009-08-25].
  14. Rafał Romanowski: Lokomotywa dla AGH dojechała do Krakowa (pol.). www.miasta.gazeta.pl, 30 marca 2008. [dostęp 2009-08-25].
  15. Karolina Diakow, Karolina Borkiewicz: Lokomotywa na AGH (pol.). www.bis.agh.edu.pl, 12 marca 2008. [dostęp 2009-08-25].
  16. 16,0 16,1 Edyta Tkacz: Zabytkowy parowóz jest ozdobą AGH (pol.). www.polskatimes.pl, 25 maja 2009. [dostęp 2009-08-25].
  17. Łukasz Wzorek: Historia projektu „AGH Lokomotywą Postępu" (pol.). www.firma.agh.edu.pl. [dostęp 2009-08-25].
  18. Transport parowozu Ty2-559 z Dzierżna do Krakowa (pol.). www.eraparowozow.pl. [dostęp 2009-08-25].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Struktura[edytuj | edytuj kod]

Widok na budynki C2 i C3 od strony ul. Czarnowiejskiej
Eksponat w budynku A-0
Parowóz Ty2 na kampusie AGH

Wydziały[edytuj | edytuj kod]

Obecnie na uczelni znajduje się 16 wydziałów:

Jednostki pozawydziałowe[edytuj | edytuj kod]

  • Studium Języków Obcych
  • Studium Wychowania Fizycznego i Sportu

Inne jednostki naukowo-dydaktyczne[edytuj | edytuj kod]

  • Biblioteka Główna
  • Akademickie Centrum Komputerowe „Cyfronet” AGH
  • Uczelniane Centrum Informatyki
  • Centrum e-Learningu AGH
  • Szkoła Ochrony i Inżynierii Środowiska im. Walerego Goetla
  • Uczelniane Wydawnictwa Naukowo-Dydaktyczne
  • Ośrodek Historii Techniki z Muzeum
  • Centrum Transferu Technologii
  • Akademicki Inkubator Przedsiębiorczości
  • Dział Nauczania
  • Dział Współpracy z Zagranicą
  • Pion Badań Naukowych – Dział Obsługi Badań Naukowych
  • Pion Badań Naukowych – Dział Wdrożeń, Licencji, Patentów i Eksportu
  • Pion Badań Naukowych – Dział Współpracy z Gospodarką i Administracją
  • Pion Badań Naukowych – Dział Aparatury Naukowo-Badawczej i Importu
  • Międzynarodowa Szkoła Inżynierska
  • Centrum Karier AGH
  • Dział Zamówień Publicznych
  • Kwestura AGH

Związki zawodowe[edytuj | edytuj kod]

Stowarzyszenia[edytuj | edytuj kod]

  • Stowarzyszenie Wychowanków Akademii Górniczo-Hutniczej
  • Stowarzyszenie Elektryków Polskich

Fundacje[edytuj | edytuj kod]

  • Fundacja dla AGH
  • Fundacja Studentów i Absolwentów AGH „Academica”
  • Fundacja Zespołu Pieśni i Tańca „Krakus”
  • Fundacja „Odlewnictwo”

Uczelniane organizacje doktoranckie, studenckie i społeczności internetowe[edytuj | edytuj kod]

Czasopisma naukowe[edytuj | edytuj kod]

  • Rocznik AGH „Computer Science
  • Półrocznik AGH „Elektrotechnika i Elektronika”
  • Półrocznik AGH „Geodezja”
  • Kwartalnik AGH „Geologia”
  • Kwartalnik AGH „Górnictwo i Geoinżynieria”
  • Półrocznik AGH „Inżynieria Środowiska”
  • Kwartalnik AGH „Mechanics”
  • Półrocznik AGH „Metallurgy and Foundry Engineering”
  • Kwartalnik AGH „Opuscula Mathematica
  • Półrocznik AGH „Automatyka”
  • Półrocznik AGH „Wiertnictwo Nafta Gaz”
  • Rocznik AGH „Telekomunikacja Cyfrowa, Technologie i Usługi”
  • Rocznik AGH „Studia Humanistyczne”
  • Półrocznik AGH „Decision Making in Manufacturing and Services”
  • Półrocznik AGH „Ekonomia Menedżerska”
  • Kwartalnik AGH „Geomatics and Environmental Engineering”

Galeria zdjęć[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • 60 lat AGH w fotografii. Kraków: Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie, 1979. (pol.)
  • Biuletyn Informacyjny Pracowników AGH. Kraków: Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie, 1997. (pol.)
  • Kto jest kim w Polsce. Edycja 3. Warszawa: Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie, 1993. (pol.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]