Ametyst

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ametyst
GuerreroAméthyste.jpg
Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny ditlenek krzemu (SiO2)
Twardość w skali Mohsa 7
Przełam muszlowy
Łupliwość brak
Układ krystalograficzny trygonalny
Gęstość minerału 2,65 g/cm³
Właściwości optyczne
Barwa wszystkie odcienie fioletu
Rysa biała
Połysk szklisty
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło ametyst w Wikisłowniku

Ametystminerał, przezroczysta odmiana kwarcu mlecznego (SiO2) o fioletowej barwie. Jego nazwa pochodzi z języka greckiego i oznacza "trzeźwy" (ἀ- a – ‘nie’, μέθυστος méthystos – ‘pijany’[1]), gdyż według greckich wierzeń, picie wina z czar ametystowych zabezpieczało pijącego przed upiciem się.

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Jest to odmiana kwarcu o zabarwieniu fioletowym, purpurowym lub purpurowo fioletowym. Swoją barwę zawdzięcza obecności żelaza i promieniowaniu radioaktywnemu. Intensywność barwy można podwyższyć przez krótkotrwałe ogrzewanie. Długotrwałe ogrzewanie niszczy naturalne zabarwienie nieodwracalnie.
Tworzy kryształy o pokroju słupkowym, rzadziej igiełkowym (do kilku centymetrów, bardzo rzadko tworzy czyste kryształy powyżej 10 cm). Najczęściej występuje w formie szczotek krystalicznych w pustkach skalnych (geodach, druzach, szczelinach). Wykształca skupienia zbite i ziarniste. Często wykazuje charakterystyczne wstęgowanie/smugowanie – naprzemienne ułożenie warstewek o różnym natężeniu barwy. Czasami tworzy formy o wykształceniu berłowym.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

W dużych ilościach wśród utworów pneumatolitowych i hydrotermalnych; także wśród skał osadowych (żwiry, piaski). Występuje głównie w próżniach pogazowych skał bazaltowych, w tak zwanych geodach lub migdałach. Geody pochodzące z Brazylii osiągają czasem wielkość ponad jednego metra sześciennego.

Miejsca występowania: Brazylia – Bahia, Minas Gerais, Mato Grosso, Urugwaj, Iran, USA – Montana, Georgia, Arizona, Rosja – Ural, w rejonie Jakucka, na Płw. Kolskim, Niemcy, Sri Lanka, Madagaskar, w Alpach.

Polska – okolice Szklarskiej Poręby[2] , Lwówka Śląskiego i Kamiennej Góry oraz Krzeszowic – zwykle w melafirach, także w Tatrach – w dolomicie.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Znane ametysty

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Legenda[edytuj | edytuj kod]

W mitologii rzymskiej jedna z najpiękniejszych nimf leśnych nosiła imię Amethis. Rozkochany w niej bóg Bachus prześladował ją swoimi względami, ale Amethis stroniła od lubieżnego i pijackiego boga. Diana, wzruszona prośbami nieszczęsnej nimfy zamieniła ją w cudowny klejnot, zaś Bachus, ujęty jej dziewiczą skromnością, czarowny ów klejnot obdarzył mocą własnością ujarzmiania i pokonywania pijaństwa.

Ametyst to kamień odpowiadający jednemu z 12 znaków zodiaku, rybom.

Ametyst w Biblii[edytuj | edytuj kod]

Ametyst jest wymieniany jako jeden z kamieni pektorału Aarona (Wj 28:19; Wj 39:12). W Apokalipsie Św. Jana stanowi ozdobę dwunastej warstwy fundamentu niebieskiego Jeruzalem (Ap 21:20).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Henry George Liddell, Robert Scott: A Greek-English Lexicon: ἀμέθυστος (ang.). perseus.tufts.edu. [dostęp 2013-08-18].
  2. Przemysłąw Wiater: Ametysty wokół Szklarskiej Poręby. e-szklarska.com. [dostęp 2014-05-01].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • W. Szumann – „Kamienie szlachetne i ozdobne”;
  • N. Sobczak – „Mała encyklopedia kamieni szlachetnych i ozdobnych”;
  • R. Hochleitner – „Minerały i kryształy”;
  • Leksykon Przyrodniczy – „Minerały”;
  • Podręczny Leksykon Przyrodniczy – „Minerały i kamienie szlachetne”;
  • Kazimierz Maślankiewicz: Kamienie szlachetne. Wyd. 3 popr. i uzup.. Warszawa: Wydawnictwo Geologiczne, 1982.
  • C. Hall – „Klejnoty kamienie szlachetne i ozdobne”;
  • G.G. Gormaz i J.J.Casanovas – „Atlas mineralogii”.