Angermünde

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Angermünde
Ratusz i rynek w Angermünde
Ratusz i rynek w Angermünde
Herb
Herb Angermünde
Państwo  Niemcy
Kraj związkowy Brandenburgia
Powiat Uckermark
Powierzchnia 326,44 km²
Wysokość 50 m n.p.m.
Populacja (31.12.2008)
• liczba ludności
• gęstość

14 598
45 os./km²
Nr kierunkowy 03331
Kod pocztowy 16278
Tablice rejestracyjne UM
Położenie na mapie Brandenburgii
Mapa lokalizacyjna Brandenburgii
Angermünde
Angermünde
Położenie na mapie Niemiec
Mapa lokalizacyjna Niemiec
Angermünde
Angermünde
Ziemia 53°02′N 14°00′E/53,033333 14,000000Na mapach: 53°02′N 14°00′E/53,033333 14,000000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Portal Portal Niemcy

Angermünde (pol. hist. Dobrzyniec[1] lub Węgryujście[2][3]) – miasto w Niemczech, w kraju związkowym Brandenburgia, w powiecie Uckermark. Według stanu na 31 grudnia 2008 r. liczba mieszkańców wynosiła 14 598. Zajmując powierzchnię 326,44 km² miasto znajduje się na dziewiątym miejscu wśród stu największych powierzchniowo miast Niemiec. Znajdująca się tu stacja kolejowa na linii BerlinSzczecin pełni rolę punktu przesiadkowego dla linii do Szczecina, Stralsundu i Schwedt/Oder. Miasto należy do Stowarzyszenia Miast Brandenburgii posiadających zabudowę historyczną.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miasto Angermünde leży około 80 km na północny wschód od Berlina na Pojezierzu Uckermark, na równinie polodowcowej, pomiędzy obszarami leśnymi Schorfheide a Odrą. Miasto jest siedzibą administracji Rezerwatu biosfery Schorfheide-Chorin, którego obszar zajmuje również południową i zachodnią część miasta. Na południu Angermünde graniczy z powiatem Barnim, a na wschodzie z Polską.

Jeziora w mieście: Grumsinsee, Heiliger See, Kalkbude, Mudrowsee, Mündesee, Parsteiner See (Nordbecken), Peetzigsee, Plunz, Wolletzsee, Bauernsee

Historia[edytuj | edytuj kod]

Średniowiecze[edytuj | edytuj kod]

W średniowieczu okolice Angermünde porastały słabo zaludnione puszcze[4]. Od 1210 do 1230 jest wymieniane jako osada na skrzyżowaniu szlaków handlowych, w której znajdował się zamek. Wtedy też (1210) zostało odnotowane rozpoczęcie budowy pierwszego kamiennego kościoła — pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny. Prawdopodobnie w 1233 miejscowość otrzymała prawa miejskie. Jeszcze w pierwszej połowie XIII w. (lata 1245-1250) w mieście wzniesiono kolejny, tym razem murowany, kościół franciszkanów pw. Piotra i Pawła[potrzebne źródło]. W toku walk o Brandenburgię w latach 1320-1323 po wymarciu przedstawicieli dynastii askańskiej, miasto przejściowo znalazło się pod władzą meklemburską (zgodnie z postanowieniami rozejmu z 20 lipca 1323)[5]. W 1354 książę szczeciński Barnim III Wielki pozyskał Angermünde wraz z całą wschodnią częścią Ziemi Wkrzańskiej w zamian za zamki Marchii Wkrzańskiej zajęte w toku działań wojennych pięć lat wcześniej[6]. W drugiej połowie XIV w. rzemieślnicy i ubożsi mieszkańcy miasta wspierali ruch waldensów (stąd określano je wówczas Ketzer-Angermünde)[7]. W nocy z 27 na 28 marca 1420 pod miastem doszło do bitwy sił polsko-pomorskich z brandenburskimi, która rozstrzygnęła kwestię przynależności Marchii Wkrzańskiej do Brandenburgii[8]. Dwanaście lat później, w 1432, dotarł tutaj jeden z najazdów husyckich[9].

XIX i XX w.[edytuj | edytuj kod]

  • 1817 r. – rozpoczyna się rozwój współczesnego miasta;
  • 1842 r. – przez miasto przebiega linia kolejowa BerlinSzczecin;
  • 1938 r. – Kryształowa noc, synagoga przy Klosterstraße oraz kirkut przy Puschkinallee zostają zniszczone;
  • 1944 r. – w lutym małżeństwo Bruhn oraz dwie inne osoby zostają skierowane do KL Neuengamme;
  • 1945 r. – 22 lutego trzech żołnierzy Wehrmachtu dezerteruje, za co zostają rozstrzelani;
  • 1945 r. – 27 kwietnia miejscowy piekarz Miers i jubiler Nölte przy drodze do Schwedt/Oder podpisują przy Armii Czerwonej w imieniu miasta kapitulację, co kończy krótkie walki o utrzymanie miasta w rękach hitlerowców.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

  • 1974 r. – przyłączenie Dobberzin;
  • 2000 r. – przyłączenie Altkünkendorf;
  • 2003 r. – miasto staje się związkiem 26 gmin z wyłączeniem Polßen.

Dnia 1 stycznia 2003 roku do Angermünde przyłączono 26 okolicznych gmin, wyjątek stanowi dawne miasto Greiffenberg, które nie utraciło swoich praw miejskich i obecnie jest "miastem w mieście".

Obecnie w skład gminy Angermunde wchodzą następujące dzielnice:

  • Altkünkendorf
  • Biesenbrow
  • Bruchhagen
  • Bölkendorf
  • Crussow
  • Dobberzin
  • Frauenhagen
  • Gellmersdorf
  • Greiffenberg
  • Günterberg
  • Görlsdorf
  • Herzsprung
  • Kerkow
  • Mürow
  • Neukünkendorf
  • Schmargendorf
  • Schmiedeberg
  • Steinhöfel
  • Stolpe
  • Welsow
  • Wilmersdorf
  • Wolletz
  • Zuchenberg

Kultura i sztuka[edytuj | edytuj kod]

Najstarsza część miasta przetrwała II Wojnę światową, dzięki czemu Angermünde należy do Związku Miast Zabytkowych. W latach 19902007 przeprowadzono gruntowną konserwację starej zabudowy. Największą wartość zabytkową posiada klasztor franciszkański i kościół pw. NMP. Budynki poklasztorne pełnią obecnie funkcje kulturalne, odbywają się tam wystawy i koncerty. Od 1991 roku miejscowy artysta rzeźbiarz Joachim Karbe co dwa lata organizuje zjazdy rzeźbiarzy z całej Europy. Jako materiał używany do realizacji ich dzieł używany jest granit z tutejszych złóż.

W mieście znajdują się dwa muzea:

oraz ogród zoologiczny.

Zabytki i obiekty historyczne[edytuj | edytuj kod]

  • Kościół pw. Najświętszej Marii Panny z XIII wieku, przebudowany w XV w.;
  • Ratusz;
  • Dawny klasztor franciszkański;
  • Mury miejscie z Bramą Prochową;
  • Ruiny zamku, który zbudowano w XIII wieku;
  • Kaplica pw. Ducha Świętego z XV wieku;
  • Kościół ewangelicki z 1854 r.;
  • Zespoły pałacowe w kilku loalizacjach;
  • Centrum przyrody "Blumberger Mühle";
  • Rzeźby na Marktbrunnen, plenerowa wystawa rzeźb sztuki współczenej;

Pomniki[edytuj | edytuj kod]

  • Ofiar faszyzmu, w Parku Pokoju – odsłonięty w 1950 r. w miejscu pierwszych mogił trzech rozstrzelanych żołnierzy, którzy zdezerterowali z Wehrmachtu;
  • Pomnik upamiętniający zniszczony cmentarz żydowski, założony w 1809 r. roku dla Żydów z Greiffenberg, monument odsłonięto w 1964 r.

Współpraca[edytuj | edytuj kod]

Miejscowości partnerskie[10]:

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Drogi[edytuj | edytuj kod]

Przez miasto prowadzą drogi:

W odległości 16 km od centrum wiedzie autostrada A11 (BerlinSzczecin).

Kolej[edytuj | edytuj kod]

Angermünde jest jedną z najważniejszych stacji w północno-wschodniej części Brandenburgii. Tu linia z Berlina dzieli się na trasę do Stralsundu, do Schwedt/Oder i do Szczecina. Ponieważ trasa do Szczecina nie jest zelektryfikowana, tutejsza stacja jest miejscem przesiadki lub zmiany elektrowozu na spalinowóz. Do 1997 roku istniało jeszcze połączenie z Bad Freienwalde (Oder), ale zostało zawieszone.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Mapa Polski 1:500 000 Wojskowy Instytut Geograficzny Sztabu Generalnego W.P., Warszawa 1947 [1]
  2. Jarosław Kociuba "Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach dawnego Księstwa Pomorskiego", Walkowska Wydawnictwo Szczecin 2012
  3. Mapa Polski 1:1 000 000 Wojskowy Instytut Geograficzny Sztabu Generalnego W.P., Warszawa 1945 [2]
  4. K. Ślaski, Okres II: Zwycięstwo stosunków feudalnych na Pomorzu Zachodnim (1124-1295), [w:] Dzieje Pomorza, red. G. Labuda, t. I, cz. 2, Poznań 1969, s. 19.
  5. B. Zientara, Okres III: Rozdrobnienie feudalne (1295-1464), [w:] Dzieje Pomorza, red. G. Labuda, t. I, cz. 2, Poznań 1969, s. 208.
  6. B. Zientara, Okres III: Rozdrobnienie feudalne (1295-1464), [w:] Dzieje Pomorza, red. G. Labuda, t. I, cz. 2, Poznań 1969, s. 214.
  7. B. Zientara, Okres III: Rozdrobnienie feudalne (1295-1464), [w:] Dzieje Pomorza, red. G. Labuda, t. I, cz. 2, Poznań 1969, s. 272.
  8. B. Zientara, Okres III: Rozdrobnienie feudalne (1295-1464), [w:] Dzieje Pomorza, red. G. Labuda, t. I, cz. 2, Poznań 1969, s. 289.
  9. B. Zientara, Okres III: Rozdrobnienie feudalne (1295-1464), [w:] Dzieje Pomorza, red. G. Labuda, t. I, cz. 2, Poznań 1969, s. 293.
  10. Współpraca