Bernikla kanadyjska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bernikla kanadyjska
Branta canadensis[1]
(Linnaeus, 1758)
Bernikla kanadyjska
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd blaszkodziobe
Rodzina kaczkowate
Podrodzina gęsi
Rodzaj Branta
Gatunek bernikla kanadyjska
Synonimy
  • Anas canadensis Linnaeus, 1758[2][3]
Podgatunki
  • B. c. occidentalis (S. F. Baird, 1858)
  • B. c. fulva Delacour, 1951
  • B. c. maxima Delacour, 1951
  • B. c. parvipes (Cassin, 1852)
  • B. c. moffitti Aldrich, 1946
  • B. c. interior Todd, 1938
  • B. c. canadensis (Linnaeus, 1758)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Zasięg pierwotny (ciemne kolory) i populacje introdukowane (jasne).


żółty: zasięg letni
zielony: zasięg całoroczny
niebieski: zasięg zimowy
różowy: zasięg letni populacji klasyfikowanej jako Branta hutchinsii

Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Bernikla kanadyjska (Branta canadensis) – gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae). Udomowiona w XVIII wieku, często hodowana w amerykańskich i brytyjskich parkach, ogrodach, ale bez znaczenia gospodarczego.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniono kilka podgatunków B. canadensis[5][6][7]:

  • B. canadensis occidentalis – południowozachodnia Alaska
  • B. canadensis fulva – wybrzeża południowej Alaski i Kolumbii Brytyjskiej.
  • B. canadensis minimabernikla mała – wybrzeża zachodniej Kanady
  • B. canadensis parvipes – kanadyjski interior
  • B. canadensis moffitti – wybrzeża zatoki Hudsona
  • B. canadensis interior – środkowa i wschodnia Kanada
  • B. canadensis canadensisbernikla kanadyjska – wschodnia Kanada

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

W Europie hodowana w parkach i ogrodach jako ptak ozdobny. Uciekinierzy z niewoli utworzyli populacje na Wyspach Brytyjskich, Skandynawii oraz Europie Zachodniej i na Rugii, być może również na Sardynii i Islandii. Są to mieszańce z przewagą B. canadensis canadensis. Na Nowej Zelandii wprowadzono mieszańce z przewagą B. canadensis maxima. Bernikla kanadyjska uznawana jest za jeden ze 100 najgroźniejszych gatunków obcych w Europie[8]. Stale rozszerza tu swój zasięg, konkurując z rodzimymi, europejskimi gatunkami gęsi. Potrafi się z nimi krzyżować, zwłaszcza z gęgawą Anser anser. W Polsce od kilkunastu lat corocznie obserwowane są zimujące bernikle, włącznie z dużym stadem na Zalewie Wiślanym. Część tych bernikli to uciekinierzy z ogrodów zoologicznych i prywatnych hodowli. W 2005 r. potwierdzono pierwszy udany lęg w Gdańsku[9]. W 2007 r. w różnych częściach Gdańska do lęgów przystąpiły już 4 pary bernikli które wyprowadziły 15 młodych[10]. Mimo, że ptaki odławiano i zatrzymywano w ogrodzie zoologicznym, nie zapobiegło to dalszemu wzrostowi liczebności tamtejszej populacji. W 2008 roku gniazdowanie tego gatunku stwierdzono na Kaszubach nad Jeziorem Somińskim w powiecie chojnickim oraz ponownie w Gdańsku. Co więcej, nad Jeziorem Somińskim był to najprawdopodobniej lęg mieszany z rodzimą gęgawą Anser anser[11]. Fakty te potwierdzają, że w Polsce trwa szybka inwazja tego gatunku, co może zagrozić gatunkom rodzimym[9].

(audio)

Odgłos bernikli kanadyjskiej Branta canadensis

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Cechy gatunku 
Brak dymorfizmu płciowego. Głowa i szyja czarne, policzki i podgardle białe. Wierzch, boki i pierś brązowe z drobnymi białymi prążkami, pierś jaśniejsza. Podogonie białe, ogon, dziób i nogi czarne.
Wymiary średnie 
  • Długość ciała ok. 45–110 cm
  • Rozpiętość skrzydeł do 190 cm
  • Masa ok. 2,0–6,5 kg

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Biotop 
Tundra, bagna w pobliżu morskich brzegów lub preria.
Gniazdo 
Na ziemi w pobliżu wody.
Jaja 
W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając 1–12 (zwykle 5 do 6) jaj. Jajo jest kremowobiałe o średnich wymiarach 86 x 52 mm i masie 163 g (u B. canadensis canadensis). Jaja europejskich mieszańców średnio ważą 220 g.
Wysiadywanie 
Jaja wysiadywane są przez okres 24 do 30 dni przez samicę, podczas gdy samiec strzeże gniazda. Pisklęta są zagniazdownikami. Usamodzielniają się po 40-86 dniach.
Pożywienie 
Pokarm roślinny z domieszką zwierzęcego. Zdobywa go głównie na lądzie.

Hodowla[edytuj | edytuj kod]

Bernikle kanadyjskie już 300 lat temu trzymano w królewskich ogrodach. Często zamieszkuje wielkomiejskie parki na Wyspach Brytyjskich.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

ptaki Polski

Przypisy

  1. Branta canadensis w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Anas canadensis. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 2013-11-16]
  3. Carboneras 1992 ↓, s. 583.
  4. Branta canadensis. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  5. Frank Gill, David Donsker: Family Anatidae (ang.). IOC World Bird List: Version 3.5. [dostęp 2013-11-16].
  6. Canada Goose (Branta canadensis) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 2013-11-16].
  7. Nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Włodzimierz Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40. Zeszyt specjalny, s. 35, 1999. ISSN 0550-0842. 
  8. 100 of The Worst (ang.). DAISIE project. [dostęp 6 stycznia 2013].
  9. 9,0 9,1 Księga gatunków obcych inwazyjnych w faunie Polski
  10. Orzeczenia Komisji Faunistycznej 2009
  11. Orzeczenia Komisji Faunistycznej 2008

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Carles Carboneras: Family Anatidae (Ducks, geese and Swans). W: Josep del Hoyo, Andrew Elliott, Jordi Sargatal: Handbook of the Birds of the World. Cz. 1: Ostrich to Ducks. Barcelona: Lynx Edicions, 1992. ISBN 84-87334-10-5. (ang.)