Bernikla obrożna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bernikla obrożna
Branta bernicla[1]
(Linnaeus, 1758)
Bernikla obrożna
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd blaszkodziobe
Rodzina kaczkowate
Rodzaj Branta
Gatunek bernikla obrożna
Synonimy
  • Anas bernicla Linnaeus, 1758[2][3]
Podgatunki
  • B. b. bernicla (Linnaeus, 1758)
  • B. b. hrota (O. F. Müller, 1776)
  • B. b. nigricans (Lawrence, 1846)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło bernikla obrożna w Wikisłowniku

Bernikla obrożna (Branta bernicla) – gatunek dużego arktycznego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae).

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniono kilka podgatunków B. bernicla[5][6][7]:

  • B. bernicla berniclabernikla obrożna – tundra zachodniej Eurazji. Podgatunek o ciemnym brzuchu. Pojawia się w Polsce.
  • B. bernicla hrotabernikla jasnobrzucha – północna Grenlandia i północna Kanada. Podgatunek bledszy niż B. b. bernicla, z jasnoszarym brzuchem.
  • B. bernicla nigricansbernikla czarna – tundra wschodniej Eurazji. Podgatunek o czarnym brzuchu.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Zimuje na wybrzeżach Morza Północnego, północnych wybrzeżach Morza Śródziemnego i północnych wybrzeżach Pacyfiku oraz europejskich i północnoamerykańskich wybrzeżach Atlantyku. W przypadku ciężkich zim osobniki pojawiają się na afrykańskim wybrzeżu Morza Śródziemnego i na Hawajach. W Europie występuje od października do marca. W Polsce zimuje nielicznie, ale regularnie na wybrzeżu Bałtyku.

Bernikla obrożna w locie

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Cechy gatunku 
To najmniejsza i najciemniej ubarwiona gęś, jako jedyna ma czarną głowę. Szyja również czarna z wąskimi, poprzecznymi, białymi prążkami tuż poniżej głowy, tworzącymi obrożę. Boki ciała szare, wierzch ciemnobrunatny, spód od jasnoszarego po czarny (w zależności od podgatunku - łupkowoszary u Branta bernicla bernicla, białoszary u Branta bernicla hrota). Podogonie białe. Nogi i dziób czarne. Nieco większa od kaczki krzyżówki. W porównaniu z berniklą kanadyjską, introdukowaną z Ameryki Północnej do Europy, nie ma białej plamy na podbródku i policzkach i jest dwa razy mniejsza. Bernikla obrożna lata stadami, choć nie formuje kluczy. Usłyszeć można jej gardłowe "rot rot".
Wymiary średnie[8]  
dł. ciała ok. 60 cm
długość skrzydła ok. 3-35 cm
rozpiętość skrzydeł ok. 115 cm
masa ciała ok. 1-2,2 kg

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Biotop 
Tundra na wybrzeżach Morza Arktycznego. Zdarza się jednak, że małe stadka lub pojedyncze osobniki zalatują bardziej w głąb lądu. To gęś, która występuje najdalej na północ. Od początku XX wieku jest coraz rzadziej widywana na zimowiskach w Europie, co niepokoi badaczy.
Gniazdo 
Na tereny lęgowe wraca pod koniec maja, po czym w ciągu 10 dni po przybyciu buduje gniazdo. Jest ono umieszczone na wzniesieniach terenu, na ziemi między kamieniami na podściółce z porostów. Wysłane jest puchem. Zawsze znajduje się na wybrzeżach, zwłaszcza przy ujściach rzek i przymorskich jeziorach. Gniazduje w małych koloniach.
Bernikla obrożna w postawie obronnej
Jaja 
W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając zwykle 2 do 5 jaj[8] (zakres 1 do 10). Jaja są kremowe, żółtawe, zielonkawe lub bladooliwkowe o średnich rozmiarach 75 x 47 mm, ciemniejące z czasem.
Wysiadywanie 
Jaja wysiadywane są przez okres 22 - 28 dni przez samice, podczas gdy samiec strzeże gniazda.
Pisklęta 
Pisklęta są zagniazdownikami, usamodzielniają się po 40 - 50 dniach. Są jaśniejsze od dorosłych, nie mają białych pasów na szyi (obroży), a pióra na przodzie skrzydeł są opatrzone białymi punkcikami. Ojciec opiekuje się młodymi tylko w początkowym okresie po wykluciu, potem opuszcza rodzinę i razem z innymi gąsiorami łączy się w stada i przechodzi całkowite pierzenie, tracąc na 3 tygodnie zdolność do lotu. Samice pierzą się dopiero w połowie sierpnia, kiedy młode mogą już latać. Wtedy też cała rodzina odlatuje na południe.
Pożywienie 
Mchy, porosty i trawa, ale zjadają też mięczaki i skorupiaki wodne. Na zimowisku żywią się głównie zosterą morską (Zostera marina).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Branta bernicla w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Carboneras 1992 ↓, s. 584.
  3. Anas bernicla. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 2013-11-16]
  4. Branta bernicla. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  5. Frank Gill, David Donsker: Family Anatidae (ang.). IOC World Bird List: Version 3.5. [dostęp 2013-11-16].
  6. Brent Goose (Branta bernicla) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 2013-11-16].
  7. Nazwy polskie za:
    • Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Plemię: Anserini Vigors, 1825. W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2013-11-16].
    • Paweł Mielczarek, Włodzimierz Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40. Zeszyt specjalny, 1999. ISSN 0550-0842. 
  8. 8,0 8,1 Busse i in. 1991 ↓, s. 38.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Karel Stastny: Ptaki wodne. Warszawa: Delta, 1993. ISBN 83-85817-10-7.
  2. Carles Carboneras: Family Anatidae (Ducks, geese and Swans). W: Josep del Hoyo, Andrew Elliott, Jordi Sargatal: Handbook of the Birds of the World. Cz. 1: Ostrich to Ducks. Barcelona: Lynx Edicions, 1992. ISBN 84-87334-10-5. (ang.)
  3. Przemysław Busse (red.), Zygmunt Czarnecki, Andrzej Dyrcz, Maciej Gromadzki, Roman Hołyński, Alina Kowalska-Dyrcz, Jadwiga Machalska, Stanisław Manikowski, Bogumiła Olech: Ptaki. T. I. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0563-0.