Cholera

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Cholera
Cholera
Vibrio cholerae
Vibrio cholerae
Czynnik chorobotwórczy
Nazwa najczęściej Vibrio cholerae (bakteria)
Rezerwuar człowiek
Epidemiologia
Droga szerzenia pokarmowa, głównie przez wodę
Liczba nowych zachorowań w roku wg PZH 2006: 0
2007: 0
Występowanie głównie Afryka i Azja, kraje biedne reszty świata, pojawiają się pandemie
Prawo
Przymusowe leczenie Tak
Podlega zgłoszeniu WHO Tak
Cholera
Cholera
ICD-10 A00
A00.0 Cholera wywołana przecinkowcem klasycznym Vibrio cholerae 01, biotyp cholerae
A00.1 Cholera wywołana przecinkowcem Vibrio cholerae 01, biotyp El-Tor
A00.9 Cholera, nie określona
Chory na cholerę w trakcie nawadniania
Rysunek Śmierci przynoszącej cholerę, magazyn Le Petit

Cholera (Cholerae) – ostra i zaraźliwa choroba zakaźna przewodu pokarmowego, której przyczyną jest spożycie pokarmu lub wody skażonej Gram-ujemną bakterią – szczepami przecinkowca cholery (Vibrio cholerae) produkującego enterotoksynę[1][2].

Bakteria występuje w wielu serotypach, z których 2 wywołują cholerę u ludzi:

  • O1,
  • O139.

Serotyp O1 ma dwa biotypy:

  • klasyczny,
  • El Tor.

Cholerę cechuje śmiertelność około 1% (skrajnie do 20%) przypadków prawidłowo leczonych i 50% przy braku leczenia. Według danych WHO w 2001 roku na świecie zanotowano 184 311 przypadków tej choroby, a z jej powodu zmarło 2728 osób.[potrzebne źródło]

Na świecie miało miejsce siedem pandemii cholery. Na terenie północnej Polski po raz ostatni epidemia miała miejsce w latach 1892-1894.

Najgroźniejsza epidemia cholery w Europie panowała w latach 1831-38. Do Polski dotarła za sprawą wojsk rosyjskich podczas powstania listopadowego. Zmarli na nią, m.in., wielki książę Konstanty, carski marszałek Iwan Dybicz, a w Prusach marszałek August von Gneisenau, słynny teoretyk wojny, generał Carl von Clausewitz, a także niemiecki filozof Georg Hegel. Kolejne fale zachorowań miały miejsce w latach 1848-55. Wówczas w Stambule prawdopodobnie właśnie na cholerę umarł Adam Mickiewicz[3]. W 1862 w Edo zmarł jeden z najlepszych graczy w GO Shūsaku Hon'inbō.

Około 1,4 miliarda ludzi mieszka w krajach, w których stwierdzono występowanie cholery w ciągu trzech spośród pięciu ostatnich lat. W krajach tych zapada rocznie na cholerę około 2,8 miliona a umiera na tę chorobę około 90 tysięcy ludzi[4].

Czynnik etiologiczny i droga szerzenia[edytuj | edytuj kod]

Dopiero w 1883, dzięki badaniom Roberta Kocha, poznana została przyczyna tej choroby. Jest nią głównie Vibrio cholerae (przecinkowiec cholery), ale także niektórzy inni przedstawiciele rodzaju Vibrio. V. cholerae występuje w dwóch głównych typach serologicznych: 01 i 0139 (Bombaj). Vibrio spp. wykazują wrażliwość na podwyższoną temperaturę, wysychanie i kwaśne środowisko, a dużą tolerancję ekologiczną na niskie temperatury, wilgotność, środowisko zasadowe.

Do zakażenia dochodzi na drodze pokarmowej, głównie przez skażoną ludzkimi odchodami wodę. Rzadko przez żywność (tj. owoce morza). Wodę zanieczyszczać bakteriami zdolni są jedynie ludzie chorzy lub nosiciele.

W roku 2000, po czterech latach, udało się zsekwencjonować genom Vibrio cholerae.

Objawy i rozpoznawanie[edytuj | edytuj kod]

W początkowym okresie zakażenia dominuje biegunka, wymioty, zwykle bez gorączki i bólu brzucha. Stolec ma charakterystyczny wygląd – przypomina wodę po płukaniu ryżu i charakteryzuje się swoistym słodkawym zapachem. Niepodjęcie leczenia prowadzi do zaostrzenia stanu pacjenta.

Uwalniana przez bakterie enterotoksyna katalizuje wiązanie ADP-rybozy do podjednostki α białka G. W efekcie zmodyfikowana podjednostka α traci aktywność GTP-azy i nie może oddysocjować od cyklazy adenylowej, której jest aktywatorem. W efekcie stałego pobudzenia następuje nadmierna synteza cyklicznego AMP. Rozpoczyna to okres magazynowania chlorków w rozworze światła jelit i zatrzymanie wchłaniania potasu. Zwiększone stężenie elektrolitów w świetle jelita powoduje stały wypływ wody z komórek nabłonka jelit (enterocytów). Zmiany te manifestują się przez:

  • zmarszczenie skóry (jak skóra rąk po myciu naczyń),
  • zmiana głosu (vox cholerica),
  • zapadnięcie oczu i wyostrzenie rysów twarzy (facies cholerica, inaczej tzw. twarz Hipokratesa).

W skrajnie poważnych przypadkach dojść może do śpiączki.

Diagnostyka pojedynczych przypadków opiera się głównie na teście mikrobiologicznym. W czasie epidemii rozpoznanie na podstawie obrazu klinicznego nie sprawia problemów.

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

Zasadnicze znaczenie ma leczenie objawowe polegające na wyrównywaniu zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej, przede wszystkim odwodnienia. Uzupełnianie utraconych płynów prowadzi się doustnie, a także w postaci wlewów kroplowych. Jeżeli chory jest w stanie przyjmować preparaty doustnie, należy takowe zastosować, jest ono bezpieczniejsze (zapobiegamy przedawkowaniu potasu) i fizjologiczne.

Światowa Organizacja Zdrowia zaleca w tym przypadku przygotowanie roztworu: NaCl – 3,5 g, cytrynian sodowy – 2,9 g, chlorek potasowy – 1,5 g i glukoza – 20,0 g. Wszystko rozpuszczamy w 1 litrze wody. Jest to tak zwany WHOORS (WHO oral rehydration solution). Dostępne są też gotowe opakowania substancji suchej do rozpuszczenia lub gotowe roztwory.

W leczeniu stosuje się także antybiotyki, głównie tetracykliny.

Zapobieganie[edytuj | edytuj kod]

Zapobieganie polega głównie na ochronie ujęć wody i oczyszczaniu wody pitnej, a także izolacji chorych i nosicieli, myciu rąk i owoców oraz gotowaniu owoców morza. W Polsce dostępna już[od kiedy?] jest inaktywowana, doustna szczepionka przeciw cholerze o potwierdzonym profilu bezpieczeństwa, wysokim poziomie skuteczności i immunogenności[według kogo?].

Przypisy

  1. Kenneth J. Ryan, C. L. Ray, John C. Sherris: Sherris medical microbiology: an introduction to infectious diseases. New York: McGraw-Hill, 2004, s. 376–7. ISBN 0-8385-8529-9.
  2. Shah Faruque, Balakrish Nair: Vibrio Cholerae: Genomics and Molecular Biology. Caister Academic Pr. ISBN 978-1-904455-33-2.
  3. Krzysztof Błażejewski "Co za wredna cholera z tej grypy..." Express Bydgoski 5.10.2012 http://www.express.bydgoski.pl/look/article.tpl?IdLanguage=17&IdPublication=2&NrIssue=2259&NrSection=80&NrArticle=231654
  4. Ali M, Lopez AL, You YA, Kim YE, Sah B, Maskery B, Clemens J. The global burden of cholera. „Bull World Health Organ”. 90 (3), s. 209-218, Epub 2012 Jan 24. doi:10.2471/BLT.11.093427. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Wikibooks-logo.svg
Zobacz publikację na Wikibooks:
Mikrobiologia:Cholera
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło cholera w Wikisłowniku


Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.