Digitalizacja (bibliotekarstwo)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Domowa digitalizacja starych slajdów przy pomocy rzutnika przeźroczy, statywu oraz aparatu cyfrowego.

Digitalizacja (ucyfrowienie) - w bibliotekarstwie i archiwistyce oznacza wprowadzenie do pamięci komputera tradycyjnych, drukowanych lub rękopiśmiennych materiałów bibliotecznych lub archiwalnych w postaci danych cyfrowych metodą skanowania. Powstający w wyniku skanowania plik graficzny ma postać bitmapy i nie stanowi użytecznej postaci dokumentu cyfrowego, ponieważ:

  • zajmuje nieproporcjonalnie dużo miejsca w stosunku do treści (np. tekstu) istotnej z punktu widzenia użytkownika
  • nie pozwala na przeszukiwanie treści, np. znalezienie określonej frazy tekstu lub wyodrębnienie ilustracji

Dlatego bardzo istotnym procesem wykonywanym po skanowaniu jest obróbka cyfrowa, polegająca m.in. na kompresji danych graficznych oraz automatycznym rozpoznawaniu znaków, słów i całego tekstu metodami OCR. W wyniku takiej obróbki materiały nadają się do upublicznienia w bibliotece cyfrowej.

Cele digitalizacji:

  • archiwizacja obiektu
  • ochrona oryginału przed zniszczeniem
  • udostępnianie użytkownikom (najczęściej w sieci)

W Polsce do udostępniania cyfrowych materiałów piśmienniczych w Internecie wykorzystywany jest m.in. system dLibra, do materiałów muzealnych dMuseion, a do archiwaliów system ZoSIA i serwis szukajwarchiwach.pl.

Zgodnie z orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości UE biblioteki mogą, jeśli prawo krajowe na to zezwala, digitalizować i udostępniać na stanowiskach komputerowych w swoich czytelniach wszelkie książki ze swoich zbiorów swoim czytelnikom (bez możliwości wykonania kopii np. do pamięci USB lub drukowanej). Wykonanie kopii (np. drukowanej lub elektronicznej) dla czytelnika jest już zwielokrotnieniem utworu i musi się łączyć z godziwą rekompensatą na rzecz podmiotu praw autorskich (np. na rzecz wydawnictwa lub innego posiadacza autorskich praw majątkowych do danego utworu)[1][2].

Przypisy

  1. Orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 11 września 2014 w sprawie Technische Universität Darmstadt - sygn. C-117/13 (pol.)
  2. Rafał Bułach: ETS: biblioteki mogą digitalizować książki, ale tylko do czytelni (pol.). 12.09.2014. [dostęp 2014-09-12].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]