Dynastia Sui

Historia Chin
Prehistoria i starożytność
Neolit w Chinach ok. 8000–2000 p.n.e.	Trzech Dostojnych i Pięciu Cesarzy wg tradycji 2850−2205 p.n.e.
Dynastia Xia 2100–1600 p.n.e.
Dynastia Shang 1600–1046 p.n.e.
Dynastia Zhou 1045–256 p.n.e.
Okres Wiosen i Jesieni     Okres Walczących Królestw
Cesarstwo
Dynastia Qin 221 p.n.e.–206 p.n.e.
Dynastia Han 206 p.n.e.–220 n.e.
(Dynastia Xin 9–23)
Epoka Trzech Królestw 220–280
Wei • Shu • Wu
Dynastia Jin 265–420
	Szesnaście Królestw 304–439
Dynastie Południowe i Północne 420–589
Dynastia Sui 581–618
Dynastia Tang 618–907
(Dynastia Zhou 690–705)
Pięć Dynastii i Dziesięć Królestw 907–960	Dynastia Liao 907–1125
Dynastia Song 960–1279
		Xixia 1038–1227
	Jin 1115–1234
Dynastia Yuan 1271–1368
Dynastia Ming 1368–1644
Dynastia Qing 1644–1911
Współczesność
Republika Chińska 1912–1949
Chińska Republika Ludowa od 1949		Republika Chińska (Tajwan) od 1949
Powiązane artykuły  Język chiński Sztuka chińska Architektura chińska

Obszar panowania dynastii Sui

Dynastia Sui (chin.: 隋朝; pinyin: Suí Cháo; 581-618) opanowała Chiny po okresie Dynastii Południowych i Północnych, kończąc trwający od upadku dynastii Han okres rozbicia. Dynastię Sui założył cesarz Wen, którego stolicą był Chang'an.

Panowanie Wen Di

Cesarz Wen wprowadził liczne reformy, mające na celu wzmocnienie kraju po okresie rozbicia: rozdzielił odłogi pomiędzy chłopów i byłych żołnierzy, skrócił służbę wojskową, złagodził kary (karę śmierci w wielu przypadkach zastąpiono obowiązkiem pracy na rzecz państwa) i zainicjował wielkie roboty publiczne. W czasach jego panowania zbudowano sieć spichlerzy, które miały zapewnić zapasy na wypadek wojen i głodu, odremontowano także zaniedbany system irygacyjny. W roku 603 Wen Di został zamordowany przez spiskowców, prawdopodobnie z rozkazu syna, który obawiał się utraty dziedzictwa.

Panowanie Yang Di

Yangdi przeniósł stolicę do Luoyangu. Rozmiłowany w literaturze, sztuce i podbojach, kontynuował reformy rozpoczęte przez ojca, lecz duże kwoty wydawał na budowę pałaców i wyniszczające podróże po cesarstwie z całym orszakiem. W roku 605 najechał królestwo Czampa, w tej kampanii odniósł połowiczne zwycięstwo. Już w pierwszej wojnie przeciwko Korei (611) jego olbrzymia armia została odparta, dwie kolejne wyprawy (613-614) zakończyły się klęskami. Osłabione, pozbawione armii państwo najechali Turcy Wschodni, cesarz uciekł na południe, a w 618 roku został uduszony przez swoich dworzan. W konsekwencji walk wewnętrznych, które wybuchły po śmierci Yangdi, na tron wstąpił Li Yuan i dał początek nowej Dynastii Tang.