Fez

Fez فاس
Panorama miasta
Państwo	Maroko
Region	Fez-Bulman
Burmistrz	Mohammed Gherrabi
Powierzchnia	500 km²
Wysokość	217 m n.p.m.
Populacja (2010) • liczba ludności • gęstość	1 040 563 657,3 os./km²
Kod pocztowy	30 000
Położenie na mapie Maroka Fez
34°02′N 5°00′W
Multimedia w Wikimedia Commons

Medyna Fezua
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Kraj	Maroko
Typ	kulturowe
Spełniane kryterium	II, V
Charakterystyka	#170
Regionb	Kraje arabskie
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę	1981 na 5. sesji
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO
brak współrzędnych

Fez albo Fes (arab. فاس, fr. Fès) – czwarte pod względem wielkości miasto Maroka, po Casablance, Rabacie i Marrakeszu, liczące blisko 950 tys. mieszkańców, położone w północno-centralnej części kraju. Jest stolicą regionu Fez-Bulman.

Historia

Miasto zostało założone przez Idrisa I w VIII wieku n.e. Początkowo było tylko niewielką miejscowością, jednak rozbudowało się znacznie w następnym stuleciu, odkąd w 807 roku kolejny władca Idris II ustanowił tu pierwszą stolicę Maroka. Do miasta przybyli wtedy uchodźcy z dwóch najważniejszych ośrodków ówczesnego islamskiego świata - Kordowy w Andaluzji i Kairuanu w Tunezji. Za ich sprawą nastąpił gwałtowny rozwój Fezu. W końcu X wieku miasto było już niekwestionowanym ośrodkiem kulturalnym, religijnym i gospodarczym marokańskiego państwa. Średniowiecznym przybyszom europejskim jawiło się z jednej strony jako stolica fanatyzmu (było jednym z najświętszych miast islamu), a jednocześnie jako centrum nauk: kwitł tu rozwój medycyny, filozofii i matematyki. Według niektórych przekazów na tutejszym uniwersytecie Al-Karawijjin studiował nawet papież Sylwester II, co nie jest jednak ostatecznie potwierdzone.

Fez stracił na znaczeniu za panowania dynastii Almorawidów (XI-XII wiek) i Almohadów (XII-XIII wiek), kiedy to stolica marokańskiego państwa mieściła się w Marrakeszu. Dopiero sułtani kolejnej dynastii Marynidów na powrót uczynili z Fezu swoją stolicę i znacznie uświetnili miasto. Fez podupadł jednak po raz kolejny za panowania Saadytów, którzy na stolicę znowu wybrali Marrakesz. Dopiero pierwsi władcy dynastii Alawitów w początkach XVII wieku przywrócili miastu jego dawną rangę - panował tu pierwszy marokański sułtan tej dynastii Mulaj Raszid. Już jednak jego brat i następca Mulaj Ismail słynął z niechęci do mieszkańców Fezu i nałożył na nich wysokie podatki, a sam przeniósł się ze swoim dworem do pobliskiego Meknesu. Po jego śmierci przywrócono Fezowi wprawdzie rangę stolicy, jednak rozgorzały wtedy trwające aż do drugiej połowy XVIII wieku walki o władzę, a krótkotrwale utrzymujący się na tronie kolejni sułtani inwestowali przede wszystkim w wojny oraz rozbudowę pałacu. Dopiero rządy Muhammada III przyniosły względny spokój i rozwój miasta.

Za kolonialnych rządów francuskich następował dalszy rozwój miasta, powstała nowoczesna dzielnica ville nouvelle, jednak od początku francuskiego panowania miasto odgrywa już mniejszą rolę z uwagi na fakt, że stolicę Francuzi przenieśli do Rabatu.

Obecnie jednak Fez jest dużym ośrodkiem gospodarczym i turystycznym, a także centrum religijnym. W 1981 medyna w Fezie została wpisana na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO. W 2001 utworzono w Fezie ogród botaniczny.

W 2007 roku w Fezie irlandzka grupa U2 nagrywała swój album No Line On The Horizon, dwa lata później został nakręcony tam teledysk do piosenki Magnificent. Zespół stworzył także utwór FEZ-Being born, dotyczący miasta.

Ważniejsze zabytki

Bab Bu Dżelud

• Stara medyna - Stary Fez (Fas al-Bali) i nowsza Nowy Fez (Fas al-Dżdid)
• Meczet Al-Karawijjin,
• Meczet Andaluzyjski z IX i XII wiek
• Synagoga Ibn Danana
• Medresa Bu Inania
• Medresa Al-Attarin
• Grobowce Marynidów - ruiny na wzgórzu ponad miastem
• System dawnych murów obronnych z licznymi bramami (m. in. Bab Bu Dżelud, Bab al-Maruk i inne).
• Pałac królewski (nieudostępniany zwiedzającym)
• Fontanna Nejjarine
• Garbarnia Chouarasa - Jest to miejsce, które od niemal czasów średniowiecza się nie zmieniło. Z dachu garbarni widać kamienne kadzie w których farbuje się skóry. Ponoć wchodzący turyści dostają liście mięty by nie czuć nieprzyjemnego zapachu skór maczanych w moczu.

Miasta partnerskie

• Montpellier, Francja
• Strasburg, Francja
• Florencja, Włochy
• Jerozolima, Izrael
• Bobo-Dioulasso, Burkina Faso
• Lahaur, Pakistan
• Coimbra, Portugalia
• Kraków, Polska
• Szinkit, Mauretania
• Kairuan, Tunezja
• Saint-Louis, Senegal
• Suwon, Korea Południowa
• Izmir, Turcja
• Puebla, Meksyk

Bibliografia

• Maroko. Przewodnik Pascala. Bielsko-Biała: Wydawnictwo Pascal, 2006, s. 241-256.