Teizm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Teizm (gr. θεoς „bóg”) – wiara w istnienie Boga, bogów lub bogiń, którzy są osobami ingerującymi w losy świata lub jest on ich dziełem; czuwającymi nad biegiem wydarzeń lub podtrzymującymi świat w istnieniu oraz pogląd[1] filozoficzno-religijny[2] głoszący, że tacy bogowie istnieją.

Antonimem pojęcia "teizm" jest "ateizm", czyli zaprzeczenie istnienia Boga lub bogów[1].

Relacje z religiami[edytuj | edytuj kod]

Głównym źródłem poglądów teistycznych są religie.

Klasyfikacja poglądów dotyczących istnienia Boga[edytuj | edytuj kod]

Wyróżnia się trzy zasadnicze nurty poglądowe dotyczące istnienia Boga:

  • teizm – wiara lub opinia, że istnieje Bóg lub bogowie
  • ateizm – brak wiary, że istnieje Bóg lub bogowie, albo opinia, że nie istnieją
  • agnostycyzm – opinia, że nie wiemy, czy istnieje Bóg lub bogowie

Klasyfikacja teizmu[edytuj | edytuj kod]

Podkategoriami teizmu są:

  • politeizm – pogląd, że istnieje wielu bogów lub bogiń
    • monolatria – wiara w wielu bogów, ale kult obejmuje tylko jednego z nich
    • katenoteizm – specyficzny rodzaj monolatrii, w której główne bóstwo jest czczone w danym czasie
  • monoteizm – pogląd, że istnieje tylko jeden Bóg. Jest standardową praktyką używanie słowa Bóg, (wielką literą) gdy odnosimy się do Boga monoteistycznych systemów wierzeń.
    • deizm – wiara w boga, który nie ingeruje w losy świata
    • pandeizm – połączenie deizmu i panteizmu
    • Panendeizm – połączenie deizmu i panenteizmu
    • panteizm – wiara, że Bóg jest tożsamy ze światem
    • panenteizm – wiara, że świat jest częścią Boga

Stany przejściowe między monoteizmem a politeizmem:

  • henoteizm – wiara w wielu bogów, z których jeden jest najwyższym bóstwem

Argumenty teistów[edytuj | edytuj kod]

Uzasadnienie dla istnienia Boga przedstawiali przeważnie zwolennicy monoteistycznych religii. Do najczęstszych argumentów na rzecz wyboru teizmu należą:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Jerzy Pilikowski: Podróż w świat filozofii. WAM, Kraków 2008, s. 89. ISBN 978-83-7505-095-0.
  2. Teizm. W: Słownik Języka Polskiego PWN [on-line]. [dostęp 2013-05-06].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Richard Swinburne "Czy istnieje Bóg?", Poznań, W Drodze, 1999, ISBN 83-7033-370-2
  • Stephen M. Barr "Współczesna fizyka a wiara w Boga", Techtra, 2005
  • Gottfried Wilhelm Leibniz "Teodycea O dobroci Boga, wolności człowieka i pochodzeniu zła", PWN, 2001
  • John Hick "Argumenty za istnieniem Boga", Społeczny Instytut Wydawniczy, Kraków, 1994
  • Rafał S. Niziński "Między teizmem a panteizmem. Charlesa Hartshornea procesualna filozofia Boga" KUL, ISBN 83-7363-045-7
  • Ronald Nash, "Faith & Reason. Searching for rational faith.", Zondervan Publishing House; ISBN 0-310-29401-0

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]