Historia Kambodży

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Terytorium Kambodży było zamieszkiwane przynajmniej od okresu V tysiąclecia p.n.e. Do najwcześniejszych zorganizowanych form politycznych na tym rejonie zalicza się państwo Funan (okres od I wieku n.e.). W tym okresie dominującą religią rejonu stał się Hinduizm, w ramach którego władcy Funanu mieli godność boską. Ok. VI w. Funan zostaje podbity przez powstałe w wyniku secesji księstwo Czenla. Początek IX w. to powstanie zjednoczonego państwa Khmerów pod rządami dynastii angkorskiej. Jego złoty wiek to okres IX-XIII wieku. Ok. XVI w. na obszar Kambodży przybywają misjonarze Europejscy. W XIX w. Kambodżę podbija Francja. Lata 40-te i 50-te XX w. to okres odzyskania niepodległości przez Kambodzę.

W roku 1970 w wyniku zamachu stanu rządy przejął generał Lon Nol. Następuje okres wojny domowej. Przeciw wojskom rządowym występują zbrojnie Czerwoni Khmerzy i zwolennicy obalonego, sprzyjającego komunistom księcia Norodoma Sihanouka. Lata to 1975-78/79 to rządy Czerwonych Khmerów. W roku 1979 następuje interwencja wietnamska, i obalenie reżimu Czerwonych Khmerów. Kambodża dostaje się pod kontrolę ZSRR, proklamowana jest Ludowa Republika Kampuczy. Po latach komunistycznych rządów i izolacji, w 1993 w Kambodży restaurowana jest monarchia z elementami demokracji parlamentarnej. Główną postacią sceny politycznej pozostaje Hun Sen, nieprzerwanie urzędujący premier (od 1985).

Chronologia[edytuj | edytuj kod]

  • od I w. n.e. – państwo Funan
  • VI w. – Funan zostaje podbity przez powstałe w wyniku secesji księstwo Czenla
  • 802 – powstanie zjednoczonego państwa Khmerów pod rządami dynastii angkorskiej (pozostałością tego okresu jest kompleks archeologiczny Angkor, znajdujący się w pobliżu rzeki Siem Reap)
  • 1432 – imperium Khmerów zostaje zajęte przez Tajów, a stolica przeniesiona z Angkor Thom do Phnom Penh
  • od XV w. uzależnienie od Syjamu i Wietnamu
  • XVI w. – do Kambodży przybyli pierwsi Europejczycy
  • 1863 – znalazła się pod protektoratem francuskim
  • 1884 – stała się kolonią francuską
  • 1887 – włączenie kolonii do Indochin Francuskich
  • 1941-1945 – okupacja japońska
  • 1945-1946 – okupacja tajlandzka
  • 1949 – proklamowanie niepodległości w ramach Unii Francuskiej
  • 1955 – wystąpienie z Unii Francuskiej i przyjęcie do ONZ
  • 1970 – w wyniku zamachu stanu rządy przejął generał Lon Nol; wybuch wojny domowej; przeciw wojskom rządowym występują zbrojnie Czerwoni Khmerzy i zwolennicy obalonego, sprzyjającego komunistom księcia Norodoma Sihanouka
  • 1975-78/79 – rządy Czerwonych Khmerów. Masowe egzekucje i ludobójstwo. Zginęło ponad dwa miliony mieszkańców kraju (według niektórych źródeł – ponad dwa i pół miliona); izolacja kraju; wysiedlenie wszystkich mieszkańców miast do wiejskich komun, likwidacja szkół, zmuszanie ludzi do niewolniczej pracy.
Information icon.svg Osobny artykuł: Czerwoni Khmerzy.
Information icon.svg Osobny artykuł: Demokratyczna Kampucza.
  • 1979 – Interwencja wietnamska. Wojska wietnamskie wspierane przez ZSRR wkraczają do Kambodży i obalają reżim Czerwonych Khmerów; zmiana nazwy państwa na Ludową Republikę Kampuczy i objęcie władzy przez polityków prowietnamskich; Czerwoni Khmerzy przechodzą do partyzantki.
Information icon.svg Osobny artykuł: Ludowa Republika Kampuczy.
  • 1982 – Sihanouk obejmuje kierownictwo koalicyjnego rządu na emigracji
  • wrzesień 1989 – Wietnam wycofuje swoje wojska z Kambodży, u władzy pozostaje rząd premiera Hun Sena. Po zakończeniu wycofywania się wojsk z Kampuczy, rozpoczęto rokowania pokojowe, które były wspierane przez mediatorów wysłanych przez ONZ.
  • październik 1991 – powstanie Najwyższej Rady Narodowej Kambodży, w której skład weszli przedstawiciele wszystkich ugrupowań opozycyjnych.
  • 23 X 1991 – po ponad 2 latach rozmów podpisano chwiejny, aczkolwiek ważny dla dalszych przemian układ pokojowy. Sygnatariuszami pokoju były 4 strony konfliktu kampuczańskiego – prowietnamski rząd Hun Sena, Czerwoni Khmerzy, Khmerski Ludowy Front wyzwolenia Narodowego i neutraliści- oraz przedstawiciele 8 państw zaangażowanych w konflikt.
  • maj 1993 – pierwsze wybory parlamentarne nadzorowane przez ONZ; zwycięstwo odnoszą zwolennicy Sihanouka dochodzi do utworzenia koalicji z ugrupowaniem prowietnamskim
  • październik 1993 – przywrócenie monarchii; królem zostaje Sihanouk
  • 1998 – śmierć Pol Pota i poddanie się przywódców Czerwonych Khmerów (grudzień), informacje te nie zostały nigdy potwierdzone oficjalnie przez rząd kampuczański;
  • 1999 – Kambodża oficjalnie zostaje członkiem Stowarzyszenia Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN)
  • 2000 – wizyta przewodniczącego ChRL w Kambodży zaowocowała podpisaniem porozumienia o współpracy i handlu. Chiny zobowiązały się także do bezinteresownej pomocy finansowej.
  • 2001 – przyjęcie ustawy o powołaniu trybunału do osądzenia zbrodni Czerwonych Khmerów
  • 2003 - powołanie Nadzwyczajnej Izby Sądu Kambodży[1]. Jej zadaniem jest postawienie przed sądem odpowiedzialnych za zbrodnie w czasie ery Czerwonych Khmerów. Swoją pracę Izba rozpoczęła dopiero w 2006 roku. Pierwszy wyrok ws. zbrodni przeciwko ludzkości zapadł 26 lipca 2010 r.[2].
  • 2004 – król Norodom Sihanouk abdykuje; na tron wstępuje jego syn, Norodom Sihamoni.
  • 15 X 2012 - umiera były król Norodom Sihanouk, nazywany ojcem narodu

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jelonek A.W., Kambodża, Warszawa 2008

Przypisy