Honorowi obywatele miasta Gdańska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Tytuł honorowego obywatela Gdańska nadają władze miasta (najczęściej Rada Miasta) osobom, które szczególne dla niego się zasłużyły, niezależnie od miejsca ich zamieszkania.

Pierwszą osobą uhonorowaną tym tytułem (potwierdzoną w źródłach historycznych) był w 1832 dr Wilhelm Baum. Podstawą jego nadania była pruska ustawa o samorządzie miast z 1831 (obowiązywała w Gdańsku do 1920). Wprowadziła ona pojęcie "honorowego obywatela". Organem uprawnionym do nadania tytułu była Rada Miasta.

W okresie Wolnego Miasta mimo braku odpowiedniej ustawy Senat Wolnego Miasta nadawał tytuł w nawiązaniu do starej pruskiej tradycji. W 1943 Hermannowi Göringowi wyróżnienie przyznał Zarząd Miasta. Po II wojnie światowej tytuł przyznawała Rada Miasta wydając zwykłą uchwałę. Również w tym czasie nie było żadnych przepisów regulujących tę kwestię.

W 1993 Rada Miasta Gdańska przyjęła uchwałę regulującą zasady przyznawania tytułu honorowego obywatela Gdańska. Do uchwały załączony został szczegółowy regulamin, który mówi, że Rada Miasta podejmuje odpowiednią decyzję, a tytuł przyznawany jest w trakcie uroczystej sesji (przeważnie w Dworze Artusa).

Uchwała nie reguluje, czy tytuł można odebrać, jednak wśród znawców historii i prawa panuje pogląd, że uchwała traci moc w chwili śmierci utytułowanej osoby. Tytuł także nie jest dziedziczny.

Z tytułem nie wiąże się żadne zobowiązanie finansowe miasta wobec wyróżnionego. Honorowy obywatel otrzymywał ozdobny dyplom oraz na jego cześć wydawano bankiet. Wręczenie dyplomu odbywało się zazwyczaj w Gdańsku oraz kilkakrotnie w Berlinie. Od 1993 wyróżniony otrzymuje także na pamiątkę replikę krzesła w stylu gdańskim, prawo do bezpłatnych przejazdów komunikacją miejską oraz pochówku w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Komunalnym.

Do chwili obecnej (wrzesień 2011) tytuł nadano 58 razy, w tym trzy razy zbiorowo (obrońcom Westerplatte, obrońcom Poczty Polskiej oraz działaczom NSZZ Solidarność).

Honorowi obywatele Miasta Gdańska[edytuj | edytuj kod]

Według daty przyznania honorowego obywatelstwa. W nawiasie data uhonorowania tytułem.

Okres panowania pruskiego 1814-1918[edytuj | edytuj kod]

Wilhelm Baum (1832), Johann Karl Rothe (1841), Jakob Friedrich Rüchel-Kleist (1842), Paul W. Wundsch (1847), Adolf Heinrich von Grabow (1849), ks. Stanisław Kostka Rosołkiewicz (1849), Emil Friedrich Götz (1849), Otto von Manteuffel (1853), Friedrich Wilhelm Clausewitz (1856), Robert Ludwig Blumenthal (1863), Matthias Gotthilf Löschin (1865), Eduard Friedrich Wiebe (1885), Karl Adolf Ernsthausen (1888), Leopold von Winter (1890), Julius Albert Licht (1893), Leo von Caprivi (1894), Heinrich Rickert (1895), Otto Steffens (1896), Richard Damme (1897), Georg Friedrich Abegg (1898), Gustav Heinrich von Gossler (1899), Emil Berenz (1903), Paul von Beneckendorff Hindenburg (1915), August Anton Ludwig von Mackensen (1915).

Okres Wolnego Miasta Gdańska oraz wojny 1918-1945[edytuj | edytuj kod]

Max Halbe (1925), Albert Forster (1933), Adolf Hitler (1939), Hermann Göring (1943)

Dekret Krajowej Rady Narodowej z 30 III 1945 roku unieważnił wszystkie tytuły Honorowego Obywatela Miasta Gdańska nadane przed rokiem 1945[1].

Okres PRL 1945-1989[edytuj | edytuj kod]

Bolesław Bierut (1947), Konstanty Rokossowski (1949), Paweł Batow (1965), Wiktor Kulikow (1977)

Honorowe obywatelstwa w Gdańsku z okresu PRL-u cofnięte decyzją Rady Miasta Gdańska z 18 XII 1990 roku[2].

Okres III Rzeczypospolitej[edytuj | edytuj kod]

Günter Grass (1993), Hans Lothar Fauth (1994), Gerard Labuda (1994), Ignacy Adamczewski (1994), Hans Koschnick (1994), George H. W. Bush (1997), Richard von Weizsäcker (1997), Lech Wałęsa (1997), Marian Kołodziej (1997), Ryszard Kukliński (1998), Obrońcy Westerplatte 1-7 września 1939 r. (1998), Obrońcy Poczty Polskiej w Gdańsku 1 września 1939 r. (1998), Działacze Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża i sygnatariusze Porozumień Sierpniowych w 1980 r. (Lech Bądkowski, Henryka Krzywonos, Jerzy Borowczak, Stefan Lewandowski, Bogdan Borusewicz, Bogdan Lis, Joanna Duda-Gwiazda, Alina Pienkowska, Bogdan Felski, Ludwik Prądzyński, Wojciech Gruszecki, Józef Przybylski, Andrzej Gwiazda, Jerzy Sikorski, Stefan Izdebski[3], Lech Sobieszek, Jerzy Kmiecik, Tadeusz Stanny, Zdzisław Kobyliński, Anna Walentynowicz (odmówiła przyjęcia wyróżnienia), Andrzej Kołodziej, Florian Wiśniewski uhonorowani w 2000), ks. Henryk Jankowski (2000), Margaret Thatcher (2000), Ronald Reagan (2000), Andrzej Januszajtis (2000), Zbigniew Brzeziński (2002), Jan Nowak-Jeziorański (2002), Dieter Schenk (2003), Zygmunt Chychła[4] (2003), ks. Stanisław Bogdanowicz (2004), Ryszard Kaczorowski[5] (2008), Helmut Kohl[6] (2009), Tadeusz Mazowiecki[7] (2009), Ludwik Wiśniewski[8] (2011), Andrzej Zbierski[9] (2011).

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]