Helmut Kohl

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy niemieckiego polityka. Zobacz też: biogram Helmuta Kohla - austriackiego sędziego piłkarskiego.
Helmut Josef Michael Kohl
Bundesarchiv B 145 Bild-F074398-0021, Bonn, Pressekonferenz Bundestagswahlkampf, Kohl.jpg
Data i miejsce urodzenia 3 kwietnia 1930
Ludwigshafen am Rhein
Flaga Niemiec
Kanclerz Niemiec
Przynależność polityczna Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna
Okres urzędowania od 1 października 1982
do 27 października 1998
Poprzednik Helmut Schmidt
Następca Gerhard Schröder
Odznaczenia
Stopień Specjalny Krzyża Wielkiego Orderu Zasługi RFN Odznaka Honorowa za Zasługi dla Republiki Austrii II klasy Odznaka Honorowa za Zasługi dla Republiki Austrii III klasy Wielki Order Królowej Jeleny (Chorwacja) Order Białego Lwa I Klasy (Czechy) Order Krzyża Ziemi Maryjnej I Klasy (Estonia) Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Lwa Niderlandzkiego (Holandia) Order Orła Białego Krzyż Wielki Orderu Infanta Henryka (Portugalia) Krzyż Wielki Orderu Zasługi Republiki Węgierskiej (cywilny) Prezydencki Medal Wolności (Stany Zjednoczone) Krzyż Wielki Orderu Św. Michała i Św. Jerzego (Wielka Brytania) Order Zasługi Republiki Włoskiej I Klasy (1951-2001)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Helmut Josef Michael Kohl (ur. 3 kwietnia 1930 w Ludwigshafen am Rhein) – niemiecki polityk (CDU), 1969-1976 premier rządu Nadrenii-Palatynatu, 1982-1998 kanclerz Republiki Federalnej Niemiec. Kształtował proces zjednoczenia Niemiec i znacząco wpłynął na proces jednoczenia się Europy. Kontrowersje budzi z powodu złamania Ustawy o partiach w związku z aferą łapówkarską w CDU.

Droga życiowa[edytuj | edytuj kod]

Helmut Kohl urodził się w 1930 r. w Ludwigshafen jako trzecie dziecko pochodzącego z Greußenheim urzędnika skarbowego Hansa Kohla (1887-1975) i jego żony Cecylii Schnur (1890-1979). Była to mieszczańsko-konserwatywna rodzina, wzrastająca w wierze rzymskokatolickiej. Starszy brat Kohla poległ podczas II wojny światowej. Sam Kohl został pod koniec wojny powołany do Wehrmachtu jako pomocnik, ale nie musiał już walczyć.

Dorastał w dzielnicy Friesenheim w Ludwigshafen am Rhein, przy Hohenzollernstrasse. Uczęszczał do szkoły podstawowej Ruprechtschule, a następnie do Max-Planck-Gymnasium, obydwie mieściły się we Friesenheim. W 1950 rozpoczął studia prawnicze we Frankfurcie nad Menem. W 1951 przeniósł się na uniwersytet w Heidelbergu z przedmiotami głównymi: historią i naukami politycznymi.

Po zakończeniu studiów w 1956 r. objął stanowisko pracownika naukowego w Instytucie Alfreda Webera przy Uniwersytecie Heidelberg. W 1958 doktoryzował się na podstawie pracy pt. Polityczny rozwój Palatynatu i odradzanie się partii politycznych po 1945 r. PDF. Później został asystentem dyrekcji w odlewni w Ludwigshafen, a w 1959 referentem Związku Przemysłowego Chemia w Ludwigshafen. W następnym roku poślubił sekretarkę, specjalistkę w dziedzinie języków obcych, Hannelore Renner (1933-2001), którą znał od 1948. Z tego małżeństwa pochodzi dwóch synów.

5 lipca 2001 w wieku 68 lat jego żona Hannelore odebrała sobie życie. Od lat cierpiała na fotoalergię (uczulenie na słońce).

4 marca 2004, prawie sześć lat po zakończeniu urzędowania, Helmut Kohl przedstawił pierwszą część swoich wspomnień pt. Wspomnienia, 1930-1982. Zawierają one wspomnienia życiowe i obejmują lata od 1930 do początku pierwszej kadencji w 1982. Część druga ukazała się 3 listopada 2005 i obejmuje pierwszą część jego rządów (1982-1990).

Helmut Kohl mieszka w Berlinie oraz Ludwigshafen (w dzielnicy Oggersheim). 8 maja 2008 Helmut Kohl ponownie się ożenił.

Kariera polityczna[edytuj | edytuj kod]

Kohl wstąpił do CDU już jako uczeń (1946), a następnie został współzałożycielem Młodej Unii w swoim mieście rodzinnym Ludwigshafen (1947). Działalność polityczną kontynuował również podczas studiów. W 1953 został członkiem kierowniczego (sprawującego obowiązki) zarządu CDU w Nadrenii-Palatynacie, a w 1954 zastępcą przewodniczącego Młodej Unii w Nadrenii-Palatynacie. Od 1955 członek zarządu krajowego CDU w Nadrenii-Palatynacie. Od 1959 przewodniczący powiatowych struktur CDU w Ludwigshafen, 1960-1969 był szefem klubu radnych w Radzie Miejskiej Ludwigshafen, od 1963 szefem frakcji w Landtagu Nadrenii-Palatynatu, od marca 1966 do września 1974 przewodniczącym CDU w Nadrenii-Palatynacie, od 1966 również członek zarządu federalnego CDU, a od 1969 zastępca przewodniczącego.

Premier[edytuj | edytuj kod]

Gdy w 1966 został wybrany na przewodniczącego krajowego CDU w Nadrenii-Palatynacie, wyznaczono go również na następcę Petera Altmeiera na stanowisku premiera. Wprawdzie po następnych wyborach do Landtagu premierem został ponownie Altmeier, jednak 19 maja 1969 r. zastąpił go Kohl. Ważnymi decyzjami podjętymi w czasie urzędowania Kohla była reforma terytorialna oraz powołanie Uniwersytetu Trier-Keiserslautern. W 1971 daremnie kandydował na stanowisko federalnego przewodniczącego CDU, przegrał z Rainerem Barzelem. W 1973 r., rok po nieudanym wotum nieufności, zgłoszonym przez Rainera Barzela, dla urzędującego kanclerza Willego Brandta, udało się Kohlowi zastąpić Barzela na stanowisku przewodniczącego CDU i utrzymać tę funkcję przez 25 lat, aż do 7 listopada 1998.

Lider opozycji[edytuj | edytuj kod]

Podczas wyborów do Bundestagu w 1976 Kohl po raz pierwszy wystąpił jako kandydat swojej partii na kanclerza. CDU/CSU nieznacznie straciła bezwzględną większość, uzyskując 48,6% głosów. Był to do tej pory drugi z kolei najlepszy wynik CDU/CSU w ogóle. Po wyborach Kohl zrezygnował ze stanowiska premiera (Nadrenii-Palatynatu) i został szefem frakcji CDU/CSU w Niemieckim Bundestagu w Bonn. 2 grudnia 1976 jego następcą na stanowisku premiera został Bernhard Vogel. Po przegranych wyborach CSU podjęła tzw. Uchwałę kreuthrską dot. podziału w celu rozwiązania wspólnej frakcji z CDU. Kohlowi jednak udało się, przy sprzeciwie przewodniczącego CSU Franza Josefa Straußa, przeforsować dalsze jej istnienie. W zamian za to, podczas wyborów do Bundestagu w 1980, musiał zrezygnować na rzecz Straußa z kandydowania na urząd kanclerski. Gdy Strauß po przegranych wyborach jednak pozostał premierem w Bawarii, Kohl w dalszym ciągu był przywódcą opozycji.

Kanclerz[edytuj | edytuj kod]

Po zerwaniu 17 września 1982 socjal-liberalnej koalicji kanclerza Helmuta Schmidta – istniały znaczące różnice zdań jeśli chodzi o przyszłą politykę gospodarczą RFN (powodem był m.in. dokument strategiczny FDP, opracowany przez Otto hrabiego Lambsdorffa, a zawierający neoliberalne stanowisko w sprawie reformy rynku pracy) – 20 września 1982 FDP i CDU/CSU rozpoczęły rozmowy koalicyjne.

Kohl został nominowany na urząd kanclerski i 1 października 1982 dzięki pierwszemu udanemu w historii Bundestagu konstruktywnemu wotum nieufności dla kanclerza Helmuta Schmidta został wybrany szóstym kanclerzem federalnym. Ministrem spraw zagranicznych został, jak w koalicji socjal-liberalnej, Hans-Dietrich Genscher. Zmiana koalicjanta była w samym FDP kwestią sporną, gdyż FDP szła do wyborów w 1980 z zapowiedzią wejścia w koalicją z SPD, podnoszono brak materialnej legitymacji. Formalnie jednak krok ten był zgodny z konstytucją. Ponadto fotel kanclerza dla Kohla nie wynikał z normalnych wyborów. Aby wymazać tę skazę Kohl zastosował skrajnie kontrowersyjną procedurę: pod pozorem rozkładu koalicji z powodu owego budżetu, który został uchwalony kilka tygodni wcześniej, zgłosił wniosek o wotum zaufania. Podczas rozstrzygnięcia 17 grudnia 1982 posłowie koalicji rządzącej wstrzymali się zgodnie z ustaleniami od głosu i w efekcie końcowym parlament odmówił rządowi poparcia. Prezydent federalny Karl Carstens po dłuższym zawahaniu rozwiązał w styczniu 1983 r. na wniosek Kohla Bundestag, a na 6 marca 1983 zostały rozpisane przyspieszone wybory. Przeciwko temu postępowaniu niektórzy posłowie złożyli skargę do Federalnego Trybunału Konstytucyjnego. Ten jednak zdecydował, że Bundestag został rozwiązany zgodnie z konstytucją.

W wyborach do Bundestagu, 6 marca 1983, koalicja CDU/CSU i FDP została ponownie wybrana z procentowym zyskiem dla CDU/CSU (48,8%, +4,3%) i znaczącą stratą dla FDP (7,0%, -3,6%). Helmut Kohl, który między 1976 a 1998 kandydował na urząd kanclerski sześć razy, uzyskał swój najlepszy wynik wyborczy (i drugi w historii Republiki Federalnej). Kandydatem socjaldemokratów był były federalny minister sprawiedliwości i nadburmistrz Monachium Hans-Jochen Vogel.

Kohl w pierwszych latach swojego urzędowania przeforsował, przy sprzeciwie ruchu pacyfistycznego, przyjętą jeszcze pod rządami Schmidta rezolucję NATO o dozbrojeniu.

22 września 1984 Kohl spotkał się z prezydentem Francji François Mitterrandem w miejscu bitwy pod Verdun, aby wspólnie złożyć hołd pamięci poległych podczas obydwu wojen światowych. Zdjęcie ich długiego uścisku dłoń stało się sławne jako symbol niemiecko-francuskiego pojednania. Kohlowi i Mitterrandowi przypisywano w późniejszych latach bardzo bliskie kontakty. Przygotowali takie wspólne projekty jak Eurokorps i stację telewizyjną Arte. Również postępy w europejskim zjednoczeniu jak Traktat z Maastricht, a później wprowadzenie waluty euro, zostały przypisane istotnie bliskiej niemiecko-francuskiej współpracy.

W październiku 1984 przyjął w Bonn "Honorową Odznakę Związku Wypędzonych"[1].

W toku afery "Flick" dot. nielegalnych wpłat koncernu Flick na rzecz niemieckich polityków, obciążono Kohla na podstawie wpisów w księdze kasowej pt. "wg Kohl". W komisji śledczej Bundestagu oraz mogunckiego Landtagu Kohl poświadczył nieprawdę w odniesieniu do swojej wiedzy nt. celu Zjednoczenia Państwowo-Obywatelskiego jako instytucji zbierającej darowizny i po doniesieniu Otto Schiliego ledwie uniknął postępowania karnego w sprawie poświadczenia nieprawdy. Partyjny kolega Kohla, Heiner Geißler, bronił go później słynnym stwierdzeniem, że miał on pewnie Blackout.

Jako pierwszy federalny kanclerz pokolenia powojennego przemawiający przed Knessetem 24 stycznia 1984 użył wobec Izraelczyków stwierdzenia pochodzącego od Güntera Gausa o "łasce późnego urodzenia".

5 maja 1985 Kohl wraz z prezydentem USA Ronaldem Reaganem złożył wieniec w Bitburgu na tamtejszym cmentarzu żołnierskim. Zostało to ostro skrytykowane przez część niemieckiego i amerykańskiego społeczeństwa, gdyż pochowani są tam również członkowie Waffen-SS.

Po wyborach do Bundestagu w 1987 Kohl pozostał na stanowisku. Kontrkandydatem SPD był premier Nadrenii Północnej-Westfalii Johannes Rau.

Helmut Kohl w Krzyżowej, 1989
Premier NRD Hans Modrow oraz kanclerz RFN Helmut Kohl i burmistrz Berlina Zachodniego Walter Momper (w tle między nimi nadburmistrz Berlina Wschodniego Erhard Krack) podczas otwarcia Muru Berlińskiego, 22 grudnia 1989

Po zarysowaniu się możliwości upadku NRD i obaleniu 9 listopada 1989 Muru Berlińskiego, Kohl przedłożył Bundestagowi 28 listopada 1989 "Dziesięć punktów programowych dot. przezwyciężenia podziału Niemiec i Europy", który nie był wcześniej uzgodniony z koalicjantem, ani z zachodnimi partnerami. Już 18 maja 1990 został podpisany z NRD układ państwowy o unii monetarnej, gospodarczej i społecznej. Wbrew oporowi prezesa Banku Federalnego Karla Otto Pöhla Kohl przeforsował kurs wymiany marki wschodniej na markę niemiecką, jeśli chodzi o wynagrodzenia, pobory, czynsze i renty, w stosunku 1:1. Okazało się to później silnym obciążeniem dla przedsiębiorstw nowych krajów związkowych. Razem z ministrem spraw zagranicznych Hans-Dietrichem Genscherem uzyskał podczas tzw. rozmów 2+4 z siłami zwycięskimi II wojny światowej, ich przyzwolenie na zjednoczenie Niemiec w formie Układu 2+4 i włączenie nowych Niemiec do NATO. Niemieckie zjednoczenie odbiło się pozytywnie na późniejszej karierze Kohla jako kanclerza, która bez tego mogłaby nie trwać tak długo. Kohlowi w 1989 z trudem udało się odeprzeć na zjeździe partii w Bremen próbę wewnętrznego puczu przeciwników zebranych wokół Heiner Geißlera, Rity Süssmuth i Lothara Spaetha.

17 stycznia 1991 został wybrany po raz trzeci, po tym jak w wyborach do Bundestagu w 1990 wygrał z premierem Saary i ówczesnym kandydatem SPD na urząd kanclerza Oskarem Lafontainem. Tym samym został pierwszym kanclerzem zjednoczonych Niemiec.

Po nieznacznie wygranych wyborach do Bundestagu w 1994 Kohla ponownie wybrano kanclerzem; tym razem wygrał on z premierem Nadrenii-Palatynatu Rudolfem Scharpingiem z SPD. Następne lata ukształtowane zostały raczej sukcesami w polityce zagranicznej (Frankfurt nad Menem jako siedziba nowo powstałego EBC, wprowadzenie euro). W 1995 Kohl, jako pierwszy zachodni polityk, złożył wizytę w komunistycznych Chinach, odwiedzając m.in. koszary chińskiej armii w Tianjinie. W polityce wewnętrznej odznaczała się stagnacja, spowodowana zdominowaniem przez SPD Bundesratu, a co za tym idzie ograniczonym polem działania rządu federalnego, co skończyło się przegranymi w 1998 wyborami.

Wygrała je SPD, które wystawiło jako kandydata na kanclerza ówczesnego premiera Dolnej Saksonii Gerharda Schrödera. Skutkiem tego koalicja chrześcijańsko-liberalna została zastąpiona koalicją socjalno-zieloną (niem. Rot-Grün, dosł. czerwono-zieloną), a Kohl został 26 października zdymisjonowany przez prezydenta RFN Romana Herzoga. W wyborach do Bundestagu w 2002 r. Kohl nie ubiegał się już o mandat.

Posiada tytuły doktora honoris causa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego nadany w roku 1989[2] i Papieskiego Wydziału Teologicznego we Wrocławiu nadany w roku 2000[3]. W 2010 został honorowym obywatelem Gdańska[4].

Odznaczenia (lista niepełna)[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. "Pomorze" kwartalnik Związku Przyjacół Pomorza, nr 8, X 1984- III 1985, Kronika rewizjonizmu niemieckiego, str.25
  2. Doktorzy Honoris Causa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. kul.pl. [dostęp 23 lutego 2011].
  3. Pierwsza uroczystość uczelniana w Roku Wielkiego Jubileuszu. Słowo wstępne w czasie uroczystości nadania doktoratu honoris causa PWT we Wrocławiu b. kanclerzowi Niemiec Dr Helmutowi Kohlowi, 11 I 2000. pwt.wroc.pl. [dostęp 22 stycznia 2013].
  4. Helmut Kohl honorowym obywatelem Gdańska, Metro z dnia 20 maja 2010, nr 1836, s. 5.
  5. Bundesverdienstkreuz mit Lorbeerkranz für Kohl (niem.). rhein-zeitung.de, 26 października 1998.
  6. Odznaczeni Orderem Białego Lwa (od 1994 r.) (cz.). Pražský hrad (www.hrad.cz). [dostęp 31 stycznia 2010].
  7. M.P. z 1998 r. Nr 42, poz. 591
  8. Prezydent RP odznaczył Kanclerza Republiki Federalnej Niemiec Helmuta Kohla Orderem Orła Białego. prezydent.pl, 20 października 1998.
  9. President Clinton and Former Chancellor Helmut Kohl's Remarks at the Presentation of the Medal of Freedom (ang.). Biuro Sekretarza Prasowego Białego Domu, 20 kwietnia 1999.
  10. Cavaliere di Gran Croce Ordine al Merito della Repubblica Italiana (wł.). strona prezydenta Rep. Włoskiej, 3 czerwca 1977.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]