Günter Grass
Z Wikipedii
| Laureat literackiej Nagrody Nobla |
|
| Günter Grass | |
 |
|
| ur. 16 października 1927 | |
| Za rok | 1999 |
| Uzasadnienie | "Którego frywolne czarne opowiastki obrazują zapomnianą stronę historii"[1] |
| Kraj |  Niemcy |
| Język | niemiecki |
| Poprzedni laureat | José Saramago  |
| Następny laureat | Gao Xingjian Plik:Flag of the People's Republic of China.svg  |
Günter Wilhelm Grass (ur. 16 października 1927 w Gdańsku (wówczas Wolnym Mieście) – pisarz niemiecki, laureat nagrody Nobla w dziedzinie literatury w 1999. Doktor honoris causa Uniwersytetu Gdańskiego (za wybitną twórczość literacką oraz wkład w polsko-niemieckie pojednanie) oraz Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W 1993 Rada Miasta przyznała pisarzowi tytuł Honorowego Obywatela Miasta Gdańska.
Spis treści |
[edytuj] Biografia
Günter Grass urodził się 16 października 1927 w Wolnym Mieście Gdańsku (Freie Stadt Danzig). Jego ojciec był kupcem niemieckim, matka natomiast Kaszubką.
Dzieciństwo spędził w Wolnym Mieście Gdańsku. Mieszkał przy ulicy Lelewela (wówczas Labesweg) w dzielnicy Wrzeszcz (wówczas Langfuhr, czyli "Długi Przejazd"). W 1942 zgłosił się do służby w niemieckiej marynarce wojennej (Kriegsmarine), jednakże z powodu młodego wieku nie został przyjęty. W 1943 powołano go wraz z całym jego rocznikiem do paramilitarnej Służby Pracy Rzeszy (RAD). W 1944 został wcielony do Waffen-SS w dziesiątej dywizji pancernej „Frundsberg"; został ranny. W 1954 ożenił się, a od 1960 zamieszkał w Berlinie. Günter Grass był działaczem SPD. W 1978 wziął rozwód i ponownie ożenił się w 1979.
Światową sławę przyniosła mu tzw. trylogia gdańska, złożona z dzieł: Blaszany bębenek, Kot i mysz, Psie lata, z których pierwsze jest najbardziej znane. Blaszany bębenek to groteskowo-naturalistyczna powieść, której adaptację filmową w 1979 stworzył Volker Schlöndorff. Cała trylogia gdańska traktuje o rozwoju faszyzmu i epizodach wojennych oraz umiejscowione są w Gdańsku, mieście na pograniczu kulturowym, "małej ojczyźnie" Polaków i Niemców żyjących razem od setek lat.
Ciekawą "powieścią z kluczem" jest powieść Güntera Grassa z 1979 r. Das Treffen in Telgte (Spotkanie w Telgte, 1992). Utwór opisuje fikcyjne spotkanie niemieckich poetów i pisarzy w 1647 r. (m.in. śląscy artyści-politycy jak Andreas Gryphius, Daniel Czepko von Reigersfeld, Angelus Silesius) mające na celu porozumienie artystów, często będących ideologami zwalczających się katolików i protestantów i zakończenie wojny trzydziestoletniej. Naprawdę książka poświęcona jest ważnej dla twórczości autora Grupie 47.
Günter Grass był wielokrotnie nagradzany, ale najważniejszym wyróżnieniem stała się Nagroda Nobla w dziedzinie literatury przyznana w 1999. Jego ostatnim dotychczas wydanym dziełem jest powieść "Pełzanie rakiem", napisana w 2002, która wzbudziła, tak jak poprzednie powieści, szerokie zainteresowanie.
[edytuj] Kontrowersje wokół służby w Waffen-SS
W sierpniu 2006 Grass udzielił zaskakującego wywiadu niemieckiemu dziennikowi "Frankfurter Allgemeine Zeitung" (z 12 sierpnia 2006), w którym wyznał, że samo pójście do wojska nie było przymusowe (chociaż nie był ochotnikiem Waffen-SS jako takim).
- Grass powiedział, że był ochotnikiem sił zbrojnych, by wyzwolić się spod wpływu rodziców, który mu, jako nastolatkowi, przeszkadzał.
W połowie sierpnia 2006 (choć zaplanowano tę publikację na 1 września) ukazał się tom wspomnień autora pt. Przy obieraniu cebuli (Beim Häuten der Zwiebel), zawierający nieznane szczegóły jego biografii. "Gazeta Wyborcza" dodaje:
- Grass podkreśla, że do uznanych przez Trybunał Norymberski za organizację zbrodniczą oddziałów trafił nie z własnej woli. [2]
Lech Wałęsa oświadczył[3], że Grass powinien zrezygnować z tytułu honorowego obywatela Gdańska, ponieważ jego zdaniem służba w formacjach Waffen SS wyklucza prawo do posiadania takiego tytułu. Potem były lider Solidarności wycofał się częściowo z tej wypowiedzi twierdząc, że został źle zrozumiany: "Powiedziałem, tylko że na jego [Grassa] miejscu zrezygnowałbym z tytułu"[4]. Jacek Kurski na konferencji prasowej 14 sierpnia 2006 zaapelował do Grassa, aby pisarz zrzekł się obywatelstwa i dodał, że jeśli Grass sam tego nie zrobi, to radni PiS w Gdańsku zgłoszą odpowiedni wniosek w tej sprawie[5].
W obronie pisarza wypowiedział się 14 sierpnia 2006 arcybiskup Michalik[6]:
- Oto noblista niemiecki Günter Grass przyznał się, że zgłosił się sam do SS, formacji najbardziej nazistowskiej. Dzisiaj jest starym człowiekiem, a jednak chce się oczyścić. Myślę, że większym jest człowiekiem dzisiaj, przyznając się do tego i przepraszając innych, większym jest autorytetem i pisarzem, niż wtedy, gdy zdobywał Nobla.
17 sierpnia Wałęsa 2006 zadeklarował chęć rozmowy z Grassem[7]:
- Rzeczywiście szkoda człowieka, nie wolno karać za dobre uczynki. On zrobił dobry uczynek, tylko trochę późno. Nikt nie ma odpowiedzi, co zrobić w takiej sytuacji, jeśli ktoś się nawraca, jak go prowadzić, żeby on nie miał na tym nawróceniu problemów.
Tego samego dnia pisarz zadeklarował, że nie zrzeknie się obywatelstwa Gdańska[8]. Dzień później Wałęsa zapowiedział, że sam zrezygnuje z honorowego obywatelstwa miasta jeśli Grass nie wyjaśni gdańszczanom okoliczności swojej służby w Waffen SS. [9]. Jednak po lekturze listu wystosowanego przez pisarza do prezydenta Gdańska (22 sierpnia 2006), Wałęsa wyraził zrozumienie dla motywów jego działania, i zadeklarował:
- Zrozumiałem, że Grass nie grał swoją służbą w SS po to, by sprzedać więcej swoich książek. Mam satysfakcję, bo to była jego spowiedź. Ten pan dał dobry przykład innym.[10]
[edytuj] Twórczość
- Zalety przepiórek (oryg. 1956) – tom wierszy
- Trylogia gdańska (Danziger Trilogie) – powieści:
- Blaszany bębenek 1983 (oryg. Die Blechtrommel, 1959)
- Kot i mysz 1963 (oryg. Katz und Maus, 1961)
- Psie lata 1990 (oryg. Hundejahre, 1963)
- Plebejska próba powstania (oryg. 1966) – sztuka
- Miejscowe znieczulenie 1997 (oryg. 1969)
- Z dziennika ślimaka 1991 (oryg. Aus dem Tagebuch – einer Schnecke 1971) – esej-reportaż
- Turbot 1995 (oryg. Der Butt 1977) – powieść
- Spotkanie w Telgte 1992 (oryg. Das Treffen in Telgte 1979) – powieść
- Szczurzyca 1993 (oryg. Die Rattin 1986) – powieść
- Wróżby kumaka 1992 (oryg. Unkenrufe 1992) – powieść
- Moje stulecie (oryg. Mein Jahrhundert, 1999) – zbiór opowiadań
- Pełzanie rakiem (oryg. Im Krebsgang, 2002) – powieść
- Ostatnie tańce (2005; oryg. Letzte Tänze, 2003)
- Przy obieraniu cebuli (2007)
Przypisy
- ↑ Nobel Prize for Literature 1999: Günter Grass (en). Swedish Nobel Prize Committee, 2008-09-30. [dostęp 2008-11-24].
- ↑ "Günter Grass służył w Waffen SS ", GW, 12 sierpnia 2006
- ↑ "Wałęsa: Niech Grass odda obywatelstwo Gdańska", GW, 13 sierpnia 2006
- ↑ "Wałęsa prostuje swoją wypowiedź o Grassie", GW, 13 sierpnia 2006
- ↑ "Adamowicz: Kurski upolitycznia sprawę Grassa", GW, 14 sierpnia 2006
- ↑ "<<FAZ>>: Antyniemiecka mobilizacja Kaczyńskich", GW, 17 sierpnia 2006
- ↑ "Wałęsa: Zaproszę Grassa na grób mojego ojca", GW, 17 sierpnia 2006
- ↑ "Guenter Grass w ARD: nie zrzeknę się honorowego obywatelstwa Gdańska", GW, 17 sierpnia 2006
- ↑ "Wałęsa stawia Ultimatum, Rzeczpospolita, 19 sierpnia 2006"
- ↑ "Grass do gdańszczan: "Ubolewam"", Gazeta Wyborcza
[edytuj] Linki zewnętrzne
|
|||||
