Henryka Krzywonos

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Henryka Krzywonos-Strycharska
Henryka Krzywonos-Strycharska
Data i miejsce urodzenia 27 marca 1953
Olsztyn
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Order Ecce Homo Order Uśmiechu
Henryka Krzywonos (z prawej) na konwencji Platformy Obywatelskiej (2011)

Henryka Krystyna Krzywonos-Strycharska (ur. 27 marca 1953 w Olsztynie) – polska działaczka opozycji w okresie PRL, sygnatariuszka porozumień sierpniowych.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Od 1973 do 1978 pracowała jako motornicza w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Komunikacyjnym Oddział Komunikacji Miejskiej Tramwajowej w Gdańsku. Później była zatrudniona w Stoczni Gdańskiej, na stanowisku operatora urządzeń dźwigowych, jednak już w 1979 powróciła do poprzedniego miejsca pracy[1].

15 sierpnia 1980 w pobliżu Opery Bałtyckiej zatrzymała prowadzony przez siebie tramwaj[2][3]. Zdarzenie to bywa określane jako początek strajku gdańskiej komunikacji publicznej w okresie wydarzeń sierpniowych[3]. Według niektórych świadków zdarzeń już w godzinach rannych na swoje trasy nie wyjechała część kierowców autobusów, zatem Henryka Krzywonos przyłączyła się do trwającego już strajku[4]. Została następnie przedstawicielem WPK w Międzyzakładowym Komitecie Strajkowym[4], weszła w skład jego prezydium[1].

16 sierpnia, po podpisaniu w Stoczni Gdańskiej porozumienia z dyrekcją i ogłoszeniu przez Lecha Wałęsę końca strajku, wraz z Aliną Pienkowską, Anną Walentynowicz i Ewą Osowską zatrzymywała na bramach robotników opuszczających stocznię, co zapobiegło zakończeniu strajku[5][3][6].

31 sierpnia znalazła się wśród sygnatariuszy porozumień sierpniowych, wkrótce została odwołana z prezydium MKZ Gdańsk przez komitet założycielski NSZZ „Solidarność” w jej zakładzie pracy[1].

W stanie wojennym zajmowała się pomocą internowanym, była też kolporterką wydawnictw podziemnych. Była represjonowana, objęta nakazem opuszczenia Gdańska i pozbawiona możliwości zatrudnienia. Korzystała wówczas ze wsparcia różnych osób, w tym księdza Henryka Jankowskiego[1]. Podczas jednej z rewizji została dotkliwie pobita, na skutek czego straciła ciążę[7][8].

Od 1994 do czasu przejścia na emeryturę (w 2009) prowadziła rodzinny dom dziecka w Gdańsku[5], wychowując wraz z mężem łącznie dwanaścioro dzieci[7]. Od 1995 należała do Unii Wolności[9].

W 2004 ukończyła Centrum Kształcenia Ustawicznego dla Dorosłych w Gdańsku[1].

Zaangażowała się w działalność ruchu społecznego Kongres Kobiet, była członkinią rady programowej powołanego na jego bazie stowarzyszenia[10]. W wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2014 startowała z listy Platformy Obywatelskiej w okręgu nr 1 (województwo pomorskie) i nie uzyskała mandatu posła, zdobywając 21 911 głosów[11].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Mężem Henryki Krzywonos jest Krzysztof Strycharski[12]. Mieszkają w Glinczu, w województwie pomorskim[13].

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

W 2006, za wybitne zasługi w działalności na rzecz przemian demokratycznych w Polsce, została odznaczona przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski[14].

29 maja 2011 za wieloletnią i bezkompromisową walkę o prawdę, wbrew wszelkim przeciwieństwom oraz za miłość i wielkie serce okazywane bezbronnym dzieciom została uhonorowana Orderem Ecce Homo[15].

Ponadto otrzymała następujące wyróżnienia i nagrody:

Postać Henryki Krzywonos w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Henryce Krzywonos został poświęcony film dokumentalny Świat bez tajemnic – Oni zrywali Żelazną Kurtynę – Polska. Henryka Krzywonos i narodziny Solidarności w reżyserii Małgorzaty Buckiej (produkcja Francja 2008) oraz książka Agnieszki Wiśniewskiej Duża Solidarność, mała solidarność. Biografia Henryki Krzywonos (Wydawnictwo Krytyki Politycznej 2010). Jej postać występuje również w filmie Wałęsa. Człowiek z nadziei z 2013, Henrykę Krzywonos zagrała w tej produkcji Dorota Wellman[18].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Nota biograficzna w Encyklopedii Solidarności. [dostęp 9 września 2010].
  2. Wydajemy biografię Henryki Krzywonos. krytykapolityczna.pl, 13 sierpnia 2010. [dostęp 9 września 2010].
  3. 3,0 3,1 3,2 Tomasz Potkaj: Ciągle robię to samo. tygodnik.com.pl. [dostęp 9 września 2010].
  4. 4,0 4,1 Arkadiusz Kazański. Sierpień '80 w Gdańsku. „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej”. 8–9 (118–119), s. 25, wrzesień-październik 2010. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej. ISSN 1641-9561. 
  5. 5,0 5,1 Irena Łaszyn, Mama na emeryturze, „Dziennik Bałtycki” z 24 stycznia 2009
  6. Udział Henryki Krzywonos w tych wydarzeniach potwierdzają m.in. relacje obecnych wówczas w Stoczni Gdańskiej Jerzego Borowczaka (zob. Jaką rolę w Sierpniu 1980 r. odegrali Lech Kaczyński i Henryka Krzywonos?. se.pl, 7 września 2010. [dostęp 9 września 2010].), Bogdana Borusewicza (zob. Tomasz Potkaj: Ciągle robię to samo. tygodnik.com.pl. [dostęp 9 września 2010].) i Lecha Wałęsy (zob. Gdyby nie Krzywonos, musiałbym wyjść ze Stoczni. tvn24.pl, 3 września 2010. [dostęp 9 września 2010].). Także ks. Henryk Jankowski opisywał Henrykę Krzywonos jako tę, która podeszła do Lecha Wałęsy i powiedziała mu, że motorniczy chcą kontynuować strajk (zob. Roger Boyes: Nagi prezydent. Londyn: Aneks, 1995, s. 73. ISBN 1-897962-11-8.). Według Arkadiusza Kazańskiego rolę tę kwestionowała natomiast Anna Walentynowicz (zob. Mit Krzywonos zbudowany na kłamstwie – wywiad Arkadiusza Kazańskiego dla „Gazety Polskiej”. wp.pl, 7 września 2010. [dostęp 9 września 2010].).
  7. 7,0 7,1 Mama. Panią to masz na ulicy. wysokieobcasy.pl, 24 maja 2009. [dostęp 9 września 2010].
  8. Henryka Strycharska-Krzywonos. wyborcza.pl, 25 czerwca 2010. [dostęp 9 września 2010].
  9. Gwiazda Henryki Krzywonos. wp.pl, 7 września 2010. [dostęp 15 lipca 2011].
  10. Rada Programowa. stowarzyszeniekongreskobiet.pl. [dostęp 16 marca 2011].
  11. Wyniki głosowania na listę komitetu w okręgu wyborczym. pe2014.pkw.gov.pl. [dostęp 3 czerwca 2014].
  12. Gwiazda Henryki Krzywonos. wp.pl, 7 września 2010. [dostęp 9 września 2010].
  13. „Samorządna Gmina Żukowo” chce zmienić burmistrza. zukowo.net, 19 maja 2010. [dostęp 28 sierpnia 2014].
  14. M.P. z 2006 r. Nr 43, poz. 460 – pkt 16.
  15. Dama Orderu Henryka Krzywonos-Strycharska. ecce-homo.pl. [dostęp 17 sierpnia 2011].
  16. Kobiety „Solidarności”. onet.pl, 31 sierpnia 2010. [dostęp 31 sierpnia 2010].
  17. Henryka Krzywonos i Justyna Kowalczyk Ludźmi Roku 2010 WPROST. media.point-group.pl, 21 marca 2011. [dostęp 21 marca 2011].
  18. Wałęsa. Człowiek z nadziei w bazie filmpolski.pl. [dostęp 6 kwietnia 2015].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]