Huta trzyniecka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
TŘINECKÉ ŽELEZÁRNY, a. s.
TŘINECKÉ ŽELEZÁRNY, a. s.
Forma prawna spółka akcyjna
Data założenia 1839 (huta),
1991 (spółka akcyjna)
Lokalizacja Trzyniec Czechy
Siedziba Průmyslová 1000
739 70 Třinec - Staré Město
Prezes inż. Jan Czudek
Przewodniczący
rady nadzorczej
inż. Tomáš Chrenek
Branża hutnictwo
Produkty stal
Zatrudnienie 5319 (2009)[1]
Przychody 33 mld. Kč (2010)
Aktywa 25 mld. Kč (2010)
Kapitał zakładowy 20,16 mld. Kč (2012)
Położenie na mapie Czech
Mapa lokalizacyjna Czech
TŘINECKÉ ŽELEZÁRNY, a. s.
TŘINECKÉ ŽELEZÁRNY, a. s.
Ziemia 49,69°N 18,65°E/49,690300 18,652800
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Huta trzyniecka (cz. Třinecké železárny, w skrócie , niem. Trzynietzer Eisenwerk, ciesz. Werk) – huta żelaza i stali w Trzyńcu, w kraju morawsko-śląskim w Czechach. TŻ produkuje ponad jedną trzecią całej stali w Czechach (około 2,5 miliona ton rocznie). Od samego założenia w hucie wytworzono ponad 150 milionów ton surowej stali. Ważnym udziałowcem spółki jest Moravia Steel, największa w Czechach korporacja metalurgiczna kontrolowana przez kapitał krajowy.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Huta trzyniecka w 1910 (na pierwszym planie most na rzece Olzie)

Na decyzję o budowie huty na terenie należącym do arcyksięcia Karola Ludwika Habsburga, zarządzanym przez Komorę Cieszyńską, miało wpływ kilka czynników. Po pierwsze obszar ten był bogaty w wapień, rudę żelaza, glinę, zaś rzeka Olza mogła pełnić funkcję źródła energii. Dodatkowo okolica oferowała wystarczającą ilość siły roboczej i leżała na szlaku handlowym na Słowację (Węgry). Budowa pierwszego pieca hutniczego rozpoczęła się w 1836, a huta zaczęła pracować w 1839, od razu stając się największą na Śląsku Cieszyńskim. Z początku do zasilania pieców używano węgla drzewnego, produkowanego ze ściętych w Beskidzie Śląskim i dzisiejszym Śląsko-Morawskim drzew, które spływały Olzą dopiero na wiosnę, gdy śniegi topniały a poziom rzeki unosił się. To właśnie Olza była najważniejszym środkiem transportu aż do lat 1870-tych, kiedy zakłady zostały zmodernizowane i wybudowano nowy kanał dostarczający większą ilość wody. Ogromny wpływ na rozwój huty miało też otwarcie Kolei Koszycko-Bogumińskiej w 1871. Jednak to Olza była dalej wykorzystywana do spłukiwania odpadów hutniczych, a pierwsza oczyszalnia wody powstała dopiero w 1927[2]. W 1906 Komora Cieszyńska sprzedała majątek Przedsiębiorstwu Hutniczo-Górniczemu (Österreichische Berg- und Hüttenwerkgesellschaft) z siedzibą w Wiedniu. Zakład był dalej unowocześniany, a walcownię jako jedną z pierwszych na świecie zelektryfikowano. Huta była w tym czasie największą w Austro-Węgrzech[3].

Od czasu podziału Śląska Cieszyńskiego w 1920, trzyniecka huta stała się jednym z najważniejszych ośrodków przemysłowych Czechosłowacji. Właściciel przeniósł się pierw z Wiednia do Brna, zmieniający przy tym nazwę, a w 1930 do Pragi. W okresie międzywojennym zatrudniała blisko 6000 osób, a w 1929 produkowała więcej niż 23% czechosłowackiej stali i 31% wyrobów walcowanych. W 1938 wraz z Zaolziem została przejęta przez Polskę, a majątek wszedł w skład nowozałożonej korporacji Spółka Górnicza i Hutnicza Karwina-Trzyniec, Spółka akcyjna, Cieszyn. Podczas II wojny światowej ich miejsce zajęli Niemcy oraz Berg- und Hüttenwerksgesellschaft Karwin-Trzynietz, Aktiengesellschaft.

Huta widziana z Jaworowego
Widok na Hutę trzyniecką i Beskid Śląsko-Morawski

W 1946 huta została upaństwowiona przez Czechosłowację i dalej rozbudowywana. gdyż w tym okresie przemysł ciężki ustanowił bardzo ważną gałąź gospodarki. Była i nadal jest to największa huta stali w kraju i wciąż ma znaczący wpływ na przemysłowe miasto Trzyniec i okolicę, na ich charakter, demografię i zanieczyszczenie powietrza, choć to ostatnie zostało znacząco zredukowane od dnia upadku komunizmu w 1989. Również nowoczesne systemy oczyszczania wody zapewniają, że odpływ wody z fabryki jest prawie tak czysty jak ta napływająca.

Od 1960 do 1980 huta pełniła ważną rolę w życiu regionu. Znacząco przyczyniła się do poprawy infrastruktury i sieci transportowej. W Beskidach wybudowano wiele ośrodków wczasowych i wypoczynkowych.

Współczesność[edytuj | edytuj kod]

Pracownik huty przy piecach

Huta to główny pracodawca w okolicy. W 2009 zatrudniała 5319 osób, jednak liczba ta zmniejsza się od lat. Przykładowo, w 1998 było to 9276 pracowników a w czasach komunistycznych nawet 15000. Obecnie huta ukierunkowana jest na przetwarzanie stali w procesie zasadowego konwertora tlenowego, w tym na przykład na produkcję szyn kolejowych.

Firma jest głównym sponsorem miejscowego zespołu hokejowego HC Oceláři Trzyniec (Hutnicy).

Huta trzyniecka w popularnej kulturze[edytuj | edytuj kod]

Huta jest głównym motywem piosenki pt. Rohajz z płyty Tustela (ciesz. tu stąd) zespołu BLAF, śpiewającego w gwarze cieszyńskiej[4].

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Irena Cicha, Kazimierz Jaworski, Bronisław Ondraszek, Barbara Stalmach, Jan Stalmach: Olza od pramene po ujście. Český Těšín: Region Silesia, 2000, s. 16, 18. ISBN 80-238-6081-X.
  • Kazimierz Kaszper. Kolos znad Olzy. „Zwrot”, s. 2-4, Październik 2007. 
  • Kazimierz Kaszper. Zakład przyjazny dla regionu. „Zwrot”, s. 5-7, Październik 2007. 
  • Henryk Wawreczka: Třinec a okolí: včera a dnes. Třinec - Nebory: Wart, 2004. ISBN 80-239-3819-3. (cz.)
  • Martin Krůl, Pavlína Nováková, Ilona Pavelková: Historie a současnost podnikání v Těšínském Slezsku. Žehušice: Městské knihy s.r.o., 2006. ISBN 80-86699-39-0. (cz.)