Ilmenit

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ilmenit
Ilmenit (pochodzenie: Rosja)
Ilmenit (pochodzenie: Rosja)
Ilmenit (pochodzenie: Norwegia)
Ilmenit (pochodzenie: Norwegia)
Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny tlenek żelaza i tytanu (FeTiO3)
Twardość w skali Mohsa 5–6
Przełam muszlowy
Łupliwość niewyraźna
Pokrój kryształu romboedryczny, grubotabliczkowy, płytkowy
Układ krystalograficzny trygonalny
Gęstość minerału 4,7 g/cm³
Właściwości optyczne
Barwa żelazistoczarna lub ciemnoszara
Rysa czarna lub brunatnawa
Połysk półmetaliczny
Dodatkowe dane
Szczególne własności minerał kruchy, magnetyczny, odporny na wietrzenie, koncentruje się w utworach okruchowych (piaski ilmenitowe)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Ilmenit (żelaziak tytanowy) – minerał zaliczany do gromady tlenków. Nazwa minerału pochodzi od gór Ilmeńskich w pasmie Uralu w Rosji, gdzie występuje[1].

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Minerał pospolity. Jest izostrukturalny z korundem i hematytem, z którym tworzy roztwór stały[2]. Zawiera domieszki tlenków magnezu, manganu i innych metali, niekiedy promieniotwórczych[potrzebne źródło]. Nie rozpuszcza się w kwasach, dopiero po sproszkowaniu rozpuszcza się w stężonym kwasie solnym. Jest odporny na wietrzenie. Ma słabe własności magnetyczne; dopiero po wyprażeniu staje się magnetyczny[potrzebne źródło]. Odznacza się żywym pleochroizmem. Tworzy zbliźniaczenia. W wyniku wietrzenia przekształca się w leukoksen[3].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Występuje jako składnik zasadowych (gabro, diabaz, bazalt), obojętnych (syenit, diabaryt) i kwaśnych (granit) skał magmowych. Występuje również w skałach metamoficznych oraz w skałach osadowych (piaskach i żwirach), w których często tworzy duże koncentracje (tzw. piaski ilmenitowe). Współwystępuje z hematytem, magnetytem, tytanitem, rutylem[2].

Największe złoża na świecie występują w Australii, Republice Południowej Afryki, USAFloryda, zaś w Europie – w Norwegii (Arendal, Egersund), Szwecji (Routivare, Taberg), Francji, Włoszech – okolice Novara, Rosji (góry Ilmeńskie w pasmie Uralu, od których pochodzi nazwa minerału) i na Ukrainie.

W Polsce spotykany w suwalskim masywie anortozytowym (złoża Krzemianka, Udryń), w gabrach Nowej Rudy, w pegmatytach Łomnicy i Szklarskiej Poręby, w piaskach złotonośnych koło Złotoryi na Dolnym Śląsku, w piaskach Dunajca i na wybrzeżu bałtyckim w piaskach rzecznych i plażowych.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • W przemyśle chemicznym – do wyrobu bieli tytanowej.
  • W hutnictwie – jedna z najważniejszych rud tytanu. Zawiera 52,56% TiO2 i 47,34% FeO.
  • Kruszywo z rud ilmenitowych pozwala uzyskiwać betony o ciężarach betonów magnetytowych 3,3–4,3 t/m³ stosowanych bo budowy np. obudów bezpieczeństwa w elektrowniach atomowych.
  • ma znaczenie kolekcjonerskie
  • służy do wyrobu biżuterii, znaczenie gemmologiczne ma jego odmiana - izeryn. Największe kryształy ok. 13 cm i ważące do 7 kg pochodzą z Norwegii.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. artykuł o ilmenicie na stronie Webmineral.com (ang.)
  2. 2,0 2,1 Jerzy Żaba: Ilustrowany słownik skał i minerałów. Katowice: Videograf II, 2003. ISBN 83-7183-174-9.
  3. Ewelina Grabowska: Otrzymywanie nowych fotokatalizatorów o podwyższonej aktywności w świetle UV oraz Vis. www.pbc.gda.pl, 2011.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • R..Duda, L.Rejl – Wielka encyklopedia minerałów – Elipsa 2, ISBN 83-86013-00-1
  • W. Schumann – Minerały świata – O. Wyd. ”Alma - Press” 2003 r. ISBN 83-7020-313-2
  • A Bolewski, A Manecki – Mineralogia szczegółowa, PAE , W-wa 1993, ISBN 83-85636-03-X
  • * Jerzy Żaba: Ilustrowany słownik skał i minerałów. Katowice: Videograf II, 2003, s. 189. ISBN 83-7183-174-9.
  • Nikodem Sobczak, Tomasz Sobczak: Wielka encyklopedia kamieni szlachetnych i ozdobnych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998, s. 181. ISBN ISBN 83-01-12493-8.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]