Tytanit

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Tytanit
Żółtawe kryształy tytanitu Zielone kryształy tytanitu (Pakistan)
Żółtawe kryształy tytanitu Zielone kryształy tytanitu (Pakistan)
Kryształy tytanitu o rozmiarach 2 mm (Niemcy)
Kryształy tytanitu o rozmiarach 2 mm (Niemcy)
Właściwości chemiczne i fizyczne
Inne nazwy sfen
Skład chemiczny krzemian wapnia i tytanu (CaTiSiO5)
Twardość w skali Mohsa 5–5,5
Przełam muszlowy
Łupliwość wyraźna, niekiedy niedostrzegalna
Układ krystalograficzny jednoskośny
Gęstość minerału 3,45 g/cm³
Właściwości optyczne
Barwa żółta o różnych odcieniach, zielonawy, czarny, rzadziej bezbarwny, czerwony lub niebieski
Rysa biała
Połysk diamentowy, tłusty, woskowy
Współczynnik załamania 1,843-2,110
Inne Dwójłomność: 0,100-0,192
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Tytanit (sfen, sphen) – minerał z grupy krzemianów.

Nazwa pochodzi od składu chemicznego, którego głównym składnikiem jest tytan. Nazwa sfen – od gr. sphen = klin i nawiązuje do kształtu kryształów minerału.

Minerał pospolity, rozpowszechniony w większości skał krystalicznych. Ładnie wykształcone kryształy należą do rzadkości.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Tworzy spłaszczone: tabliczkowe, słupkowe, igiełkowe, klinowate, często zbliźniaczone kryształy. Występuje w formie skupień ziarnistych, zbitych (skrytokrystalicznych). Minerał kruchy i przezroczysty. Często zawiera domieszki żelaza, glinu, itru, wanadu, niobu, ceru. Charakteryzuje się dużym współczynnikiem załamania światła wyjątkowo dużą dyspersją co sprawia, że po oszlifowaniu wykazuje wyjątkowy ogień. Odznacza się silnym pleochroizmem.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

W skałach magmowych: granitach, granodiorytach, pegmatytach, diorytach, sjenitach, diabazach, oraz w metamorficznych: amfibolitach, gnejsach, granitognejsach, skarnach, marmurach. Stanowi składnik żył hydrotermalnych.

Miejsca występowania:

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Ważna ruda tytanu (zawiera ok. 24,5% Ti) – tytan wykorzystywany jest do produkcji stopów żelaza, w przemyśle ceramicznym, chemicznym, do produkcji bieli tytanowej, włókien syntetycznych. Ma znaczenie naukowe i kolekcjonerskie. Niektóre odmiany są stosowane jako kamień jubilerski. Najpiękniejsze kryształy pochodzą z: Norwegii – żółtozielone, Austrii – żółte i zielone, Szwajcarii – bezbarwne i ciemnobrązowe, Włoch – żółte i czerwone, Rosji – brązowe.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Źródła[edytuj | edytuj kod]

  • Borkowska Maria, Smulikowski Kazimierz: Minerały skałotwórcze, Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa, 1973, S. 190-193