Złotoryja

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Information icon.svg Nie mylić z: Złotoria.
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Złotoryja
Rynek i ratusz w Złotoryi
Rynek i ratusz w Złotoryi
Herb Flaga
Herb Złotoryi Flaga Złotoryi
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat złotoryjski
Gmina gmina miejska
Data założenia XII wiek
Prawa miejskie 1211
Burmistrz Ireneusz Żurawski
Powierzchnia 11,51 km²
Wysokość 180-260 m n.p.m.
Populacja (2013)
• liczba ludności
• gęstość

15 852[1]
1377,2 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 76
Kod pocztowy 59-500 do 59-501
Tablice rejestracyjne Białe (DZL), Czarne (WWL, LGU, LGT)
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Złotoryja
Złotoryja
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Złotoryja
Złotoryja
Ziemia 51°07′26″N 15°55′10″E/51,123889 15,919444Na mapach: 51°07′26″N 15°55′10″E/51,123889 15,919444
TERC
(TERYT)
5020126021
SIMC 0954219
Hasło promocyjne: Stolica Polskiego Złota
Urząd miejski
plac Orląt Lwowskich 1
59-500 Złotoryja
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikinews Wiadomości w Wikinews
Wikicytaty Złotoryja w Wikicytatach
Wikisłownik Hasło Złotoryja w Wikisłowniku
Strona internetowa
BIP

Złotoryja (łac. Aureus Mons[potrzebne źródło], niem. Goldberg) – miasto w południowo-zachodniej Polsce, w województwie dolnośląskim, siedziba powiatu złotoryjskiego, nad rzeką Kaczawą.

Według danych na dzień 31 grudnia 2013[2] opublikowanych w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego w Złotoryi miasto liczyło 15 852 mieszkańców.

W średniowieczu ośrodek wydobycia złota, później bazaltu, a w okolicznych miejscowościach (do połowy XX wieku) miedzi, obecnie – bazaltu. Ponadto przemysł włókienniczy i papierniczy.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Złotoryja położona jest na Pogórzu Kaczawskim, w dolinie Kaczawy oraz na otaczających ją wzgórzach, w miejscu, gdzie rzeka wypływa na Równinę Chojnowską.

Według danych z 1 stycznia 2010 powierzchnia miasta wynosiła 11,51 km² (485. miejsce w kraju), w tym: użytki rolne: 60%, użytki leśne: 6%[3]. Miasto stanowi 2% powierzchni powiatu złotoryjskiego (stolica).

Złotoryja historycznie leży na Dolnym Śląsku. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa legnickiego.

W Strategii Rozwoju Województwa Dolnośląskiego do roku 2020 gmina miejska zaliczona została do Legnicko-Głogowskiego Obszaru Funkcjonalnego. Realizowany jest projekt mający na celu wypracowanie systemu powiązań miast wchodzących w skład LGOF[4].

Toponimia[edytuj | edytuj kod]

W polskojęzycznym dokumencie z 1750 miasto wspomniane jest pod nazwą Goldberga[5]. Polską nazwę Złotoryj oraz niemiecką Goldberg w książce „Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej” wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef Lompa[6].

W polskim źródle z 1895 r. podano polskie nazwy Złotagóra oraz Złotorya[7]. Na polskiej mapie wojskowej z 1935 r. przy oznaczeniu miasta podano polski egzonim Złota Góra[8]; nazwy tej używano również w 1945 r.[9] Nazwę Złotoryja ustalono urzędowo w 1946 r.[10]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Od VIII do X wieku w okolicach dzisiejszej Złotoryi mieszkali przedstawiciele plemienia Trzebowian. Pod koniec XII wieku osiedlili się tu niemieccy górnicy, by wydobywać złoto, od którego Złotoryja wzięła swe wszystkie nazwy: Aurumłac. złoto, Goldberg, niem. Złota Góra. Prawa miejskie osadzie nadał w roku 1211 książę Henryk I Brodaty (stało się to na zamku w sąsiedniej Rokitnicy), osadzając tu niemieckich kolonistów. Jest to najstarsza udokumentowana lokacja na ziemiach polskich na prawie magdeburskim, co pod względem prawnym czyni Złotoryję najstarszym miastem Polski.

Kilkuset górników ze Złotoryi wzięło udział w 1241 w bitwie z Mongołami pod Legnicą, większość z nich zginęła w walce. W 1290 miasto otrzymało prawo mili, było także ośrodkiem handlu soli i sukna. W 1328 Złotoryja wraz z resztą księstwa legnickiego stała się lennem Czech. Najazdy husytów w latach 1427, 1428 i 1431 spowodowały konieczność zbudowania murów obronnych, których znaczne fragmenty wraz z Basztą Kowalską zachowały się do dzisiaj. Na pierwszej mapie Europy z 1467 r. Mikołaj z Kuzy na obszarze Śląska oprócz Wrocławia zaznaczył tylko Złotoryję. W 1497 w mieście panowała epidemia. Aurimontanus założył szkołę miejską w 1504 r.

Pierwsze protestanckie kazanie wygłoszono w Złotoryi w 1522 r. w kościele mariackim. W mieście kilka lat później na bazie szkoły Aurimontanusa powstało gimnazjum łacińskie, którego okres świetności przypada na rektorat Valentina Trozendorfa. Renoma szkoły była tak wielka, że książę Fryderyk II rozważał jej przekształcenie w uniwersytet. Śmierć księcia i pożar miasta w 1554 roku przerwały te plany.

XVI wiek to okres rozwoju gospodarczego Złotoryi. Powstał tu m.in. browar.

Złotoryja wraz z księstwem legnickim przeszła pod zwierzchnią władzę Habsburgów w roku 1526.

Rok 1608 przyniósł miastu powódź, w której zginęło ok. 50 złotoryjan, w roku 1613 pożar zniszczył 571 domów. Miasta nie ominęła także wojna trzydziestoletnia. Wskutek tych wydarzeń w XVII wieku miasto straciło na znaczeniu.

W 1675, po śmierci ostatniego władcy z dynastii Piastów, Jerzego Wilhelma, przeszła pod bezpośrednie panowanie Habsburgów.

W roku 1742 Złotoryja wraz z większością Śląska po trzech wojnach śląskich z Austrią została zdobyta przez Prusy. 23 sierpnia 1813 bitwa o miasto pomiędzy wojskami Napoleona, a oddziałami prusko-rosyjskimi. 26 sierpnia 1813 cofająca się napoleońska Armia Bobru marszałka Macdonalda przegrała niedaleko Złotoryi bitwę z wojskami pruskimi, dowodzonymi przez feldmarszałka Gebharda von Blüchera.

Pod koniec XIX wieku i na początku XX wieku zbudowano linie kolejowe:

  • 15 października 1884 otwarto 1-torową linię do Legnicy (dł. 21,3 km),
  • 16 września 1895 otwarto 1-torową linię przez Jerzmanice do Świerzawy (dł. 14,9 km),
  • 15 września 1906 otwarto 1–torową linię do Chojnowa (dł. 21,6 km).

Pierwszy telegraf pojawił się w Złotoryi w 1862, pierwszy telefon podłączono w 1900.

W latach dwudziestych XX wieku próbowano ponownie wydobywać złoto w okolicach Złotoryi, bez powodzenia.

5 marca 1933 w wyborach do Reichstagu w okręgu złotoryjskim zwyciężyła Narodowo-Socjalistyczna Niemiecka Partia Robotnicza, zdobywając 25% głosów przy 90% frekwencji.

13 lutego 1945 Złotoryję zajęły wojska radzieckie I Frontu Ukraińskiego pod dowództwem marszałka Iwana Koniewa; miasto stało się częścią Polski. Do roku 1949 dotychczasowi mieszkańcy miasta zostali wysiedleni do Niemiec, większość z nich trafia do Solingen w Nadrenii Północnej-Westfalii.

W 1945 roku utworzono w Złotoryi powiat złotoryjski, w którego skład weszły miasta Chojnów, Świerzawa i Złotoryja oraz 6 gmin: Krzywa, Nowy Kościół, Pielgrzymka, Rząśnik, Strupice i Zagrodno.

W pobliskim Wilkowie i Nowym Kościele otwarto kopalnie rud miedzi (tzw. stare zagłębie), które jednakże zamknięto w latach siedemdziesiątych, z powodu odkrycia znacznie większych, choć uboższych złóż w okolicach Lubina.

Powstały także inne zakłady przemysłowe – fabryka obuwia, kopalnie bazaltu, fabryka bombek choinkowych.

Zaczęły też działać placówki oświatowe: Najpierw 22 września 1945 r. w budynku nr 13 przy obecnej ulicy Marii Konopnickiej rozpoczyna działalność szkoła, której pełna nazwa brzmi Publiczna Szkoła Powszechna, potem – od 13 listopada 1946 r. – szkoła zajmuje budynek przy placu Zwycięzców 7 (dziś Szkoła Podstawowa nr 1 ma adres: pl. Niepodległości 7). W 1947 roku rozpoczęła swoją działalność pierwsza szkoła średnia, jednak już po roku jej praca została przerwana. 7 lipca 1951 r. Ministerstwo Oświaty wydało zarządzenie o utworzeniu Państwowej Szkoły Ogólnokształcącej Stopnia Podstawowego i Licealnego w Złotoryi, a jej siedzibą stał się budynek wcześniej należący do Szkoły Podstawowej. Wreszcie l września 1954 r. szkoła otrzymała odbudowany po zniszczeniach wojennych obiekt, który już przed wojną służył oświacie (ufundowany przez małżeństwo Schwabe-Priesemuth w 1877 r.) Obecnie placówka funkcjonuje jako Liceum Ogólnokształcące im. Jana Pawła II w Złotoryi.

W 1992 roku założone zostało Polskie Bractwo Kopaczy Złota, nawiązujące do tradycji dawnych górników ze Złotoryi, które corocznie organizuje w mieście Mistrzostwa Polski w Płukaniu Złota, a w 2000 i 2011 – mistrzostwa świata.

Pod koniec lat dziewięćdziesiątych rozpoczęto i jest to kontynuowane, odrestaurowanie starówki mocno zaniedbanej w okresie PRL.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Baszta Kowalska

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[11]:

Ratusz w Złotoryi
  • Starówka (Stare Miasto)
  • kościół pomocniczy pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, z 1230 r., XVI-XX w.
  • kościół cmentarny dawniej pw. św. Mikołaja, obecnie polsko-kat. pw. Świętego Krzyża, z XIV-XIX w.; położony na wzgórzu, gdzie na przełomie XII w. i XIII w. powstała osada górników złota. Zdobi go okazały, XIV-wieczny portal z misterną dekoracją roślinną. Na zewnętrznych elewacjach zachowały się interesujące epitafia z czasów nowożytnych
  • zespół klasztorny franciszkanów, z XV-XIX w.: kościół, obecnie par. pw. św. Jadwigi, klasztor, obecnie plebania są dziełem zakonu franciszkanów, sprowadzonych przez św. Jadwigę w pierwszej połowie XIII w. Świątynia po osiemnastowiecznej odbudowie, z barokowym wystrojem fasady i wnętrza. Tuż obok kościoła znajduje się wotywna kapliczka słupowa z końca XV stulecia i XVIII-wieczna statua św. Jana Nepomucena
  • zespół mauzoleów na cmentarzu komunalnym, ul. Cmentarna 10, z XVIII w.-XX w.:
  • mauzolea rodzin: Guenther, Langner i Jaekel; Eisler, Gottschling, Haerold, Schmaller, Schoffer; Hoeher i Ehrlich; Mende, Gottschling; Schafer i Hibner; Steinbrecher, Weber, Hein, Schubert, Kuehn
  • pozostałości murów obronnych, z XIV w., XVI w.
  • brama Górna zw. Basztą Kowalską, z XIV w., XVI w., jej gotycki hełm zniszczono podczas walk o miasto w czasie wojen napoleońskich. Do dzisiaj zachowały się fragmenty średniowiecznych obwarowań
  • katownia, ul. Zaułek, z XVIII w.
  • domy, ul. Konopnickiej 15 (d. 27), 19 (d. 30); 21 i 21a (d. 20, 20a), z 1785 r. i 1965 r., 24 (d. 28)
  • dom, ul. Mickiewicza 30, z XVII w., XIX w.
  • dom, ul. Piłsudskiego 24, z XVIII w., k. XIX w.
  • dom, Rynek 2, z XVI w., k. XIX w.
  • zajazd, ob. hotel, Rynek 5, z 1623 r., XVII w., XIX w.
  • domy, Rynek 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, z XVI w., XVII w., 1730 r., XVIII w., XIX w.
  • dom, ul. Szkolna 2, z XVI w., XVIII w.
  • domy, pl. Niepodległości 3, 4, 5, z 1738 r., k. XIX w.
  • młyn z częścią mieszkalną, ul. Kolejowa 6/8, z poł. XVII w., k. XIX w.
  • wieża wodociągowa, z pierwszej poł. XVIII w.

inne zabytki:

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Lista atrakcji turystycznych:

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Ludność Złotoryi[13]
Rok Ludność Rok Ludność Rok Ludność Rok Ludność Rok Ludność Rok Ludność Rok Ludność Rok Ludność Rok Ludność
1823 6 399 1824 5 554[14] 1855 7 019 1861 6 678 1871 6 702 1875 6 574 1880 6 455 1885 6 736 1890 6 440
1895 6 625 1900 6 518 1905 6 804 1910 6 989 1919 6 495 1925 7 217 1939 7 860 1946 4 613 1950 5 303
1955 8 589 1956 9 424 1957 9 637 1958 10 167 1959 10 438 1960 10 856 1961 11 555 1962 11 868 1963 12 413
1964 13 264 1965 13 400 1966 13 544 1967 12 991 1968 13 063 1969 12 821 1970 12 266 1971 12 352 1972 12 384
1973 12 417 1974 12 417 1975 12 672 1976 12 804 1977 12 964 1978 12 836 1979 12 798 1980 13 082 1995 17 500
2000 16 822[15] 2001 16 728[15] 2002 16 678[15] 2003 16 643[15] 2004 16 578[15] 2005 16 549[15] 2006 16 471[15] 2007 16 463[16] 2009 16 320[17]
2010 16 219[17] 2011 16 147[17] 2012 16 057[17] 2013 15 852[17]

Nagły wzrost liczby mieszkańców w latach 50-tych XX wieku spowodowany był uruchomieniem zakładów górniczych, w którydch eksploatowano rudę miedzi. Największą liczbę mieszkańców zanotowano w roku 1995 - ok. 17 500 mieszkańców. Autorzy monografii o historii Złotoryi szacowali (1996 rok), że w 2000 roku liczba mieszkańców przekroczy 25000. Jak się okazało później miasto nigdy nie przekroczyło liczby 18 000 mieszkańców. Pod koniec 2013 roku zanotowano w Złotoryi mniej niż 16 000 mieszkańców. Aktualne negatywne tendencje demograficzne są tematem poruszanym na sesjach rady miejskiej Złotoryi w roku 2014[18]. Mimo ogólnego spadku ludności w ciągu ostatnich 12 lat wzrosła liczba osób w wieku poprodukcyjnym. Za jedną z głównych przyczyn niekorzystnej tendencji demograficznej uważa się wysoki poziom bezrobocia charakteryzujący gminę miejską.

Dane z 31 grudnia 2013[19]:

Przedział wiekowy 2002 2006 2009 2010 2011 2012 2013
Ogółem 17 069 16 620 16 320 16 219 16 147 16 057 15 852
kobiety 8 978 8 776 8 562 8 538 8 532 8 496 8 406
mężczyźni 8 091 7 844 7 758 7 681 7 615 7 561 7 446
Do 17 lat 3 540 2 921 2 937 2 723 2 697 2 660 2 542
kobiety 1 776 1 446 1 420 1 329 1 314 1 350 1 273
mężczyźni 1 764 1 475 1 517 1 394 1 383 1 310 1 269
18 lat i więcej 13 529 13 669 13 323 13 469 13 450 13 397 13 310
kobiety 7 213 7 330 7 142 7 208 7 218 7 146 7 137
mężczyźni 6 316 6 339 6 181 6 261 6 232 6 251 6 173

Komunikacja i transport[edytuj | edytuj kod]

Miasto przecina kilka szereg dróg wojewódzkich:

Planuje się także budowę obwodnicy Złotoryi na skrzyżowaniu dróg 363 i 364.

Istnieje także linia kolejowa - wykorzystywana w ruchu towarowym:

  • 284 Legnica - Zawidów – 1-torowa, obecnie eksploatowany jest tylko zelektryfikowany (w 1988) odcinek z Legnicy do stacji Jerzmanice-Zdrój o długości 23,7 km. Początki linii sięgają 12 października 1884[20]

Na jeden linii kolejowej, która została już rozebrana planuje się aktualnie budowę ścieżek rowerowych:

  • 316 Złotoryja - Rokitki – linia 1-torowa, na odcinku Złotoryja - Chojnów rozebrana w 2013 roku, w jej miejscu ma powstać ścieżka rowerowa. Początki linii sięgają grudnia 1906.

Linie kolejowe towarowe[edytuj | edytuj kod]

W okolicy Złotoryi znajdują się liczne zakłady zajmujące się wydobyciem surowców mineralnych. W transporcie wykorzystywane są linie:

  • Bocznica Krzeniów – PGP Bazalt Wilków – 4 km bocznica zakładu PGP Bazalt

Transport publiczny[edytuj | edytuj kod]

W mieście istnieje dworzec PKS (przy ul. Krótkiej) obsługujący ważne połączenie Sudetów z Morzem Bałtyckim i inne połączenia krajowe, wojewódzkie i lokalne. Do miasta dojeżdżała linia Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego z Legnicy (linia nr 22 Legnica PKP - Złotoryja Szpital), w dniu 1 lipca 2009 linia ta została zlikwidowana[22]. Aktualnie miasto dotuje część połączeń PKS Trans-Pol Legnica.

W Złotoryi przewozem osób zajmują się również przedsiębiorstwa prywatne, które świadczą usługi przewozowe na trasach Złotoryja – Legnica, Złotoryja - Jawor, Lubań - Wrocław oraz Wojcieszów – Wrocław i innych.

Lądowisko[edytuj | edytuj kod]

Około 18 km na południowy wschód od miasta zlokalizowane jest lądowisko Złotoryja-Baryt.

Sport[edytuj | edytuj kod]

Ze Złotoryi wywodzi się słynna w całej Europie artystyczno-akrobatyczna grupa „Ocelot”.

W mieście działa pierwszoligowe Złotoryjskie Towarzystwo Tenisowe. W Złotoryi działa też klub kolarski „Baszta” Złotoryja, którego zawodnicy startują w zawodach nie tylko na Dolnym Śląsku. Klub organizuje wyścigi kolarskie. Złotoryja leży także na trasie wyścigu Tour de Pologne.

W Złotoryi funkcjonuje też klub piłki nożnej ZKS Górnik Złotoryja, którego zawodnicy reprezentują miasto na Dolnym Śląsku. Klub występuje w klasie okręgowej legnickiego OZPN. Rezerwy klubu występują w grupie V legnickiej B-klasy.

Miasto jest także organizatorem Mistrzostw Polski w Płukaniu Złota, organizowało również dwa razy mistrzostwa świata w tej dyscyplinie (2000, 2011). Kultywowaniem tradycji związanych ze złotem zajmuje się Polskie Bractwo Kopaczy Złota.

W Złotoryi funkcjonuje lekkoatletyczny klub sportowy MKS „AURUM” KOBUD Złotoryja, zarejestrowany w Polskim Związku Lekkiej Atletyki. Klub jest organizatorem Biegu Szlakiem Wygasłych Wulkanów, który odbywa się co roku w czerwcu. W zawodach bierze udział prawie 1000 zawodników z całej Polski.

W miesiącach wakacyjnych Złotoryja gości także zawodników Nordic Walking.

W Złotoryi działa klub piłki ręcznej KPR „Gwarek” Złotoryja. Jego zawodnicy reprezentują Złotoryję w lidze dolnośląskiej. Działa również klub siatkarski KKS REN-BUT Złotoryja który jest w 3 Lidze.

W Złotoryi działa klub strzelecki „Agat Złotoryja”.

Obiekty sportowe w Złotoryi[edytuj | edytuj kod]

  • Stadion Miejski (Piłka Nożna, lekkoatletyka) 3000 miejsc na trybunach – ul. Sportowa
  • Hala Sportowa "Tęcza" przy Szkole Podstawowej nr 3 (tenis, siatkówka, koszykówka, piłka ręczna, futsal, ponadto siłownia i salon SPA) 102 miejsca na trybunach – ul. Wilcza 43
  • Hala Sportowa przy Zespole Szkół Ogólnokształcących (siatkówka, koszykówka, piłka ręczna, futsal, akrobatyka) – ul. Kolejowa 4
  • Dom Spotkań Złotoryja-Pulsnitz przy Szkole Podstawowej nr 1[23] – pl. Niepodległości 7
  • Korty Tenisowe – ok. 200 miejsc – ul. M. Konopnickiej
  • Strzelnica Sportowa – ul. Legnicka
  • Miejski Ośrodek Rekreacji „Pałacyk” (siatkówka plażowa, kajakarstwo, rowery wodne, pływanie) – ul. Sportowa
  • Basen Miejski – przy ulicy K.Miarki - nieczynny
  • Boiska Orlik przy ulicy Wiosennej i Wojska Polskiego
  • Stadion lekkoatletyczny przy ulicy Wiosennej wybudowany w ramach programu „Dolny Śląsk dla Królowej Sportu”
  • Boiska przy ulicy Lubelskiej (piłka ręczna, koszykówka, siatkówka, bieżnia 400 m oraz do skoku w dal)
  • Strzelnica pneumatyczna na Placu Lotników Polskich 3a.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Miasto znajduje się w podstrefie Legnickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Złotoryjska podstrefa zatrudnia 156 osób (stan na dzień 07.01.2014)[24]. Zadłużenie Gminy Miejskiej Złotoryja na dzień 31.12.2013 r. wyniosło 26 931 658,16 zł (56,97% względem dochodów)[25] i było niższe o 268 209,46 zł (62,90% względem dochodów) od rekordowego zadłużenia na koniec roku, które wystąpiło 31.12.2012 r.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Kościół rzymskokatolicki posiada w mieście 3 parafie:

W Złotoryi mieszkają też wyznawcy Kościoła Polskokatolickiego. Miejscowa parafia Krzyża Świętego nie posiada duchownego ani obiektu sakralnego. Wierni utrzymują obecnie kontakt z parafią w Jeleniej Górze. W mieście działalność religijną prowadzi także Zbór Świadków Jehowy, z Salą Królestwa[26].

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasta i gminy partnerskie:

Złotoryjanie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Informacja za rok 2013.
  2. Informacja za rok 2013
  3. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2010 r. , 2010-08-20. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-5507. 
  4. Informacje o projekcie na stronie LGOF
  5. Fryderyk II: Taxae-stolae sporządzenie dla Samowładnego Xięstwa Sląska 1750 roku. Berlin: 1750-08-08.
  6. Józef Lompa, „Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej”, Głogówek 1847, s. 14.
  7. Złotogóra w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XIV (Worowo – Żyżyn) z 1895 r.
  8. Arkusz 62 Zgorzelec (Görlitz). Mapa operacyjna 1:300 000. Wojskowy Instytut Geograficzny, Warszawa: 1935.
  9. Dz.U. 1945 nr 33 poz. 196.
  10. Zarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. (M.P. z 1946 r. Nr 44, poz. 85).
  11. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 18.11.2012]. s. 269,270.
  12. Mateusz Kudła, Czy złoto z Dolnego Śląska zawojuje świat? (pol.). Fakty TVN, 2014. [dostęp 2014-03-29].
  13. dane pochodzą z publikacji "Dzieje Złotoryi" wydanej w 1997 roku przez UM Złotoryja
  14. Emigracja złotoryjskich sukienników
  15. 15,0 15,1 15,2 15,3 15,4 15,5 15,6 Dane z Lokalnego Programu Rewitalizacji 2007-2013: http://zlotoryja.pl/lpr.doc
  16. Dane ze sprawozdania PARPA: http://zlotoryjanie.pl/media/articles/urzad-na-piatke/files/Z%C5%82otoryja_PARPA%20G1_2007.pdf
  17. 17,0 17,1 17,2 17,3 17,4 Dane Wydziału Spraw Obywatelskich
  18. http://zlotoryja.bip.info.pl/dokument.php?iddok=3628&idmp=1&r=o
  19. dane z artykułu http://zlotoryjanie.pl/artykuly/mieszkancow-coraz-mniej/
  20. Ogólnopolska Baza Kolejowa (pol.). [dostęp 19 stycznia 2009].
  21. Ogólnopolska Baza Kolejowa (pol.). [dostęp 3 lutego 2009].
  22. http://zlotoryja.info/wiadomosci/?id=3156 [dostęp 2009-08-21].
  23. Dom Spotkań Złotoryja-Pulsnitz - strona oficjalna
  24. http://zlotoryjanie.pl/media/articles/dokumenty/files/wniosekLSSE.pdf
  25. 1786 zł zadłużenia w przeliczeniu na mieszkańca
  26. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 4 czerwca 2014.
  27. 4fun.tv - Prezenterzy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Pogórze Kaczawskie, Słownik geografii turystycznej Sudetów, tom 7, pod red. M. Staffy, Wydawnictwo I-BiS, Wrocław 2002, ISBN 83-85773-47-9.
  • Góry i Pogórze Kaczawskie. Skala 1:40.000. Jelenia Góra: Wydawnictwo Turystyczne Plan, 2004. wyd. II. ISBN 83-88049-02-x.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons