Józef Sułkowski

Józef Sułkowski
Józef Sułkowski, portret Antoniego Brodowskiego
Sulima
Data urodzenia	17 lub 18.01.1773
Miejsce urodzenia	Rydzyna
Data śmierci	22.10.1798
Miejsce śmierci	Kair
Rodzina	Sułkowscy
Rodzice	Teodor Sułkowski Julia Quelisk
Odznaczenia

Józef Sułkowski (ur. 17 lub 18 stycznia 1773 w Rydzynie - zm. 22 października 1798 w Kairze), polski oficer, adiutant Napoleona. Syn Teodora, pułkownika wojsk cesarskich i Julii Quelisk. Pochodził z rodziny szlacheckiej herbu Sulima.

Biografia

1 stycznia 1783 roku rozpoczął, jako kadet, służbę w 10 Regimencie Pieszym Koronnym. 1 kwietnia 1784 roku awansował tam na podchorążego, następnie 29 grudnia tegoż roku na chorążego. 15 maja 1786 roku awansował na porucznika a 16 czerwca 1791 roku na kapitana.

Uczestniczył w wojnie polsko-rosyjskiej w 1792 roku, jako jeden z pierwszych został odznaczony nowo ustanowionym orderem Virtuti Militari za męstwo okazane podczas obrony przeprawy mostowej, podczas bitwy pod Zalwą. Generał Michał Zabiełło tak pisał o nim do króla:

„	Kapitan Sułkowski na czele strzelców służył... Pełen brawury i zdolności. W ostatniej rozprawie... zatrzymał i odrzucił od mostu więcej niż 400 kozaków trzydziestoma strzelcami. Zawsze się naraża. Oficer ten młody, bardzo świetny na wojnie i daje największe nadzieje.	”
— Michał Zabiełło

Po zakończeniu wojny wyjechał do Francji, gdzie od rewolucyjnego rządu francuskiego otrzymał misję dyplomatyczną do Turcji. Misji tej jednak nie wypełnił, gdyż dowiedziawszy się o wybuchu powstania kościuszkowskiego w 1794 roku przekradł się z powrotem do kraju aby stanąć do walki. Przybył za późno, gdyż powstanie już upadało. Po krótkim udziale w ostatnich walkach ponownie wyjechał do Francji.

We Francji udało mu się wstąpić do armii francuskiej w stopniu kapitana i otrzymać przydział do generała Berthiera w północnych Włoszech. Wyróżniwszy się walecznością i zdolnościami taktycznymi w czasie kampanii włoskiej w 1796 roku, Sułkowski został zauważony przez Napoleona, który mianował Sułkowskiego swoim adiutantem. Po zakończeniu kampanii włoskiej powrócił do Paryża, gdzie zajął się organizowaniem biblioteki wojskowej dla Bonapartego.

W 1798 roku otrzymał nominację na brygadiera i wyruszył z Napoleonem do Egiptu. Brał udział w kilku bitwach (między innymi w Aleksandrii i pod Piramidami) odnosząc kilka ran. Sułkowski zginął w październiku 1798 roku w czasie walki z oddziałem powstańczym. Aby uczcić jego pamięć Napoleon nazwał imieniem Sułkowskiego jeden z fortów pod Kairem. Jego nazwisko też zostało wpisane na kolumnie południowej Łuku Triumfalnego w Paryżu.

W swym raporcie dla Dyrektoriatu Bonaparte napisał:

„	Mój adiutant Sułkowski, przeprowadzając rankiem 1 Brumaire'a rozpoznanie ruchów nieprzyjacielskich w okolicach Kairu, został w drodze powrotnej napadnięty przez całą ludność przedmieścia. Po poślizgnięciu się konia Sulkowski poniósł okrutną śmierć. Był to oficer największych nadziei	”
— Napoleon Bonaparte, Rapotr dla Dyrektoriatu

Sułkowski w kulturze

Sułkowski jest tytułowym bohaterem dramatów Stefana Żeromskiego oraz Romana Brandstaettera.

Zobacz też

• Sułkowscy

Bibliografia

Źródła

• Józef Sułkowski: Jenerała Józefa Sułkowskiego życie i pamiętniki historyczne, polityczne i wojskowe: O rewolucyi polskiéj w latach 1792-1793, kampaniach włoskich w 1796-1797, wyprawie tyrolskiéj i kampaniach egipskich; Życie i pamiętniki historyczne, polityczne i wojskowe. Poznań: 1864.

Opracowania

• Marian Brandys: Oficer największych nadziei. Warszawa: Wydawnictwo ISKRY, 1964.
• Mariusz Machynia, Czesław Srzednicki: Oficerowie Rzeczypospolitej Obojga Narodów 1777-1794. Kraków: Spisy, 2002. ISBN 83-7188-207-6.