Chorąży

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Chorąży
Wojska Lądowe
Aktualne oznaczenie stopnia
naramiennik
naramiennik
kurtka nieprzemakalna
kurtka nieprzemakalna
Oznaczenie stopnia w latach 1952-57 (LWP)
naramiennik
naramiennik
Oznaczenie stopnia w latach 1943-52 (LWP)
naramiennik
naramiennik
Oznaczenie stopnia w latach 1940-45 (PSZ)
naramiennik
naramiennik
Oznaczenie stopnia w latach 1925-39
naramiennik
naramiennik
Oznaczenie stopnia w latach 1919-25
naramiennik
naramiennik
Chorąży konny w czasie powstania styczniowego

Chorąży – nazwa stopnia w korpusie podoficerskim (do 2004 roku w osobnym korpusie chorążych), wyższego od młodszego chorążego oraz niższego od starszego chorążego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W średniowiecznej Polsce rycerz trzymający chorągiew swojego oddziału, księcia lub ziemi (stąd jego nazwa).

Później był to urzędnik podporządkowany kasztelanowi. W jego kompetencji leżało przygotowanie rycerstwa podczas pospolitego ruszenia i przyprowadzenie go do kasztelana. Po zjednoczeniu państwa był to wyższy urząd ziemski. Dodatkową funkcją chorążego (tylko w Wielkopolsce i tylko do przełomu XV/XVI w.) był udział w sądzie ziemskim.

Jakkolwiek z funkcją "chorążego" spotykamy się bardzo wcześnie, to jednak w oddziałach wojskowych stopień chorążego występuje po raz pierwszy w regestrach z roku 1589. Początkowo nie miał on rangi oficerskiej i nadawano go towarzyszowi przeznaczonemu do noszenia chorągwi.

W wieku XVIII i w latach 1919-1923[potrzebne źródło] oraz 1944-1957 stopień chorążego był najniższym stopniem oficerskim. Chorążowie w służbie mieli prawa oficerów, ale nie mieli praw do sądu honorowego i towarzyskich (nie dotyczy LWP) w Wojsku Polskim. Od roku 1923 stopień w likwidacji, chorążowie zrównani zostali w prawach z podoficerami (w korpusie podoficerskim); od 1944 roku stopień ponownie w użyciu.

W Wojsku Polskim II RP prowadzony w 1919 roku jako stopień między starszym sierżantem a podporucznikiem[1]. W połowie 1922 wstrzymano mianowanie podoficerów na chorążych[1].

W Siłach Zbrojnych PRL należał do korpusu chorążych[2].

Information icon.svg Osobny artykuł: Korpus chorążych.

Tytuły odojcowskie i odmężowskie[edytuj | edytuj kod]

W przeszłości dzieciom chorążego przysługiwały tytuły odojcowskie. Dla synów tytułem takim był chorążyc[3], a dla córek chorążanka [4]. Żony miały prawo do tytułu odmężowskiego – chorążyna[5].

Oznaczenie[edytuj | edytuj kod]

W myśl Przepisu Ubioru Polowego Wojsk Polskich r. 1919: naramienniki kurtki i płaszcza oszyte dokoła wzdłuż wolnej krawędzi taśmą karmazynową wełnianą o szerokości 1 cm. Na środku naramiennika wzdłuż, jedna gwiazdka haftowana oksydowanymi nićmi lub wytłaczana pięciopromienna, o ostrych promieniach[a]. Na czapce na szwach tasiemka wełniana karmazynowa szerokości 0,5 cm. Na górnej krawędzi otoka dookoła taka sama tasiemka. Pod orzełkiem jedna gwiazdka[6]

Przepisy ubiorcze z 1952 roku stanowiły że na naramienniku nosił jedną gwiazdkę. Naramiennik nie było obszyty i nie miał tasiemki przez środek[7]

Zgodnie z przepisami ubiorczymi żołnierzy Wojska Polskiego z 1972 roku chorąży nosił na środku taśmy otokowej czapki garnizonowej podoficera umieszczoną w linii równoległej do krawędzi taśmy jedną gwiazdkę. Naramienniki obszyte wokół (z wyjątkiem miejsca wszycia rękawa) jednolitą taśmą szerokości 5 mm. Ponadto jedna gwiazdka umieszczona wzdłuż linii prostej biegnącej przez środek naramiennika w odległości 3 cm od wszycia rękawa[8].

Stopień chorążego w innych krajach[edytuj | edytuj kod]

Stopień chorążego w armii USA i armii brytyjskiej istnieje jako "Warrant Officer". W armii francuskiej jako "Adjutant"

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. długość promienia od środka - 1 cm.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Marian Laprus [red.]: Leksykon wiedzy wojskowej. s. 67-68.
  2. Podręcznik dowódcy drużyny. s. 66.
  3. Chorążyc - Słownik Języka Polskiego
  4. Chorążanka - Słownik Języka Polskiego
  5. Chorążyna - Słownik Języka Polskiego
  6. Przepis Ubioru Polowego Wojsk Polskich. s. 19.
  7. Żołnierz polski. Ubiór, uzbrojenie i oporządzenie od wieku XI do roku 1965. T.5 od 1939 do 1965 roku. s. 294.
  8. Przepisy ubiorcze żołnierzy Wojska Polskiego z 1972 roku. s. 49-55.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Marian Laprus [red.]: Leksykon wiedzy wojskowej. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1979.
  • Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie: Żołnierz polski. Ubiór, uzbrojenie i oporządzenie od wieku XI do roku 1965. T.5 od 1939 do 1965 roku. Warszawa: 1965.
  • PWN Leksykon: Wojsko, wojna, broń, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001, ISBN 83-01-13506-9
  • Ministerstwo Obrony Narodowej; Inspektorat Szkolenia: Podręcznik dowódcy drużyny; Szkol. 378/69. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1971.
  • Przepis Ubioru Polowego Wojsk Polskich. Warszawa: Zakłady Graficzno-Wydawnicze "Książka", 1919.
  • Przepisy ubiorcze żołnierzy Wojska Polskiego; sygn. Mund. 45/71/III. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1972.