10 Regiment Pieszy Ordynacji Rydzyńskiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy 10 Regimentu Pieszego Ordynacji Rydzyńskiej. Zobacz też: 10 Pułk Piechoty – stronę ujednoznaczniającą.
10 Regiment Pieszy Ordynacji Rydzyńskiej
Historia
Państwo Chorągiew królewska króla Zygmunta III Wazy.svg I Rzeczpospolita
Sformowanie 1775
Tradycje
Tradycje jednostki kontynuuje lub kontynuowały 10 Brygada Zmechanizowana
Dowódcy
Pierwszy ks. August Kazimierz Sułkowski
Ostatni Ignacy Działyński
Działania zbrojne
Wojna w obronie Konstytucji 3 maja
Powstanie kościuszkowskie
Organizacja
Dyslokacja patrz: stanowiska
Rodzaj wojsk piechota
Piechur z pułku Działyńskiego (3.)
Zamek Ujazdowski

10 Regiment Pieszy Ordynacji Rydzyńskiej[1] – jednostka wojskowa wchodząca w skład wojsk koronnych. Była to jednostka taktyczna składająca się z kilku kompanii piechoty, będąca odpowiednikiem późniejszego pułku piechoty.

Sformowany w 1775 jako "Regiment Pieszy Ordynacji Rydzyńskiej". W 1789 otrzymał numer 11, a w 1794 numer 10.

W 1775 wojewoda kaliski August Sułkowski rozpoczął formowanie regimentu, głównie z żołnierzy własnej milicji prywatnej. Ostatecznie został włączony do etatu i wojska patentem króla 27 listopada 1776 i odtąd nazywano go gimentem Pieszym Ordynacji Rydzyńskiej. Od nazwiska ostatniego szefa regimentu Ignacego Działyńskiego jego żołnierzy zwano Działyńczykami, a samą jednostkę określano mianem 10 Regiment Pieszy Szefostwa Działyńskich.

Przez większą część swojego istnienia nosił numer 10. Jedynie od 1789 do kwietnia 1790 używał numeru 11.

Od 1789 do 1794 kwaterował w wyremontowanym Zamku Ujazdowskim (w czasie powstania kościuszkowskiego formowano tam również 20 Regiment Pieszy Koronny). W 1786 roku liczył 353 żołnierzy[2].

10 Regiment Pieszy uczestniczył w 1792 w VII wojnie polsko-rosyjskiej toczonej w obronie Konstytucji 3 Maja. Szef: gen. Ignacy Działyński. Stan osobowy: 1643 ludzi. Podczas bitwy pod Zelwą wyróżnił się młody kapitan Józef Sułkowski późniejszy adiutant Napoleona Bonaparte.

W czasie powstania kościuszkowskiego regiment stoczył bardzo ciężkie walki na Krakowskim Przedmieściu, okrążając Rosjan od strony kościoła Wizytek.

Regiment w dużej części został zniszczony w bitwie pod Maciejowicami (10 października 1794).

Barwy pułkowe[edytuj | edytuj kod]

  • wyłogi różowe, naramienniki złote, guziki żółte[3]
  • po 1776: wyłogi żółte, guziki srebrne
  • podczas insurekcji kościuszkowskiej: wyłogi żółte, guziki srebrne.

Stanowiska[edytuj | edytuj kod]

  • Rydzyna, Warszawa (1789)
  • Gniezno (1790)
  • Warszawa (1792)

Szefowie[edytuj | edytuj kod]

Pułkownicy[edytuj | edytuj kod]

Bitwy i potyczki[edytuj | edytuj kod]

  • Swisłocz (1792),
  • Zelwa (4 lipca),
  • Izabelin (5 lipca),
  • Piaski, Granne (24 lipca),
  • Krzemień (24 lipca),
  • Insurekcja warszawska (17–18 kwietnia 1794),
  • Biała, Nowe Miasto (3 maja),
  • Chełm (8 czerwca),
  • Kurów, Gołków (9 lipca),
  • obrona Warszawy, Wola (27 lipca) i (28 sierpnia),
  • Maciejowice (10 października).

Przypisy

  1. W/g książki Bronisława Gembarzewskiego Rodowody pułków polskich i oddziałów równorzędnych str. 29 Regiment wykazany jest jako 11
  2. Bolesław Twardowski: Wojsko Polskie Kościuszki.... s. 21.
  3. Konstanty Górski: Historya piechoty polskiej. s. 185.
  4. Zwycięstwo czy klęska? W 190 rocznicę powstania kościuszkowskiego, praca zbiorowa pod redakcją Henryka Kocója, Katowice 1984, s. 273.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bronisław Gembarzewski: Rodowody pułków polskich i oddziałów równorzędnych od r. 1717 do r. 1831. Warszawa: 1925.
  • Konstanty Górski: Historya piechoty polskiej. Kraków 1893: Spółka wydawnicza Polska.
  • Bolesław Twardowski: Wojsko Polskie Kościuszki w roku 1794. Poznań: Księgarnia Katolicka, 1894.