Jakow Swierdłow

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jakow Swierdłow
YakovSverdlov.jpg
Data i miejsce urodzenia 3 czerwca 1885
Niżny Nowogród
Data i miejsce śmierci 16 marca 1919
Orzeł
Przewodniczący Centralnego Komitetu Wykonawczego Rosyjskiej SFRR
Przynależność polityczna Rosyjska Partia Komunistyczna (bolszewików)
Okres urzędowania od 21 listopada 1917
do 16 marca 1919
Poprzednik Lew Kamieniew
Następca Michaił Kalinin

Jakow Michajłowicz Swierdłow (ros. Яков Михайлович Свердлов, ur. 3 czerwca 1885, zm. 16 marca 1919) – jeden z przywódców bolszewików, w latach 1917-1919 formalnie głowa państwa rosyjskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie żydowskiego rzemieślnika w Niżnym Nowogrodzie. Jego ojciec związany był z tajnymi organizacjami i jako grawer wykonał wiele fałszywych pieczęci, które posłużyły do podrobienia carskich dokumentów urzędowych. W 1902 Jakow Swierdłow wstąpił do Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji. Członek KC od 1912 (początkowo wybrany zaocznie). Zesłany w 1911 na Syberię zetknął się tam ze Stalinem. Był jednym z najbliższych współpracowników Lenina, który cenił sobie jego „ogromną, nieprawdopodobną wprost pamięć”. Przygotowywał rewolucję w 1905 roku. Po aresztowaniu w 1906 przebywał na zesłaniu do 1917. W Piotrogrodzie przygotował zamach na Pałac Zimowy, będący początkiem rewolucji październikowej.

8 listopada 1917 po dymisji Kamieniewa został przewodniczącym Ogólnorosyjskiego Centralnego Komitetu Wykonawczego Rad. Do 16 marca 1919 był formalnie głową państwa rosyjskiego. Był jednym ze zwolenników podpisania pokoju z Niemcami (traktat brzeski) w marcu 1918. W porozumieniu z Leninem zorganizował mord rodziny carskiej Mikołaja II w Jekaterynburgu: na polecenie Lenina przekazał lokalnym władzom bolszewickim na Uralu, że mają wolną rękę w postępowaniu wobec rodziny monarszej. Oznaczało to faktycznie przypieczętowanie wyroku śmierci. Wyrok na rodzinie Mikołaja II wykonano 17 lipca 1918.

Swierdłow, chory na gruźlicę, zmarł w marcu 1919 w Orle podczas pandemii hiszpanki. Na jego cześć Jekaterynburg w latach 1924-1991 nosił nazwę Swierdłowsk.

Jego syn, Andriej, był jednym z funkcjonariuszy śledczych NKWD.