Jakow Swierdłow

Jakow Swierdłow
Data i miejsce urodzenia	3 czerwca 1885 Niżny Nowogród
Data i miejsce śmierci	16 marca 1919 Orzeł
Przewodniczący Centralnego Komitetu Wykonawczego Rosyjskiej SFRR
Przynależność polityczna	Rosyjska Partia Komunistyczna (bolszewików)
Okres urzędowania	od 21 listopada 1917 do 16 marca 1919
Poprzednik	Lew Kamieniew
Następca	Michaił Kalinin

Jakow Michajłowicz Swierdłow (ros. Яков Михайлович Свердлов, ur. 3 czerwca 1885, zm. 16 marca 1919) – jeden z przywódców bolszewików, w latach 1917-1919 formalnie głowa państwa rosyjskiego.

Życiorys

Urodził się w rodzinie żydowskiego rzemieślnika w Niżnym Nowogrodzie. Jego ojciec związany był z tajnymi organizacjami i jako grawer wykonał wiele fałszywych pieczęci, które posłużyły do podrobienia carskich dokumentów urzędowych. W 1902 Jakow Swierdłow wstąpił do Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji. Członek KC od 1912 (początkowo wybrany zaocznie). Zesłany w 1911 na Syberię zetknął się tam ze Stalinem. Był jednym z najbliższych współpracowników Lenina, który cenił sobie jego „ogromną, nieprawdopodobną wprost pamięć”. Przygotowywał rewolucję w 1905 roku. Po aresztowaniu w 1906 przebywał na zesłaniu do 1917. W Piotrogrodzie przygotował zamach na Pałac Zimowy, będący początkiem rewolucji październikowej.

8 listopada 1917 po dymisji Kamieniewa został przewodniczącym Ogólnorosyjskiego Centralnego Komitetu Wykonawczego Rad. Do 16 marca 1919 był formalnie głową państwa rosyjskiego. Był jednym ze zwolenników podpisania pokoju z Niemcami (traktat brzeski) w marcu 1918. W porozumieniu z Leninem zorganizował mord rodziny carskiej Mikołaja II w Jekaterynburgu: na polecenie Lenina przekazał lokalnym władzom bolszewickim na Uralu, że mają wolną rękę w postępowaniu wobec rodziny monarszej. Oznaczało to faktycznie przypieczętowanie wyroku śmierci. Wyrok wykonano 17 lipca 1918.

Swierdłow, chory na gruźlicę, zmarł w Orle podczas pandemii hiszpanki. Na jego cześć Jekaterynburg nazywano do upadku Związku Radzieckiego Swierdłowskiem.

Jego syn, Andriej, był jednym z funkcjonariuszy śledczych NKWD.