Jarząb
| Jarząb | |
|---|---|
 Morfologia (jarząb pospolity)
|
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | naczyniowe |
| Klad | nasienne |
| Klad | okrytonasienne |
| Klad | klad różowych |
| Klad | Fabidae |
| Rząd | różowce |
| Rodzina | różowate |
| Rodzaj | jarząb |
| Nazwa systematyczna | |
| Sorbus L. Sp. Pl. 477. 1753 |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Jarząb (Sorbus L.) – rodzaj drzew i krzewów należący do rodziny różowatych (Rosaceae). Należy do niego według niektórych ujęć taksonomicznych ok. 100 gatunków występujących na półkuli północnej, szczególnie w strefie umiarkowanej[2]. Jest też wiele mieszańców. Gatunkiem typowym jest Sorbus aucuparia L.[3].
Spis treści |
[edytuj] Morfologia
- Liście
- Mają piłkowany brzeg, są pojedyncze (wrębne, klapowane) lub dzielne, pierzasto złożone.
- Kwiaty
- Najczęściej białe, niewielkie, w podbaldachach. Kwiaty pachną nieprzyjemnie (trimetyloamina). Kwitną w maju, czerwcu.
- Owoce
- Nieduże, jabłkowate, czerwone lub pomarańczowe, brązowe, żółte, różowe, białe.
[edytuj] Biologia i ekologia
Siedlisko: jarząby występują na glebach przeciętnych, chociaż większość gatunków preferuje gleby żyzne i świeże, miejsca słoneczne. Zwykle dobrze też znoszą półcień.
[edytuj] Systematyka
Ariosorbus Koidz., Hahnia Medik., Micromeles Decne., Torminalis Medik.
- Pozycja systematyczna wg Angiosperm Phylogeny Website (2001...)[1]
Rodzaj Sorbus należy do rodziny różowatych (Rosaceae), zaliczanej do obszernego rzędu różowców (Rosales) i wraz z nim do kladu różowych w obrębie okrytonasiennych. W obrębie rodziny należy do podrodziny Spiraeoideae, plemienia Pyreae, podplemienia Pyrinae[4].
- Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Rosanae Takht., rząd różowce (Rosales Perleb), podrząd Rosineae Rchb., rodzina różowate (Rosaceae Juss.), plemię Sorbeae Koehne, rodzaj jarząb (Sorbus L.)[5].
- Gatunki dziko rosnące w Polsce[6]
- jarząb brekinia, brzęk (Sorbus torminalis (L.) Crantz)
- jarząb grecki (Sorbus graeca (Spach) Kotschy)
- jarząb karpacki (Sorbus carpatica Borbás)
- jarząb mączny (Sorbus aria (L.) Crantz)
- jarząb nieszpułkowy (Sorbus chamaemespilus (L.) Crantz)
- jarząb pospolity, j. zwyczajny, jarzębina (Sorbus aucuparia L. em. Hedl.)
- jarząb sudecki, (Sorbus sudetica (Tausch.) Fritsch.)
- jarząb szwedzki (Sorbus intermedia (Ehrh.) Pers.)
- Sorbus americana Marsh. – jarząb amerykański
- Sorbus californica Greene
- Sorbus cashmiriana Hedl. – jarząb kaszmirski
- Sorbus commixta Hedl. – jarząb dalekowschodni
- Sorbus decora (Sarg.) Schneid.
- Sorbus domestica L. – jarząb domowy
- Sorbus dumosa Greene
- Sorbus gracilis (Siebold & Zucc.) K. Koch
- Sorbus ×hostii (J. Jacq.) Heynh. – jarząb Hosta
- Sorbus hupehensis C. K. Schneid.
- Sorbus ×hybrida L.– jarząb pośredni
- Sorbus latifolia (Lam.) Pers. – jarząb szerokolistny
- Sorbus megalocarpa Rehder
- Sorbus prattii Koehne
- Sorbus reducta Diels
- Sorbus sambucifolia (Cham. & Schlecht.) M. Roemer
- Sorbus sargentiana Koehne
- Sorbus scalaris Koehne
- Sorbus scopulina Greene
- Sorbus sitchensis M. Roemer
- Sorbus ×thuringiaca (Nyman) Schonach – jarząb turyngski
- Sorbus vilmorinii C. K. Schneid. – jarząb Vilmorina
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-01-20].
- ↑ 2,0 2,1 Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
- ↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-03-09].
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-04-02].
- ↑ Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Sorbus (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-03-09].
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
