Jodoform

Jodoform
Nazewnictwo
Nomenklatura systematyczna (IUPAC) trijodometan
Inne nazwy i oznaczenia farm. Iodoformium, Triiodomethanum inne trójjodometan, trójjodek formylu
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny	CHI3
Masa molowa	393,73 g/mol
Wygląd	żółte, błyszczące kryształy lub jasnożółty, bardzo miałki proszek, tłustawy w dotyku, o swoistym przenikliwym zapachu, lotny z parą wodną
Identyfikacja
Numer CAS	75-47-8
PubChem	6374
Właściwości Gęstość i stan skupienia 4,008 g/cm³; ciało stałe Rozpuszczalność w wodzie 100 mg/l Rozpuszczalność w innych rozpuszczalnikach benzen: łatwo disiarczek węgla: łatwo eter dietylowy: łatwo chloroform: rozpuszczalny eter naftowy: rozpuszczalny kolodium: rozpuszczalny etanol: słabo Temperatura topnienia 118–123 °C Temperatura wrzenia 218 °C Temperatura krytyczna 585 °C Ciśnienie krytyczne 55,56 MPa logP 3,83
Niebezpieczeństwa MSDS Zewnętrzne dane MSDS Globalnie Zharmonizowany System Klasyfikacji i Oznakowania Chemikaliów Zagrożenia według MSDS Uwaga Zwroty H H302, H312, H332, H315, H319, H335 Zwroty EUH brak zwrotów EUH Zwroty P P261, P280, P305+P351+P338 Europejska klasyfikacja substancji Zagrożenia według MSDS Szkodliwy (Xn) Zwroty R R20/21/22, R36/37/38 Zwroty S S26, S36/37 NFPA 704 0 2 1   Temperatura zapłonu 204 °C Numer RTECS PB7000000 Dawka śmiertelna LD50 355 mg/kg (szczur, doustnie)
Podobne związki
Podobne związki	chlorometan, dichlorometan, tetrachlorometan, fluoroform, chloroform, bromoform
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja
ATC	D09 AA13

Jodoform (łac. Iodoformium), CHI₃ – organiczny związek chemiczny z grupy halogenków alkilu, jodowa pochodna metanu.

Właściwości

W temperaturze pokojowej czysty jodoform formuje żółte kryształy lub proszek o charakterystycznym, intensywnym i silnie przenikającym zapachu. Temperatura topnienia 119 °C. Pod wpływem światła i powietrza ulega stopniowemu rozkładowi. Praktycznie nie rozpuszcza się w wodzie, jest rozpuszczalny w rozpuszczalnikach organicznych (np. alkohol etylowy, dwusiarczek węgla, chloroform, etery, kwas octowy).

Otrzymywanie

Otrzymywany jest z acetonu lub alkoholu etylowego działaniem roztworu jodu w wodorotlenku sodu (NaOH) lub potasu (KOH), patrz reakcja jodoformowa.

Zastosowanie

Jodoform jest jednym z najstarszych antyseptyków. Wprowadził go do medycyny wiedeński chirurg Albert von Mosetig-Moorhof w 1880 r. Preparaty jodoformowe (maści, pasty, zasypki) oraz substancja nieprzetworzona były stosowane bardzo często do połowy XX wieku. Jodoform jest substancją bardzo skuteczną, ograniczono jednak jego zastosowanie ze względu na intensywną i przenikliwą woń, toksyczność po dostaniu się do krwiobiegu, oraz możliwość alergii na jod. Obecnie stosowany głównie w weterynarii i stomatologii, rzadziej w dermatologii i innych gałęziach lecznictwa.

Stosowany jest na zakażone rany, owrzodzenia i inne miejsca na powierzchni ciała pokryte wydzielinami. Działa poprzez uwalnianie w miejscach wilgotnych wolnego jodu, który ma działanie antyseptyczne, bakteriobójcze i osuszające, a także miejscowo znieczulające i krwiotamujące (dla małych naczyń). Dodatkową zaletą jest odganianie owadów, co jest istotne np. przy ranach ropiejących).

PREPARATY – Polska:

• Iodoformium subst. do receptury aptecznej

Zobacz też

• kliochinol

Bibliografia

• Informacja na stronie wytwórcy surowca farmaceutycznego: http://www.pharma-cosmetic.com.pl/?strona,doc,pol,glowna,1341,0,194,1,1341,ant.html
• Leksykon Leków, Tadeusz Lesław Chruściel, Kornel Gibiński, PZWL 1991
• Farmakologia, Podstawy farmakoterapii, Piotr Kubikowski, Wojciech Kostowski, PZWL 1979
• Poradnik Terapeutyczny, red. Piotr Kubikowski, wyd. II – PZWL 1969 r., wyd. III – PZWL 1975 r.
• Karta Charakterystyki Substancji Niepezpiecznej: http://www.pharma-cosmetic.com.pl/PDF/Iodoformium.pdf
• http://luskiewnik.webpark.pl/antisepticum2002.htm

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.