Juliusz Wiktor Gomulicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Juliusz Wiktor Gomulicki, Warszawa, Muzeum Historyczne m.st. Warszawy, 29 listopada 2005 r.
Juliusz Wiktor Gomulicki na jesieni 1945

Juliusz Wiktor Gomulicki, pseud. Krzysztof Dąbek, Teofil Jaroszewski, dr Franciszek Kawka, Antoni Zaleski (ur. 17 października 1909 w Warszawie, zm. 8 lipca 2006 w Warszawie), polski edytor, eseista, varsavianista.

Syn pisarza Wiktora Gomulickiego i Franciszki Żelewskiej z d. Matuszewskiej. Uczył się w warszawskim Gimnazjum Michała Kreczmara oraz Gimnazjum Towarzystwa Szkół Pracy w Ostrowie pod Wieleniem, maturę uzyskał w warszawskim Gimnazjum im. Jana Zamoyskiego (1928)[1]. Studiował na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego, a także na Akademii Nauk Politycznych (Wydział Dyplomatyczno-Konsularny) i tajnym Uniwersytecie Warszawskim (psychologia i socjologia). Debiutował w 1935 r. tekstem pt.: "Nauczyciel Norwida" (publikacja: "Myśl Narodowa", nr 17). W latach 1935-1939 był członkiem redakcji encyklopedii Ultima Thule, współpracował też z pismem "Pion" (1935-1936). Następnie należał do zespołu redakcyjnego "Ateneum" (1938-1939). W czasie II wojny światowej był działaczem konspiracyjnym, należał do podziemia kulturalnego. Prowadził dwa antykwariaty książkowe, publikował konspiracyjne wydania twórczości Norwida, Żeromskiego czy Wiktora Gomulickiego. Jako żołnierz AK wziął udział w powstaniu warszawskim. W latach 1944-1945 był jeńcem oflagów niemieckich (Grossborn, Sandbostel). Od grudnia 1945 do 1946 był naczelnikiem Wydziału Upowszechniania Literatury w Ministerstwie Kultury i Sztuki. W latach 1947-1948 był był kierownikiem działu wydawnicznego Centralnego Instytutu Kultury. Następnie był zastępcą red. naczelnego i redaktorem naczelnym "Nowych Książek" (1949-1953). W 1957 r. był współzałożycielem Towarzystwa Przyjaciół Książki. Od 1957 r. współpracował stale z "Rocznikiem Literackim", prowadząc tam działy: "Oświecenie" (1957-1964), "Wiedza o książce. Bibliografia. Encyklopedie. Słowniki" (1957-1968), "Pamiętniki. Wspomnienia" (1973-1977), "Literatura w informatorach. Miscelanea literackie" (od 1979 r.). Wchodził w skład komitetu redakcyjnego "Encyklopedii współczesnej PWN", redagując tam dział literatury i sztuki (1957-1959). W latach 1957-1960 publikował w "Nowych Książkach" cykl pt.: Podróże po Szpargalii. Mieszaniny literacko-obyczajowe, zawierający przedruki i pierwodruki tekstów (z autorskim komentarzem) Józefa Ignacego Kraszewskiego, Antoniego Magiera, Teofila Lenartowicza, Adama Naruszewicza, Stanisława Trembeckiego, Cypriana Kamila Norwida. W latach 1957-1960 i 1983-1985 był wykładowcą literatury i tekstologii na Uniwersytecie Warszawskim. W latach 1961-1965 był radnym Stołecznej Rady Narodowej. Był ponadto recenzentem w Państwowym Instytucie Wydawniczym, pracownikiem Instytutu Badań Literackich PAN, doradcą naukowym Ossolineum. W 1983 r. otrzymał doktorat honoris causa Uniwersytetu Wrocławskiego (promotor: prof. Mieczysław Klimowicz). W roku 1994 otrzymał tytuł honorowego obywatela miasta Warszawy, jednak odmówił jego przyjęcia (źródło: www.babaryba.pl).

Jako edytor zajmował się przede wszystkim twórczością Norwida, opracowując jego Pisma wybrane (t. 1-5, 1968, 1980) oraz Pisma wszystkie (t. 1-11, 1971-1976). Jego zainteresowania badawcze dotyczyły głównie literatury oświecenia i XIX w oraz historii Warszawy.

W 90. rocznicę urodzin Gomulickiego opublikowano specjalny numer pisma "Kronika Warszawy" (ISSN 0137-3099, nr 3-4 [109-110]/1999), poświęcony jego życiu i twórczości.

Jego wnukiem jest Maurycy Gomulicki (ur. 1969), artysta grafik i fotograf, mieszkający w Warszawie i Meksyku.

Odznaczenia: Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski z Gwiazdą (2003), Order Sztandaru Pracy II klasy (1984), Krzyż Oficerski (1971) i Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1957).

Nagrody i wyróżnienia: Nagroda literacka m. Warszawy (1960), Nagroda Fundacji Alfreda Jurzykowskiego (Nowy Jork 1971), Nagroda tygodnika "Stolica" (1971), tytuł Homo Varsoviensis (1971), Nagroda im. A. Brücknera PAN (1976), Nagroda Edytorska Polskiego PEN Clubu (1978), Nagroda literacka Prezesa Rady Ministrów I stopnia (1979), tytuł honorowy: "Zasłużony dla Kultury Narodowej" (1988), Nagroda Miasta Stołecznego Warszawy (2003)[2].

Mieszkał w Warszawie przy ul. Krasińskiego 18 na Żoliborzu. Pochowany 17 lipca 2006 r. na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 202, rząd 4).

Uroczystości pogrzebowe pisarza, Warszawa, Cmentarz Powązkowski, 17 lipca 2006 r.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

  • O starej i nowej Warszawie (Wiedza Powszechna 1952)
  • Stara Warszawa w rysunkach Tadeusza Cieślewskiego (Arkady 1958)
  • Ruch recenzyjny a czytelnictwo dawniej i dziś (wespół z Wacławem Sadkowskim i Adamem Klimowiczem; Warszawa 1960)
  • Trzysta lat książki o Warszawie (1643-1944) (Warszawa 1961)
  • Wprowadzenie do biografii Norwida (jako wstęp do Dzieł zebranych; Państwowy Instytut Wydawniczy 1965)
  • Na temat Norwida (Państwowy Instytut Wydawniczy 1968)
  • Warszawskie wieczory literackie (Iskry 1968; wespół z: Olgierdem Budrewiczem, Witoldem Dąbrowskim, Ryszardem Matuszewskim, Stanisławem Jankowskim, Karolem Małcużyńskim, Jerzym Pytlakowskim)
  • Cztery wieki poezji o Warszawie (antologia; indeksy zestawiła Maria [Roszkowska] Gomulicka; Państwowy Instytut Wydawniczy 1969, wyd. 2 zmienione: 1974, 1996, ISBN 83-06-02525-3)
  • Liryka i druk (Norwidiana 1848-1969) (katalog wystawy; Biblioteka Narodowa 1969)
  • E.T.A. Hoffmanna List z Warszawy. 1804 (Czytelnik 1973)
  • Uschła gałąź. O Józefie Lubomirskim (z Dubna), jego rodzinie i jego pamiętnikach (Warszawa 1975)
  • Cyprian Norwid. Przewodnik po życiu i twórczości (Państwowy Instytut Wydawniczy 1976)
  • Zygzakiem. Szkice, wspomnienia, przekłady (Państwowy Instytut Wydawniczy 1981, ISBN 83-06-00344-6)
  • Baudelaire a Hoene-Wroński: na marginesie nieznanego listu Baudelaire'a 1854 (Muzeum Literatury 1983)
  • Pegaz w jarzmie czyli klucze do "Ciurów" (o twórczości Wiktora Gomulickiego; Kraków 1986)
  • Warszawa (tekst: Juliusz W. Gomulicki, fotografie: Krzysztof Jabłoński; Arkady 1991; ISBN 83-213-3557-8)
  • Warszawa drukowana. Katalog (Zamek Królewski 1992)
  • Kępa niezapominek: przygoda z zagadkowym rękopisem Norwida (Koło Podkowy. Ośrodek Kultury: Galeria "Parawany" 1996, ISBN 83-906215-9-2)
  • Wiktor Gomulicki: piewca i dziejopis Warszawy. Wystawa na 150. rocznicę urodzin: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy październik – grudzień 1998 (Muzeum Historyczne m.st. Warszawy 1998)
  • Aleje czarów: spacery, sylwety, zagadki i zwierzenia literackie (DiG 2000, ISBN 83-7181-161-6)
  • Osobliwa przygoda ze starą książką: o Norwidowym egzemplarzu Rozwalin Volneya (Komitet Założycielski Towarzystwa Bibliofilów Polskich 2001)
  • Warszawa wieloraka 1749-1944: studia, szkice, sylwety (Muzeum Historyczne m.st. Warszawy 2005, ISBN 83-88477-31-5)
  • Podróże po Szpargalii: mieszaniny literacko-obyczajowe (Wydawnictwo Więź 2010, ISBN 83-60356-75-3)

Redakcja, opracowanie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. W Smolna 30. Gimnazjum im. Jana Zamoyskiego Warszawa: PIW, 1989, w spisie absolwentów na str. 348, pozycja 17. oraz fotografia, fot. nr 46 po s. 224)
  2. Rejestr Nagrodzonych Nagrodą Miasta Stołecznego Warszawy 1996-2009. Biuletyn Informacji Publicznej m.st. Warszawy. [dostęp 10/02/2010].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons