Kanonicy laterańscy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Kanonicy regularni)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kanonicy Regularni
Dewiza: Cor unum et anima una
Herb zakonu
Pełna nazwa Zakon Kanoników Regularnych św. Augustyna

Kongregacji Laterańskiej Najświętszego Zbawiciela

Nazwa łacińska Ordo Canonicorum Regularium Sancti Augustini Congregatio

Lateranensis Sanctissimi Salvatoris

Skrót zakonny CRL
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Założyciel w ścisłym znaczeniu nie posiada założyciela (ojciec duchowy zgromadzenia św. Augustyn)
Data założenia IV/V w.
Data zatwierdzenia 1059
Liczba członków 860 (2006 r.)-(wszystkie kongregacje), 260 w Kongregacji Laterańskiej

Kanonicy regularni, kanonicy regularni laterańscy, CRL – najstarszy zakon klerycki zorganizowany według reguły św. Augustyna. Genezy zakonu należy upatrywać w przykładzie życia pierwszej wspólnoty chrześcijan, o której czytamy w Dziejach Apostolskich.

Zakon wywodzi się z tzw. biskupich wspólnot kleryckich tworzonych od IV. Wśród tych wspólnot jedną z bardziej znanych jest wspólnota utworzona przez św. Augustyna w Hipponie. Po kilku wiekach na synodzie laterańskim w 1059 dokonano reformy życia kanoniczego. Rok ten jest oficjalną datą powstania zakonu. Powstali w ten sposób kanonicy regularni, żyjący zgodnie z regułą św. Augustyna, oraz katedralni żyjący jako księża przy katedrach biskupich (nie zakonnicy). W 1105 kanonicy regularni otrzymali parafię na Lateranie, wokół której zawiązała się kongregacja laterańska. W 1544 papież Pius IV przyznał jej prymat wśród wszystkich zakonów.

Zakon bardzo rozwinął się w XIII wieku. Powstało 4,5 tys. klasztorów, od Palestyny i Cypru, po Islandię i około 40 różnych kongregacji. Część z nich dała początek odrębnym zgromadzeniom, m.in. norbertanom i bożogrobcom. W 1959 powołano konfederację skupiającą obecnie większość z kongregacji kanoników regularnych. Konfederacja została ustanowiona 25 maja 1959 roku listem apostolskim papieża Jana XXIII Caritas Unitas.

Z Zakonu Kanoników Regularnych wywodzi się około 100 świętych i błogosławionych: m.in Dominik Guzmán, założyciel dominikanów, Antoni Padewski, Norbert z Xanten, założyciel Norbertanów, Piotr Fourier, Ubald z Gubbio, Aldobrand, Torlak, Chrodegang z Metzu, Wawrzyniec Iustiniani, Wicelin, Gawaryn, Jan Ruysbroeck oraz 12 papieży i kilkudziesięciu biskupów. Do tego grona należą także polscy kanonicy regularni: Stanisław Kazimierczyk oraz Michał Giedroyć.

Kanonicy regularni w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Do Polski kanonicy regularni przybyli na przełomie XI i XII w. Powstały prepozytury m.in. w Trzemesznie, Czerwińsku nad Wisłą, we Wrocławiu - Kościół NMP na Piasku, Żaganiu, Kłodzku, Mstowie, Kaliszu.

Na przełomie XII i XIII wieku na ogólną liczbę klasztorów w Polsce - 18, jedna trzecia należała do kanoników regularnych.

W 1405 król Władysław II Jagiełło z biskupem krakowskim Piotrem Wyszem sprowadził kanoników regularnych z Kłodzka osadzając ich przy Kościele Bożego Ciała w krakowskim Kazimierzu. Wspólnota krakowska zakładała później swoje domy zakonne w różnych miejscach Polski m.in.: w Kamieniu, Kłodawie, Kłobucku, Kraśniku, Wilnie, Krzemieńcu, Bychowie, Słonimiu, Ozieranach, Wolbromiu, Suchej Beskidzkiej oraz w Kurozwękach.

Wszystkie polskie prepozytury wchodziły od XVI w. w skład kongregacji laterańskiej. Kanonia krakowska, wcielona w 1859 do włoskiej prowincji kanoników laterańskich i podniesiona w 1861 do rangi opactwa, przetrwała jako jedyna kasaty w 1864. W 1909 roku liczba ośrodków kanoników regularnych w Polsce powiększyła się o dom w Żywcu.

Po 1945 zakon podjął posługę duszpasterską w kilku parafiach na Ziemiach Zachodnich. W 1962 powstała prowincja polska kanoników regularnych laterańskich, na której czele stoi wizytator. W 1990 roku kanonicy powrócili do swojego opactwa w Mstowie.

W Krakowie na Kazimierzu przy Bazylice Bożego Ciała mieści się dom prowincjalny, tutaj też znajduje się Nowicjat oraz Wyższe Seminarium Duchowne. Klasztor Bożego Ciała stanowi zabytkowy kompleks architektoniczny wraz z Bazyliką Bożego Ciała. Przeżywał on okres rozkwitu w XVII i XVIII w. Okres wojen szwedzkich i później rozbiorów Polski fatalnie odbił się na jego stanie. Wiele wspaniałych dzieł zaginęło bezpowrotnie. Znajduje się tutaj biblioteka z bezcennym księgozbiorem. Do naszych czasów przetrwało 238 inkunabułów i blisko 8 tys. starodruków.

Kanonicy regularni oddają się głównie posłudze w parafiach, m.in. w Sanktuarium Maryjnym w Gietrzwałdzie, głoszeniu rekolekcji i prowadzeniu działalności naukowej. W 2005 roku otworzyli Ośrodek Terapii Uzależnień OTU. Kanonicy polscy pracują również wśród Polonii w Anglii, a także w parafiach we Francji i na Białorusi. Kładą silny nacisk na pogłębianie wspólnotowego wymiaru swego życia.

Wizytatorzy Prowincji Polskiej[edytuj | edytuj kod]

Duchowość i duszpasterstwo[edytuj | edytuj kod]

Zakon kanoników regularnych opiera swoją duchowość na Regule św. Augustyna. Praktykuje rady ewangeliczne posłuszeństwo, czystość i życie wspólne bez własności. Nie zawęża swojej działalności duszpasterskiej do jednej dziedziny. Jest otwarty na każdą formę pracy w Kościele.

Strój zakonny[edytuj | edytuj kod]

Strojem zakonnym kanonika regularnego jest sutanna czarna z krótką pelerynką, noszona w dzień powszedni oraz sutanna biała (papieska), noszona w dni świąteczne oraz niedziele, z podwójnymi rękawami, na którą zakłada się komżę oraz mucet. Klerycy noszą sutannę duchowieństwa diecezjalnego.

Struktura Zakonu[edytuj | edytuj kod]

Zakon Kanoników Regularnych św. Augustyna ma charakter Konfederacji, na czele której stoi Opat Prymas. W skład Konfederacji wchodzi 9 Kongregacji. Przełożonym wyższym każdej Kongregacji jest Opat Generalny. Kongregacja może być podzielona na Prowincje i Regiony. Na czele Prowincji stoi wizytator. Prowincja złożona jest z kanonii na czele której stoi przeor.

Kongregacje kanonickie[edytuj | edytuj kod]

  • Kongregacja Laterańska Najświętszego Zbawiciela
  • Kongregacja Austriacka
  • Kongregacja Kanoników Regularnych św. Maurycego
  • Kongregacja Windesheim
  • Kongregacja Niepokalanego Poczęcia
  • Kongregacja Matki Zbawiciela
  • Kongregacja Braci Życia Wspólnego
  • Kongregacja Wiktorynów
  • Kongregacja św. Mikołaja z Góry Jowisz

Prowincja Polska należy do Kongregacji Najświętszego Zbawiciela.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]