Grzegorz XII

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Grzegorz XII
Gregorius Duodecimus
Angelo Correr
Papież
Grzegorz XII
Herb Grzegorz XII
Data i miejsce urodzenia ok. 1330
Wenecja
Data i miejsce śmierci 18 października 1417
Recanati
Papież
Okres sprawowania 30 listopada 1406 – 4 lipca 1415
Kardynał biskup Świętego Kościoła Rzymskiego
Okres sprawowania 15 lipca 1415 – 18 października 1417
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Diakonat  ?
Prezbiterat  ?
Nominacja biskupia 1380
Sakra biskupia  ?
Wybór patriarchy 1 grudnia 1390
Kreacja kardynalska 12 czerwca 1405
Innocenty VII
Kościół tytularny S. Marco (20 października 1406)
Pontyfikat 30 listopada 1406

Grzegorz XII (łac. Gregorius XII, właśc. Angelo Correr; ur. ok. 1330[1] w Wenecji, zm. 18 października 1417 w Recanati[2]) – papież w okresie od 30 listopada 1406 do 4 lipca 1415[3].

Wczesne życie[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z Wenecji z rodziny szlacheckiej[2]. Uzyskał tytuł magistra teologii i był dziekanem kapituły diecezji Koroneia w Beocji[4][5][2]. W latach 1380-90 był biskupem Castello[5], a w 1387 działał jako kolektor apostolski w Dalmacji i na obszarze patriarchatu Akwilei z ramienia papieża Urbana VI[6]. Bonifacy IX 1 grudnia 1390 mianował go łacińskim patriarchą Konstantynopola[2][7], a 20 kwietnia 1395 powierzył mu dodatkowo funkcję administratora diecezji Koroneia[8]. W 1399 był legatem Bonifacego IX w królestwie Sycylii[9]. Innocenty VII mianował go legatem w Ankonie (4 kwietnia 1405)[10], a następnie kardynałem-prezbiterem (12 czerwca 1405)[11][12]. 24 września 1406 przybył do Rzymu z Ankony, a 20 października 1406 Innocenty VII dokończył obrzędy związane z jego nominacją kardynalską i nadał mu kościół tytularny San Marco[13]. Jako kardynał Angelo Correr zachował urząd patriarchy konstantynopolitańskiego oraz administratora diecezji Koroneia[7][8].

Wybór na papieża[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Konklawe 1406.

Podczas konklawe Angelo Correro, podobnie jak pozostali kardynałowie złożył przysięgę, w której zobowiązywał się przystąpić, w ciągu trzech miesięcy, do negocjacji ze swoim rywalem – antypapieżem Benedyktem XIII oraz do abdykacji w sytuacji, gdy tenże postąpi podobnie lub wcześniej umrze[2]. Ponadto liczba kardynałów papieskich miała być równa liczbie kardynałów awiniońskich, aby w razie pojednania, wybory nowego papieża mogły przebiegać w sposób sprawiedliwy dla obu stron[2]. To przyrzeczenie miało na celu jak najprędzej zażegnać Wielką Schizmę Zachodnią[3]. Kardynał Correro został wybrany na Stolicę Piotrową 30 listopada 1406 roku i przybrał imię Grzegorza XII[3].

Pontyfikat[edytuj | edytuj kod]

Grzegorz XII tuż po wyborze wystosował do Benedykta XIII propozycję pojednania[3]. Do spotkania oponentów miało dojść w Savonie[2]. Papież ugiął się jednak pod naciskiem krewnych oraz królów Neapolu, Węgier i Czech i spotkanie najpierw przełożył, a ostatecznie odwołał[2]. Wkrótce potem Grzegorz XII złamał inne zobowiązanie zawarte na konklawe, które ograniczało jego nominacje kardynalskie – wbrew przyrzeczeniu, zapowiedział cztery nominacje, co spowodowało, że opuścili go prawie wszyscy jego kardynałowie (prócz trzech) i zawarli porozumienie z kardynałami Benedykta XIII[2].

Zjednoczeni kardynałowie wspólnie zorganizowali, wraz z miejscową szlachtą, sobór w Pizie trwający od 25 marca do 7 sierpnia 1409 roku[3]. Ustalono na nim, że zarówno papież, jak i antypapież są heretykami i zdetronizowano ich[3]. 26 czerwca wybrano Aleksandra V[3]. Grzegorz XII i Benedykt XIII soboru nie uznali, co przyczyniło się do pogłębienia schizmy.

Grzegorz XII zwołał synod w Cividale del Friuli koło Akwilei, na którym ekskomunikował swoich konkurentów – Benedykta XIII i Aleksandra V[2]. Wkrótce potem zbiegł w przebraniu do Gaety[2]. 3 maja 1410 roku Aleksander V zmarł, a jego następcą został antypapież Jan XXIII, który wraz z królem Niemiec Zygmuntem Luksemburskim zwołał w XVI sobór powszechny w Konstancji[2]. Grzegorz XII i Benedykt XIII wysłali na niego swoich legatów, a Jan XXIII, jako organizator, stawił się osobiście.

Sobór poruszał największe problemy ówczesnego średniowiecza: zażegnanie schizmy, obrona doktryny wiary przed naukami Jana Husa i odnowa wewnętrzna Kościoła. Wydane tam dekrety głosiły, że władza soboru podchodzi od Boga i wszyscy, włącznie z papieżem, muszą się mu podporządkować (dekret Sacrosancta), ponadto zobowiązywały Biskupa Rzymu do periodycznego zwoływania soborów (dekret Frequens). Pierwszej z uchwał nie zatwierdził żaden z papieży.

Antypapież Jan XXIII zbiegł z soboru, z powodu licznych zarzutów wymierzonych przeciw niemu – został osądzony i zdetronizowany. Grzegorz XII wyraził gotowość abdykacji, ale tylko w obliczu soboru, który sam zwoła[2]. Tak też się stało: nadesłał z Rimini swoją rezygnację oraz bullę, którą zwoływał sobór[2]. Grzegorz XII nie chciał zrezygnować, dopiero interwencja króla Niemiec, Zygmunta Luksemburskiego doprowadziła do złożenia go z urzędu[2]. Na soborze doszło do połączenia kolegiów kardynalskich i zatwierdzenia wszystkich aktów wydanych przez Grzegorza XII – 4 lipca 1415 roku papież abdykował[2].

Ostatnie lata i śmierć[edytuj | edytuj kod]

Po pontyfikacie został on kardynałem-biskupem[14] i dożywotnim legatem w Marchii Ankony. Po deklaracji, że nie będzie się ubiegał o tron papieski, przyznano mu w Kościele pierwsze miejsce po papieżu[2]. Zmarł 18 października 1417 w Recanti koło Ankony.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dokładna data urodzenia nie jest znana. Współczesne źródła podają w większości, że w chwili wyboru miał około lub ponad 70 lat; jedynie Teodoryk z Nieheim w dziele De scismate libri tres twierdzi, że miał w chwili wyboru "około 80 lat", ale ten sam autor w dziele Nemo unionis podaje, tak jak inne źródła, że miał skończone 70 lat. Zob. Souchon, Vol. 1, s. 111; sam Souchon przyjmuje, że w chwili wyboru miał około 75 lat.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 2,16 John N. D. Kelly: Encyklopedia papieży. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, s. 327-329. ISBN 83-06-02633-0.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 Rudolf Fischer-Wollpert: Leksykon papieży. Kraków: Znak, 1996, s. 117. ISBN 83-7006-437-X.
  4. Souchon, vol. 2, s. 278
  5. 5,0 5,1 Eubel, s. 171.
  6. Eubel, s. 171 przyp. 11.
  7. 7,0 7,1 Eubel, s. 206.
  8. 8,0 8,1 Eubel, s. 212.
  9. Souchon, vol. 2, s. 278.
  10. Eubel, s. 206 przyp. 16.
  11. Eubel, s. 26
  12. Souchon, s. 279.
  13. Eubel, s. 26 przyp. 5.
  14. Jedna ze współczesnych kronik podaje, że został on kardynałem biskupem Porto e S. Rufina. Jednakże diecezja ta w 1415 miała aż dwóch kardynałów biskupów, jednego z obediencji pizańskiej (Louis de Bar), a drugiego z obediencji rzymskiej (Antonio Correr) i nic nie wskazuje, by zrezygnowali oni na rzecz ustępującego Grzegorza XII; wręcz przeciwnie, obaj zachowali tę godność nawet po Soborze w Konstancji. Wszystkie pozostałe diecezje suburbikarne także miały w tym czasie swoich kardynałów biskupów. W dokumentach soborowych Angelo Correr, po swej abdykacji, jest tytułowany jedynie jako S.R.E. episcopus cardinalis, bez wymieniania jakiejkolwiek diecezji. Wzmianka kronikarska o diecezji Porto e S. Rufina polega prawdopodobnie na pomyleniu Angelo Correra z jego bratankiem Antonio Correrem. Zob. Souchon, Vol. 2, s. 278-279, 311.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
  • Correr, Angelo (ang.). The Cardinals of the Holy Roman Church. [dostęp 2013-03-09].
  • Pope Gregory XII (ang.). Catholic Encyclopedia. [dostęp 2013-03-09].
  • Konrad Eubel, Hierarchia Catholica Medii Aevi, vol. I, Münster 1913
  • Martin Souchon: Die Papstwahlen in der Zeit des grossen Schismas, Vol. 1-2, Verlag von Benno Goeritz 1898-1899


Poprzednik
Innocenty VII
Emblem of the Papacy SE.svg Papież Emblem of the Papacy SE.svg Następca
Marcin V