Konfederacja radomska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Nikołaj Repnin, faktyczny inicjator zawiązania konfederacji

Konfederacja radomskakonfederacja generalna zawiązana 23 czerwca 1767 roku w Radomiu, pod osłoną wojsk rosyjskich pułkownika Wasilija Carra [1] w obronie dawnego ustroju Rzeczypospolitej, powstała w reakcji na zawiązanie konfederacji innowierczych (słuckiej i toruńskiej). 3 sierpnia 1767 roku wznowiona w Warszawie, trwała do 15 grudnia 1767 roku.[2]

Powołana z poduszczenia posła rosyjskiego, Nikołaja Repnina, w celu przeprowadzenia równouprawnienia innowierców, przywrócenia dawnych swobód szlacheckich i narzucenia gwarancji rosyjskich. Popierana przez opozycję magnacką (Potoccy) i skierowana przeciwko reformom króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. [3] Celem radomian było pognębienie Familii Czartoryskich przez odsunięcie jej od wpływu na rząd Rzeczypospolitej, skompromitowanie Stanisława Augusta wobec Rosji i narodu, przywrócenie wpływu stronnictwa hetmańskiego, dokonane przy pomocy wojsk rosyjskich, uznanych za pomocnicze i przyjacielskie.[4]

Marszałkiem konfederacji generalnej został Karol Radziwiłł "Panie Kochanku", marszałkiem litewskim był Stanisław Brzostowski, sekretarzem Marcin Matuszewicz.[5] Akces do niej zgłosiło (prawdopodobnie) 74 000 szlachty.

Jednakże faktycznym jej przywódcą stał się poseł rosyjski Nikita Repnin który nakazał konfederatom podporządkować się Stanisławowi Augustowi i wysłać polskich delegatów do Katarzyny II z prośbą o gwarancje dla ustroju Rzeczypospolitej. Przyjmuje się, iż Repnin był autorem owego adresu do carycy.

Obrady i akces do konfederacji generalnej w Radomiu odbywały się w obliczu przymusu wojsk rosyjskich. Przed ratuszem, gdzie zebrali się konfederaci zaciągnięto baterię dział rosyjskich, płk Carr osobiście zmuszał opornych członków konfederacji do składania deklaracji zgodnych z wolą Nikołaja Repnina. Ostatecznie akt konfederacji generalnej podpisało bez zastrzeżeń jedynie kilku jej członków, większość przy akcesie czyniła pewne zastrzeżenia.[6]

Na sejmikach w Proszowicach i Oświęcimiu przedstawiciel rosyjski Osip Igelström kupował głosy drobnej szlachty. [7] W 1767 roku pod węzłem konfederacji radomskiej zwołano sejm delegacyjny, który zahamował reformy sejmu konwokacyjnego, a z Rzeczypospolitej uczynił protektorat rosyjski.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Literatura[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Aleksander Kraushar, Książę Repnin i Polska, Warszawa 1900 t. I , s. 286, 301.
  2. tamże, s. 307-317.
  3. tamże, s. 288-317.
  4. Aleksander Kraushar, Książę Repnin i Polska, Warszawa 1900 t. II, s. 104.
  5. Władysław Konopczyński, Dzieje Polski nowożytnej, t. II, 1936, s. 300-301.
  6. Henryk Schmitt, Dzieje panowania Stanisława Augusta, t. II, Lwów 1869, s. 200-202.
  7. Dmitrij Iłowajski, Sejm grodzieński roku 1793, Warszawa 1871, s. 88.