Królestwo Leónu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Reinu de Llión
Królestwo Leónu
Królestwo Asturii 910-1230 Kastylia-León (królestwo)
Flaga Królestwa Leónu
Herb Królestwa Leónu
Flaga Królestwa Leónu Herb Królestwa Leónu
Stolica León
Ustrój polityczny monarchia
Typ państwa królestwo
Data powstania 910
Data likwidacji 1230
Religia dominująca katolicyzm

Królestwo Leónu – królestwo chrześcijańskie, które w latach 913-1033 panowało samodzielnie w centralnej i północno-zachodniej części Półwyspu Iberyjskiego, a w 1034-1520 (z przerwami) było związane unią personalną z Kastylią.

540-913 Czasy sprzed królestwa[edytuj | edytuj kod]

Katedra w Leónie

Miasto León zostało założone przez Siódmy Legion Rzymski i początkowo pełniło funkcje siedziby dowództwa legionu oraz centrum handlu złotem wydobywanym w pobliskich kopalniach Las Médulas. W 540 miasto zostało podbite przez króla ariańskich Wizygotów, Leowigilda, który nie uciskał mieszkającej tam społeczności katolickiej, chociaż najwcześniejsze imiona z listy biskupów Leónu zdają się być raczej legendarne niż prawdziwe. W 717 miasto zostało stracone na rzecz Maurów, jednak nie dane mu było być świadkiem przekształcenia się państwa muzułmańskiego w Emirat Kordoby, ponieważ zostało odbite w 742 przez Królestwo Asturii w ramach Rekonkwisty. Było wówczas małym miastem, jednak dobrze obwarowanym za sprawą nowoczesnych murów obronnych stworzonych z ulepszenia poprzednich, rzymskich.

913-1065 Założenie królestwa i krótkotrwała unia[edytuj | edytuj kod]

Królestwo Leónu w 1030 roku (pomarańczowe granice)

Królestwo Leónu zostało założone oficjalnie w 913, kiedy chrześcijańscy władcy Asturii przenieśli swoją główną twierdzę znad północnego wybrzeża półwyspu z Oviedo do Leónu.

León szybko rozpoczął intensywną ekspansję w kierunku południowym i wschodnim, zabezpieczając świeżo zdobyte tereny licznymi zamkami. Hrabstwo Burgos, jedno z hrabstw ustanowionych na nowych ziemiach, rozpoczęło za rządów hrabiego Fernánda Gonzáleza, kampanię ekspansji, ogłaszając w końcu niezależność . Hrabia obwołał się władcą Kastylii i kontynuował swoje podboje kosztem Leónu zawierając sojusz z Kalifatem Kordoby. Ten stan rzeczy trwał do 966, kiedy królowi Leónu Sancho I Grubemu udało się powstrzymać muzułmanów.

Bezustanna rywalizacja między Leonem i Kastylią spowodowała ich osłabienie, które mogło zostać łatwo wykorzystane przez innych. Sancho Wielki, król Nawarry (ok. 1000-1035) podbił Kastylię w latach dwudziestych XI wieku, a następnie León podczas krótkiej kampanii roku 1034, zostawiając chwilowo Galicję niepodległą. To potężne królestwo rozpadło się jednak po jego śmierci, a jego syn Ferdynand przejął jedynie hrabstwo Kastylii. Jednak już dwa lata później, w 1037, podbił León i Galicję. Przez prawie trzydzieści lat, do roku 1065, rządził połączonymi królestwami Leónu-Kastylii.

Bezpośrednio na południe od Leónu leżał bogaty Kalifat Kordoby. Wewnętrzne nieporozumienia i spory podzieliły go w XI wieku na słabe, niepodległe królestwa, tzw. taifas, tworząc sytuację, w której zubożali chrześcijanie wcześniej płacący haracz kalifowi, teraz mogli domagać się zapłaty (parias) za przysługi oddawane osobnym frakcjom lub po prostu sami wymuszając opłaty za ochronę. Pomimo że wpływała na niego mauryjska kultura terenów wcześniejszego Kalifatu, Ferdynand I zdecydował się brać przykład z Hrabstwa Barcelony i Królestwa Aragonii i wzbogacił się biciem złotych monet. Kiedy zmarł w 1065, jego ziemie i parias zostały podzielone między trójkę jego synów. Po bratobójczej walce, po początkowych sukcesach Sancha II, wygrał Alfons VI.

1066-1230 Czasy Rekonkwisty i ponowny rozpad[edytuj | edytuj kod]

Królestwo Leónu w 1210 roku (pomarańczowe granice)

Zdobycie Toledo (6 maja 1085) przez Alfonsa VI był punktem zwrotnym w rozwijaniu się Leónu-Kastylii oraz pierwszym kamieniem milowym w procesie Rekonkwisty. Chrześcijanie żyjący pod rządami muzułmanów na Al-Andalusie przenieśli się w kierunku północnym, aby zaludnić opustoszałe ziemie przygraniczne, przynosząc ze sobą pozostałości kultury wizygockiej i klasycznej oraz propagując nową ideologię Rekonkwisty jako krucjaty przeciwko Maurom. Współcześni historycy uważają upadek Toledo jako powód ogromnej zmiany stosunków chrześcijan z maurskim południem, zmieniając je z wymuszania corocznego trybutu w ekspansję terytorialną. Alfons został wciągnięty w lokalne konflikty polityczne Toledo oraz zmuszony do zmierzenia się z nieznanymi mu problemami, jak obstawianie garnizonów pomniejszych twierdz muzułmańskich, które przeszły w jego ręce wraz z miastem, czy mianowaniem biskupa. Rola króla chrześcijańskiego, teraz zarządzającego subtelnymi, miejskimi, muzułmańskimi poddanymi, została więc gruntownie zrewidowana.

W 1097 w nabrzeżnej prowincji atlantyckiej zostało utworzone hrabstwo Portucale ze stolicą w Porto, które w 1139 r. oddzieliło się jako niepodległe Królestwo Portugalii. Królestwo Leónu-Kastylii zostało ponownie rozdzielone w 1157, po śmierci Alfonsa VII między jego dwóch synów. Królem Leónu i Galicji został Ferdynand II, a królem Kastylii Sancho III. Oba królestwa zostały ponownie zjednoczone w 1230 przez Ferdynanda III Świętego po wygaśnięciu linii kastylijskiej. W 1217 r., będąc następcą tronu Leónu Ferdynand objął tron Kastylii, a po śmierci ojca, Alfonsa IX został też królem Leónu. Pomimo że królowie Kastylii dalej uznawali tytuł króla Leónu jako swój tytuł nadrzędny i używali lwa w swoich sztandarach, historia Leónu po 1230 jest historią królestwa Kastylii. Po zjednoczeniu Hiszpanii w XVI wieku, tytuł króla Leónu zniknął bezpowrotnie.

Dzisiejsza prowincja Leónu została ustanowiona w 1833. Ziemie niegdyś należące do tego królestwa teraz wchodzą w skład autonomicznych społeczności Kastylii-Leónu, Extremadury oraz kraju portugalskiego.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]