Porto

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Panorama miasta od strony Vila Nova de Gaia, miasta po przeciwnej stronie rzeki Douro. Na pierwszym planie barki, którymi spławiano tradycyjnie wino z plantacji. Po prawej charakterystyczny most Ponte Dom Luís I z 1886 roku, projektu ucznia Gustawa Eiffla. Na wprost historyczna dzielnica Ribeira.
Porto
Herb Flaga
Herb Flaga
Dewiza: “muy nobre, sempre leal e invicta cidade do Porto”
Państwo  Portugalia
Dystrykt Porto
Region (NUTS 2) Douro Litoral
Powierzchnia 41,66 km²
Populacja (2004)
• liczba ludności

238 465 (aglomeracja: 1 572 176)
• gęstość 5785 os./km²
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba sołectw 19
Położenie na mapie Portugalii
Położenie na mapie
Ziemia 41°09′00,0″N 8°38′00,0″W/41,150000 -8,633333Na mapach: 41°09′00,0″N 8°38′00,0″W/41,150000 -8,633333
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Strona internetowa
Kamienice w nadrzecznej dzielnicy Ribeira.

Porto (wym. [ˈpoɾtu]; także Oporto) – miasto położone w północnej części Portugalii, nad Oceanem Atlantyckim, u ujścia rzeki Douro. Druga co do wielkości metropolia w państwie, po Lizbonie. W centrum administracyjnym Porto mieszka 237 591 mieszkańców, zespół miejski zamieszkuje 1 496 000 mieszkańców[1], natomiast w całej metropolii – Zespole Metropolitalnym Porto mieszka 1 762 524 mieszkańców.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Najstarsze informacje o mieście pochodzą z V wieku. Od ówczesnej nazwy miasta wywodzi się nazwa całego kraju: po łacinie Portus Cale (czyli "Port Cale") wkrótce przeniosło się na całe wówczas hrabstwo, zaś miasto straciło drugi człon i od tej pory jest to Porto.

Pierwotna osada założona przez Celtów lub Rzymian. W czasach rzymskich ważny port. W 409 zajęte przez Swebów, w 585 podbite przez Wizygotów. W 711 zdobyte przez Maurów. W 868 zdobyte przez pierwszego hrabiego Portugalii Vimara Peres, wasala króla Asturii, Leonu i Kastylii Alfonsa III. W 1387 Jan I, król Portugalii poślubił tutaj Filipę Lancaster i tym samym zawarł sojusz portugalsko-angielski. Dobre stosunki między tymi krajami trwały długie lata: w XVII wieku angielscy kupcy odkryli produkowane w regionie wino. Przypadło im do gustu tak bardzo, że podpisano porozumienie handlowe między oboma państwami (traktat Methuena, 1703 r.), a portugalskie wino trafiło na angielski rynek. Dzięki angielskim kupcom region Porto zaczął szybko się rozwijać, a wkrótce wino stało się sławne na cały świat, nosząc nazwę jego stolicy. Wino z Porto jest symbolem czasów wiktoriańskich w Wielkiej Brytanii, a w Portugalii metaforą brytyjskiej obecności w tym mieście, która jest ciągle widoczna.

Porto znane jest ze swych bohaterskich rewolt republikańskich, które były skierowane przeciw mieszkającemu w Lizbonie królowi, Carlosowi I. Szczególnie jest znana ta z 31 stycznia 1891, która została brutalnie stłumiona.

W XIX wieku do miasta trafiła epoka przemysłowa. Wizerunkiem tego okresu jest interesujący, dwupoziomowy most Don Luis I nad Douro, zaprojektowany przez belgijskiego inżyniera Teofila Seyriga, ucznia Gustave'a Eiffla. Zaprojektowany został na cześć Ludwika I. Sam Gustave Eiffel zaprojektował pobliski jednopoziomowy most kolejowy Maria Pia (dziś nieczynny), który służył Seyringowi jako przykład.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Turystyka w Porto.

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

W mieście znajduje się port lotniczy Aeroporto Francisco Sá Carneiro oraz stacje kolejowe Estação Ferroviária de Porto-São Bento, Estação de Campanhã, Minho i Norte. Miasto posiada metro o łącznej długości 68 km z 5 liniami (A – niebieska, B – czerwona, C – zielona, D – żółta i E – purpurowa) i 68 stacjami. Jest to największe metro w kraju. W Porto powstała pierwsza linia tramwajowa na Półwyspie Iberyjskim, otwarta 12 września 1895. Obecnie większe znaczenie mają autobusy oraz metro.

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Porto znajduje się w strefie klimatu subtropikalnego[2][3] typu śródziemnomorskiego[4], z łagodnymi zimami i umiarkowanie ciepłymi latami. Średnia roczna temperatura wynosi prawie 20°C w dzień i 11 °C w nocy.

Średnia temperatura miesięcy zimowych – grudnia, stycznia i lutego wynosi około 14 °C w dzień i 6 °C w nocy[5], zima w Porto pod względem temperatury i nasłonecznienia przypomina kwiecień i październik w Polsce. Średnia temperatura sześciu miesięcy letnich, od maja do października wynosi 23.2 °C w dzień i 14.1 °C w nocy[5], latem w Porto występują łagodne temperatury nieco zbliżone do klimatu umiarkowanego. Dwa miesiące – kwiecień i listopad mają charakter przejściowy, ze średnią temperaturą około 17–18 °C w ciągu dnia i 9 °C podczas nocy[5], pod względem temperatury i nasłonecznienia nieco przypominają odpowiednio maj i wrzesień w Polsce.

Porto ma 147 dni deszczowych rocznie (≥0.1mm, licząc również mżawkę), od 5 dni deszczowych w sierpniu do 17 dni deszczowych w styczniu. Miasto ma około 2500 godzin czystej słonecznej pogody rocznie, od 124 h (średnio 4 godziny dziennie, około 4 razy więcej niż w Polsce) w grudniu do 307 h (średnio 10 godzin czystego słońca na dobę) w lipcu[6]. Temperatura morza waha się od 13 °C w styczniu do 19 °C w sierpniu[7].

Średnia temperatura i opady dla Porto
Miesiąc Sty Lut Mar Kwi Maj Cze Lip Sie Wrz Paź Lis Gru Roczna
Średnie najwyższe temperatury [°C] 13.8 15.0 17.4 18.1 20.1 23.5 25.3 25.7 24.1 20.7 17.1 14.4 19,6
Średnia dobowa temperatura [°C] 9.5 10.4 12.6 13.7 15.9 19.0 20.6 20.8 19.5 16.4 13.0 10.7 15,1
Średnie najniższe temperatury [°C] 5.2 5.9 7.8 9.1 11.6 14.5 15.9 15.9 14.7 12.2 8.9 6.9 10,7
Opady [mm] 147 110 95.6 118 89.6 39.9 20.4 32.9 71.9 158 172 181 1237
Średnia liczba dni z opadami 17 16 15 14 13 9 6 5 8 14 15 15 147
Średnie nasłonecznienie (w godzinach) 124 130 192 216 257 273 307 295 225 183 138 124 2464
Źródło: Instituto Português do Mar e da Atmosfera[5], Hong Kong Observatory[6] (liczba dni z opadami i nasłonecznienie)

Sport[edytuj | edytuj kod]

Najbardziej znanymi klubami z miasta są FC Porto oraz Boavista FC. Na Estádio do Dragão rozgrywany był m.in. mecz otwarcia ME w 2004 roku, swoje mecze rozgrywa tu także FC Porto, podczas gdy stadionem Boavisty jest Estádio do Bessa.

Dzielnice miasta Porto[edytuj | edytuj kod]

Charakterystyczna wieża kościoła Clérigos.
  • Aldoar
  • Bonfim
  • Campanhã
  • Cedofeita
  • Foz do Douro
  • Lordelo do Ouro
  • Massarelos
  • Miragaia
  • Nevogilde
  • Paranhos
  • Ramalde
  • Santo Ildefonso
  • São Nicolau
  • Vitória

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]