Wojna siedmioletnia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wojna siedmioletnia
7yearswar.PNG
Operacje armii rosyjskiej z terytorium Rzeczypospolitej 1756-1762
Czas 1754[1] lub 1756[2]-1763
Miejsce Europa, Afryka, Indie, Ameryka Północna, Filipiny
Terytorium Wielka Brytania i Hiszpania zajmują Nową Francję, Prusy zajęły Śląsk
Wynik pokój paryski 1763, pokój w Hubertusburgu, zwycięstwo Wielkiej Brytanii i Prus
Strony konfliktu
Flag of the Kingdom of Prussia (1701-1750).svg Królestwo Prus
Królestwo Wielkiej Brytanii Królestwo Wielkiej Brytanii
Elektorat Hanoweru
Królestwo Portugalii Królestwo Portugalii
Wappen Braunschweig.svg Brunszwik
Flag of Hesse (state).svg Hesja-Kassel
Cesarstwo Austrii Monarchia Habsburgów
Królestwo Francji (987-1791) Królestwo Francji
Rosja Imperium Rosyjskie
Szwecja Królestwo Szwecji
Bandera de España 1760-1785.svg Królestwo Hiszpanii
Flag of Electoral Saxony.svg Elektorat Saksonii
Flag of the Kingdom of the Two Sicilies (1816).svg Królestwo Neapolu
Flag of the Kingdom of Sardinia (1728-1802).gif Królestwo Sardynii
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Wojna siedmioletnia

Minorka - Lovosice - Reichenberg - Praga - Kolin - Palasi - Hastenbeck - Groß-Jägersdorf - Moys - Cap-Français - Rochefort - Rossbach - Wrocław - Lutynia - Krefeld - Domstadtl - Sarbinowo - Hochkirch - Bergen - Kije - Minden - Kunowice - Hoyerswerda - Lagos - zatoka Quiberon - Maxen - Miśnia - Landeshut - Carrickfergus - Warburg - Legnica - Kloster Kamp - Torgau - Belle Île - Vellinghausen - Burkatów - Wilhelmstahl - Freiberg - Gwadelupa - Martynika - Hawana - Manila - Buxar - Dzierżoniów

Uczestnicy wojny siedmioletniej:

     Wielka Brytania, Prusy, Portugalia z sojusznikami

     Francja, Hiszpania, Austria, Rosja, Szwecja z sojusznikami

Wojna siedmioletnia (1756-1763) – wojna pomiędzy Wielką Brytanią, Prusami i Hanowerem a Francją, Austrią, Rosją, Szwecją i Saksonią. Była to wojna o zasięgu światowym – walki toczyły się w Europie, Ameryce Północnej, Indiach i na wyspach karaibskich. W późniejszej fazie konfliktu do wojny przyłączyły się Hiszpania i Portugalia oraz starająca się początkowo zachować neutralność Holandia, której siły zostały zaatakowane w Indiach. W związku z tym wojna ta może być uznana za wojnę hegemoniczną (w wojnie wzięła udział większość ówczesnych mocarstw, stanowiła też ona ostateczną fazę w trwających niemal sto lat zmaganiach francusko-brytyjskich o dominację w Ameryce Północnej i supremację w świecie).[3] Wojna charakteryzowała się oblężeniami i podpaleniami miast, ale również bitwami na otwartym polu, z wyjątkowo ciężkimi stratami. Ocenia się, że czasie wojny zginęło od 900 000 do 1 400 000 ludzi.

Przyczyny[edytuj | edytuj kod]

  • bezpośrednie
  • pośrednie
    • konflikt między Wielką Brytanią a Francją o kolonie w Ameryce Północnej,
    • sojusze między Francją i Austrią (tzw. odwrócenie przymierzy) i między Anglią a Prusami
    • dążenie Wielkiej Brytanii do osiągnięcia hegemonii w świecie i wyeliminowania Francji jako głównego konkurenta.

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Rozpoczęła się 29 sierpnia 1756 wtargnięciem wojsk pruskich, pod wodzą Fryderyka II Wielkiego, do Saksonii. Przeciwko Prusom wystąpiła Austria, chcąc odzyskać Śląsk (tzw. III wojna śląska). W 1757 Rosja przystąpiła do wojny – po stronie Austrii i Francji przeciwko Prusom. W sierpniu 1759 w bitwie pod Kunowicami oddziały pruskie zostały pokonane przez koalicję rosyjsko-austriacką. W październiku 1760 przez Austriaków i Rosjan był przez kilka dni okupowany Berlin.

W trakcie wojny siedmioletniej Polska, choć była w unii personalnej z Saksonią, zachowała neutralność. Mimo to stała się terenem przemarszu wojsk uczestników konfliktu – głównie rosyjskich, które operując z terytorium Rzeczypospolitej, zajęły tereny od Królewca po Berlin, zagrażając egzystencji królestwa pruskiego w 1762. Lecz wtedy właśnie zmarła caryca Elżbieta Piotrowna – śmiertelny wróg króla pruskiego, a jej następca Piotr III, który uwielbiał Fryderyka II, nakazał natychmiastowy odwrót armii rosyjskiej, a nawet przekazał część swojej armii Fryderykowi (tzw. cud domu brandenburskiego). Piotr III został zamordowany po paru miesiącach panowania, a jego miejsce zajęła Katarzyna II (1762-1796). Wkrótce uznała, że ani upadek, ani też zwycięstwo Prus nie leży w interesie Rosji i postanowiła wycofać się z wojny. Wojnę zakończyło podpisanie 15 lutego 1763 pokoju w Hubertusburgu (Saksonia), przyznającego Śląsk oraz ziemię kłodzką Prusom.

W koloniach[edytuj | edytuj kod]

W koloniach wojna była rezultatem rywalizacji brytyjsko-francuskiej (zob.: brytyjska wojna z Indianami i Francuzami i francuskie imperium kolonialne). Walki między siłami tych krajów rozpoczęły się w okolicach rzeki Ohio w Ameryce Północnej w 1754. Wielka Brytania wypowiedziała wojnę Francji 15 maja 1756. W trakcie działań wojennych Wielka Brytania odniosła w 1759 dwa wielkie zwycięstwa nad Francją: pod Quebekiem (13 września) i w zatoce Quiberon (20 listopada).

Wojnę w koloniach zakończył pokój paryski (10 lutego 1763), który był złożoną umową określającą prawa do poszczególnych terytoriów. Przypieczętował on klęskę Francji, która utraciła na rzecz Wielkiej Brytanii część posiadłości zamorskich: m.in. Kanadę i niektóre inne kolonie w Ameryce i Indiach. Francja przestała być liczącym się mocarstwem kolonialnym, zaś dominację na morzach i w koloniach uzyskała Wielka Brytania.[4][5]

Zwycięstwo w wojnie siedmioletniej miało głębokie konsekwencje w systemie międzynarodowym, gdyż położyło fundament pod opartą na dominacji na morzach i oceanach imperialną hegemonię Wielkiej Brytanii w świecie na następne 150 lat - Wielka Brytania stała się pierwszą w świecie potęgą kolonialną i handlową - a także pod dominującą pozycję anglosfery w ciągu następnych 250 lat.[6][7][8][9][10][11] Również Prusy umocniły swoją pozycję w Europie Środkowo-Wschodniej.

Przypisy

  1. Data pierwszych starć brytyjsko-francuskich w Ameryce Północnej (Brytyjska wojna z Indianami i Francuzami).
  2. Tzw. odwrócenie przymierzy (dyplomatyczna rewolucja) w Europie, 15 maja 1756 Wielka Brytania wypowiedziała wojnę Francji, 29 czerwca armia pruska przekroczyła granicę Saksonii.
  3. http://faculty.marianopolis.edu/c.belanger/QuebecHistory/encyclopedia/SevenYearsWar-FrenchandIndianWar-TheWaroftheConquest.htm L’Encyclopédie de l’histoire du Québec / The Quebec History Encyclopedia The Seven Years’ War in Canada.
  4. http://www.thelatinlibrary.com/imperialism/notes/frenchempire.html FRENCH COLONIAL EMPIRES
  5. http://books.google.pl/books?id=Lnq8UMmQWAMC&printsec=frontcover&hl=pl#v=onepage&q&f=true Peoples and Empires: A Short History of European Migration, Exploration, and ..., s.91
  6. „Wojna 7-letnia dała Anglii absolutną przewagę na morzu, jej flota dominowała na oceanie atlantyckim i indyjskim (…) Powstało pierwsze kolonialne imperium brytyjskie obejmujące bezgraniczne posiadłości europejskie i władztwo mórz. Zasada równowagi sił w stosunkach europejskich, zapewniła Anglii hegemonię w świecie(…) godziła przede wszystkim we Francję – pokonanego, lecz zawsze jeszcze groźnego przeciwnika i rywala na szlakach morskich” Z. Libiszowska: Thomas Jefferson. Ossolineum, 1984, s. 25.
  7. Wojna siedmioletnia (1756 – 1763).
  8. European Hegemony.
  9. Wes’s Spanish Armada Page: History, Highlights, Myths, and Muddles.
  10. http://www.chacha.com/question/which-country-finished-the-seven-years-war-with-global-hegemony Which country finished the seven years war with global hegemony?
  11. http://www.shmoop.com/american-revolution/politics.html Politics in The American Revolution Looking at the Past Through the Lens of Politics

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]