Alfabet arabski

Z Wikipedii

Alfabet arabski - alfabetyczne pismo używane do zapisu języka arabskiego. Powstało z nabatejskiej odmiany pisma aramejskiego.

Najstarsze zabytki pochodzą z IV wieku n.e. (inskrypcje z Rammu i An-Namara). Istnieje wiele odmian pisma arabskiego. Do najważniejszych należą pismo kwadratowe (kufickie) i okrągłe (naschi). Pismo arabskie rozpowszechnione jest w krajach muzułmańskich.

Zapisywane jest z prawa na lewo. Ma 18 podstawowych znaków, które po uzupełnieniu jedną, dwiema lub trzema kropkami tworzą 28 liter oznaczających spółgłoski oraz samogłoski długie i dyftongi. Samogłoski krótkie są w piśmie arabskim pomijane, dlatego jest ono klasyfikowane jako abdżad. Czasami stosuje się jednak na ich oznaczenie dodatkowe znaki samogłoskowe (w arabskich elementarzach i w Koranie).

Litery mogą mieć różne formy w zależności od pozycji w wyrazie (początkowej, środkowej, końcowej albo izolowanej).

Dekoracyjne zapisywanie wersów Koranu doprowadziło w ciągu ponad 1400 lat do powstania wielu szkół kaligrafii. W świecie arabskim kaligrafia uznawana jest za jedną z najwyższych form sztuki. Ma szczególne znaczenie, ponieważ przekazuje treść Koranu - świętej księgi islamu.

[edytuj] Litery arabskie i transkrypcja

Transkrypcja alfabetu arabskiego na łaciński
Litera arabska				Transkrypcja
postać końcowa	postać środkowa	postać początkowa	postać izolowana	transkrypcja polska	transkrypcja ISO
ـا			ا	a	ā
ـب	ـبـ	بـ	ب	b	b
ـت	ـتـ	تـ	ت	t	t
ـث	ـثـ	ثـ	ث	s	ṯ
ـج	ـجـ	جـ	ج	dż	ǧ
ـح	ـحـ	حـ	ح	h	ḥ
ـخ	ـخـ	خـ	خ	ch	ẖ
ـد			د	d	d
ـذ			ذ	z	ḏ
ـر			ر	r	r
ـز			ز	z	z
ـس	ـسـ	سـ	س	s	s
ـش	ـشـ	شـ	ش	sz	š
ـص	ـصـ	صـ	ص	s	ṣ
ـض	ـضـ	ضـ	ض	d	ḍ
ـط	ـطـ	طـ	ط	t	ṭ
ـظ	ـظـ	ظـ	ظ	z	ẓ
ـع	ـعـ	عـ	ع	(-)	`
ـغ	ـغـ	غـ	غ	gh	ḡ
ـف	ـفـ	فـ	ف	f	f
ـق	ـقـ	قـ	ق	k	q
ـك	ـكـ	كـ	ك	k	k
ـل	ـلـ	لـ	ل	l	l
ـم	ـمـ	مـ	م	m	m
ـن	ـنـ	نـ	ن	n	n
ـه	ـهـ	هـ	ه	h	h
ـو			و	w, u	w, ū
ـي	ـيـ	يـ	ي	j, i	y, ī
ـة			ة	(-), t	(-), t
ـى			ى	a	à

Uwaga: Litery ا, د, ذ, ر, ز, و, ة i ى nie są łączone w piśmie z literami występującymi po nich, nie posiadają więc formy środkowej i początkowej.

[edytuj] Cyfry arabskie

Zobacz więcej w osobnym artykule: Cyfry arabskie (w krajach arabskich).

W piśmie arabskim używa się dwóch rodzajów cyfr: standardowych arabskich oraz tak zwanych wschodnioarabskich, używanych w Iranie, Pakistanie oraz Indiach.

Cyfry arabskie w Europie	Standardowe cyfry arabskie	Cyfry wschodnioarabskie
0	٠	۰
1	١	۱
2	٢	۲
3	٣	۳
4	٤	۴
5	٥	۵
6	٦	۶
7	٧	۷
8	٨	۸
9	٩	۹

[edytuj] Dodatkowe znaki

[edytuj] Hamza

Zobacz więcej w osobnym artykule: Hamza.

Hamza nie jest zazwyczaj uznawana za literę, mimo że służy do zapisu spółgłoski, jaką jest zwarcie krtaniowe: ؤ, ئ, إ, أ, ﺀ

Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

[edytuj] Znaki samogłoskowe

Na oznaczenie samogłosek oraz końcówek deklinacyjnych istnieją w piśmie arabskim dodatkowe, zwykle nieużywane znaki. Poniżej znajduje się tabela, uwzględniające niektóre z nich:

znak	przykład	nazwa	znaczenie
َ	بَ	fatha	krótkie a
ِ	بِ	kasra	krótkie i
ُُ	بُ	damma	krótkie u
َ	بَا	fatha + alif	długie ā
ِ	بِي	kasra + y	długie ī
ُ	بُو	damma + wāw	długie ū
ْ	يْمُو	sukun	brak samogłoski
ّ	دُرِّسَ	szadda	podwojenie danej spółgłoski
ٌ	سٌ	nunacja	końcówka -un (podwojona damma)
ٌ , ُُ		końcówka -un	I przypadek imienia w stanie nieokreślonym
ٍ	سٍ	końcówka -in	II przypadek (podwójna kasra)
ً	اً	końcówka -an	III przypadek (podwójna fatha)
اً	اً	końcówka -an	III przypadek (podwójna fatha), najczęściej z dodatkową literą alif

[edytuj] Ligatury

W alfabecie arabskim istnieją również ligatury:

ﻻ - lā jedna z partykuł przeczących; także samodzielna jako nie (odpowiedź na pytanie ogólne)
ﻼ - lā połączenie lā wewnątrz wyrazu

[edytuj] W innych językach

Pisma arabskiego używa się także do zapisu innych języków w regionach zdominowanych przez islam, m. in. perskiego, urdu, ujgurskiego, malajskiego, suahili (obok pisma łacińskiego), a do roku 1929 zapisywano nim także język turecki.

W przeszłości pismo to służyło także do zapisu języków muzułmańskich narodów Kaukazu i Azji Środkowej, np. czeczeńskiego i uzbeckiego, do lat 30. XX wieku, kiedy to Rosjanie wprowadzili tam cyrylicę w celu osłabienia wpływów islamu.

W języku perskim używa się czterech dodatkowych liter na oznaczenie dźwięków obcych językowi arabskiemu:

głoska	litera	nazwa
[p]	پ	pe
[ʧ] (cz)	چ	cze
[ʒ] (ż)	ژ	że
[g]	گ	gaf

W języku paszto obok liter arabskich i perskich używane są litery modyfikowane przez dodanie małego kółeczka (zwanego پﻨﺪﻚ pandak), oznaczające spółgłoski szczytowe: ړ [ʈ], ډ [ɖ], ټ [ɺ̢], ڼ [ɳ]. Istnieją też litery będące wariantami liter arabskich z mniejszą lub większą liczbą kropek: څ [ʦ], ځ [ʣ], ښ [ʂ], ږ [ʐ], ې [e] i ئ [-əj].