Puławy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta w woj. lubelskim, w powiecie puławskim. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Puławy
Świątynia Sybilli w Puławach
Świątynia Sybilli w Puławach
Herb Flaga
Herb Puław Flaga Puław
Państwo  Polska
Województwo  lubelskie
Powiat puławski
Gmina gmina miejska
Data założenia początek XVI w.
Prawa miejskie 1906
Prezydent Janusz Grobel
Powierzchnia 50,49 km²
Wysokość 115 m n.p.m.
Populacja (31.03.2013)
• liczba ludności
• gęstość

49 323
976,9 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 81
Kod pocztowy 24-100 do 24-112
Tablice rejestracyjne LPU
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Puławy
Puławy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Puławy
Puławy
Ziemia 51°24′59″N 21°58′09″E/51,416389 21,969167Na mapach: 51°24′59″N 21°58′09″E/51,416389 21,969167
TERC
(TERYT)
3060914011
Urząd miejski
ul. Lubelska 5
24-100 Puławy
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Puławy w Wikicytatach
Wikisłownik Hasło Puławy w Wikisłowniku
Strona internetowa

Puławy (jid. פּילעװ, Pilew) – miasto w zachodniej części województwa lubelskiego w pobliżu granicy województwa mazowieckiego, położone nad Wisłą, na skraju Małopolskiego Przełomu Wisły. Ośrodek przemysłowy (przemysł chemiczny, budowlany, farmaceutyczny, itp.), naukowy (5 instytutów naukowo-badawczych, szkolnictwo wyższe), turystyczno-kulturalny: będące częścią trójkąta turystycznego Puławy - Kazimierz Dolny - Nałęczów[1], ponadto ośrodek: muzealnictwa (pierwsze muzeum na Ziemiach Polskich, a zarazem najstarsze muzeum w Europie Środkowej), węzeł komunikacyjny (port rzeczny, 2 przeprawy mostowe, główne szlaki komunikacji drogowej i kolejowej).

Według danych statystycznych z 31 marca 2013, miasto liczyło 49 323 mieszkańców.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Puławy leżą w zachodniej części województwa lubelskiego, na Nizinie Mazowieckiej tuż przy granicy z Wyżyną Lubelską, która przebiega przez Parchatkę (wg Jerzego Kondrackiego), nad prawym brzegiem Wisły, niedaleko od najdalej wysuniętego na wschód jej zakola, w sąsiedztwie Kazimierskiego Parku Krajobrazowego. Historycznie położone były w Małopolsce (początkowo w ziemi sandomierskiej, a następnie w ziemi lubelskiej). W granicach miasta wpada do Wisły rzeka Kurówka. Miasto często bywa wiązane z pobliskimi Kazimierzem Dolnym i Nałęczowem, wspólnie określanymi mianem trójkąta turystycznego.

Powierzchnia miasta wynosi 50,49 km².

W 2006 GDDKiA rozpoczęła budowę nowej przeprawy przez Wisłę, będącej elementem przyszłej obwodnicy miasta. W sobotę, 12 lipca 2008 rozpoczął się ruch samochodowy przez nowy most na Wiśle, któremu nadano imię Jana Pawła II. Tym samym do normalnej eksploatacji weszła nowa trasa, biegnąca istniejącymi drogami od Żyrzyna, przez przebudowane skrzyżowanie w pobliżu Zakładów Azotowych "Puławy" S.A., nowy most na Wiśle i całkowicie nową drogę od mostu do drogi krajowej nr 12 w miejscowości Zarzecze[2].

Widok na miasto znad rzeki Wisły

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2004[3] Puławy mają obszar 50,61 km², w tym:

  • użytki rolne: 12%
  • użytki leśne: 21%
  • grunty pod zbiornikami wodnymi, rzekami, rowami: 3%
  • tereny pod zabudowę: 9%
  • ulice, tereny kolejowe i inne tereny komunikacyjne: 3%
  • tereny parkowe i zieleńce: 0,5%
  • tereny osiedlowe niezabudowane: 1%
  • tereny różne: 2%

Miasto stanowi 5,42% powierzchni powiatu.

Toponimia[edytuj | edytuj kod]

Pochodzenie nazwy miasta nie jest do końca jasne ani oficjalnie potwierdzone. Z racji pierwotnego usytuowania osady nad Wisłą, sądzi się, iż nazwa Puławy pochodzi od pojęć związanych z rzeką. Uważa się, iż słowo Puławy może pochodzić od nadwiślańskich łęgów zwanych pulwami. Inne hipotezy zakładają, że nazwa pochodzi od staropolskiego słowa pławy, co znaczy przeprawiać się przez rzekę, lub od słowa pława czyli boja oznaczającą mieliznę. Możliwe, iż nazwa Puławy wzięła się od słowa pławia, co oznacza prąd rzeczny, nurt.[4] Podobno po raz pierwszy nazwa Pollavy pojawiła się w formie pisanej już w XV wieku i miała oznaczać przejście przez rzekę, bród.[5]

Nazwę miasta wyjaśnia też opowieść ludowa. Jak mówi legenda, Zawisza Czarny zmęczony podróżą zatrzymał się w osadzie, aby odpocząć. Kiedy usiadł na ławce, ta pod jego ciężarem złamała się na pół. Rycerz wtedy krzyknął: - A niech to będzie pół ławy!

Historia miasta[edytuj | edytuj kod]

Historia nazwy[edytuj | edytuj kod]

Wieś Pollawy notowana była po raz pierwszy w 1489 r.[6]

  • następnie w 1552 r. opisana jako jako Pulławi
  • W 1563 r. zapisano ją Pułławi
  • zaś w 1580 r. Pulawi [6]
  • W 1603 r. są to już Puławy
  • Podobnie pisano tę wieś w XVII-XVIII w.
  • W drugiej połowie XVIII w. i początku XIX w. Puławy stanowiły ważne centrum kultury, którego ogniskiem był dwór Czartoryskich.
  • W następstwie klęski powstania listopadowego zostały skonfiskowane przez władze carskie, zaś w 1846 r. zmieniono ich nazwę na Nowa Aleksandria.
  • Nowa Aleksandrya w 1887 r.
  • zaś Nowo-Aleksandrya w 1899 r[6]
  • W 1906 r. miejscowość uzyskała prawo miejskie, zaś po I wojnie światowej przywrócono pierwotną nazwę (Spis 1921 78), która obowiązuje do dzisiaj.

Lubomirscy i Czartoryscy[edytuj | edytuj kod]

Od 2. połowy XVII w. Puławy znajdowały się w posiadaniu Lubomirskich. Marszałek wielki koronny Stanisław Herakliusz Lubomirski w latach 1676-1679 wybudował tutaj swoją letnią rezydencję. Jego córka Elżbieta w 1687 r. wniosła Puławy jako wiano do małżeństwa z Adamem Mikołajem Sieniawskim, późniejszym hetmanem wielkim koronnym. Jego sympatia dla Augusta II Mocnego sprowadziła na Puławy w 1706 r. zniszczenia podczas tzw. "drugiego potopu szwedzkiego".

Adam Kazimierz Czartoryski

W 1731 r. córka Sieniawskiego Maria Zofia wyszła za mąż za wojewodę ruskiego Aleksandra Augusta Czartoryskiego. Od tego momentu Puławy na 100 lat stały się własnością familii, jak określano wtedy rodzinę Czartoryskich. W tym czasie miejscowość przeżyła swój złoty wiek. W 1761 r. syn Augusta, Adam Kazimierz, poślubił Izabelę Flemming, jedyną dziedziczkę majątku po podskarbim wielkim litewskim Janie Jerzym Flemmingu. W 1784 r., po śmierci Augusta, Adam i Izabela przenieśli się do Puław. W ciągu następnych lat powstało tutaj konkurujące ze stolicą centrum życia kulturalnego i politycznego. Miejscowość zyskała przydomek Polskie Ateny. Na dworze puławskim przebywali niemal wszyscy znani przedstawiciele epoki: Grzegorz Piramowicz, Franciszek Dionizy Kniaźnin, Julian Ursyn Niemcewicz, Adam Naruszewicz, Jan Paweł Woronicz, Franciszek Karpiński, Franciszek Zabłocki, Jan Piotr Norblin, Marcello Bacciarelli, Kazimierz Wojnakowski. Okres rozbiorów przyniósł dla Puław kolejne zniszczenia. W odwecie za wsparcie udzielone Kościuszce przez Czartoryskich w 1794 r. wojska rosyjskie zniszczyły puławską rezydencję i splądrowały okoliczne wsie.

Izabela z Flemmingów Czartoryska

Odbudowę rozpoczęła w 1796 r. księżna Izabela. Wykorzystała przy tym talent architekta Piotra Aignera, przebudowując nie tylko rezydencję, ale też wznosząc szereg budowli ogrodowych w przylegającym do pałacu parku. W jednej z tych budowli, w Świątyni Sybilli, w 1801 r. księżna założyła pierwsze w Polsce muzeum, gromadzące pamiątki narodowe.

Koniec złotego wieku Puław przyniosło Powstanie listopadowe. Tu pułkownik Juliusz Małachowski dokonał brawurowego napadu na koszary rosyjskie, a także w dniu 2 marca 1831 roku rozegrała się zwycięska bitwa pod Puławami.

Po upadku powstania Czartoryscy zostali zmuszeni do emigracji, a majątek uległ konfiskacie. Puławy stały się spokojną, prowincjonalną miejscowością. W roku 1842 dla zatarcia śladów polskości, władze rosyjskie przemianowały Puławy na Nową Aleksandrię. Zapoczątkowany został rozwój placówek naukowo-oświatowych. Kolejno tworzono: w 1844 r. Instytut Wychowania Panien; w 1862 r. Instytut Politechniczny i Rolniczo-Leśny, zamknięty po upadku Powstania styczniowego; w 1869 r. Instytut Gospodarstwa Wiejskiego i Leśnictwa.

W 1906 r. Puławy otrzymały prawa miejskie. W następnym roku do miasta włączono pobliskie wsie: Mokradki oraz Puławską Wieś. W roku 1915 miasto opuściły wojska rosyjskie, potem austriackie. W czasie I wojny światowej Puławy doznały znacznych zniszczeń. W okresie międzywojennym zaczął rozwijać się przemysł, oprócz tego w miejsce dawnego Instytutu Rolniczego, utworzono Państwowy Instytut Naukowy Gospodarstwa Wiejskiego. Powierzchnię miasta powiększono w 1934, przyłączając do niego Włostowice, Rudę Las, Rudę Czachowską oraz Wólkę Profecką. Rozwój miasta przerwał wybuch II wojny światowej, w której zginęła trzecia część mieszkańców.

W 1944 roku Puławy zostały zdobyte przez Armię Czerwoną i przez współdziałających z nią żołnierzy Armii Krajowej[7].

24 kwietnia 1945 roku zgrupowanie organizacji Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość pod dowództwem Mariana Bernaciaka ps. Orlik rozbiło miejscowy Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa Publicznego[8].

Powojenną historię zdominowała decyzja o budowie Zakładów Azotowych, podjęta przez polskie władze w 1960 r. Po tej dacie nastąpił znaczny wzrost liczby ludności, zmienił się także charakter miejscowości. Z małego miasteczka Puławy stały się miastem przemysłowym.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Burzliwe dzieje Puław pozostawiły po sobie liczne zabytki. W zasadzie wszystkie znajdują się w kompleksie pałacowo-parkowym, leżącym w pobliżu skarpy wiślanej.

Park[edytuj | edytuj kod]

Pałac Czartoryskich od strony dziedzińca

Najbardziej okazały jest pałac Czartoryskich, wzniesiony pierwotnie przez Lubomirskich według barokowego projektu Tylmana z Gameren w latach 1676-1679. Do dzisiaj z tamtej budowli pozostało przyziemie od strony Łachy Wiślanej i sień na parterze za wejściem głównym. Spalony w 1706 r. przez Szwedów, pałac odbudowali w latach 1722-1736 Sieniawscy i Czartoryscy, według rokokowego projektu Jana Zygmunta Deybla. Ostatecznie w latach 1785-1810 pałac został przebudowany w stylu klasycystycznym przez Czartoryskich według projektu Chrystiana Piotra Aignera. Wnętrza centralnej – zabytkowej części pałacu w 2005 roku zostały udostępnione dla zwiedzających. Pałac Czartoryskich jest siedzibą Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowego Instytutu Badawczego.

Pałac otacza park krajobrazowy o powierzchni 30 ha. Pierwotnie został założony przez Lubomirskich, jako park regularny, i od tamtego czasu podążał za zmianami stylu puławskiej rezydencji. W latach 1731-1736 przybrał styl francuski. W latach 1798-1806 księżna Izabela zmieniła go w ogród romantyczny w stylu angielskim, umieszczając w nim szereg budowli ogrodowych i rzeźb. W tym stanie park przetrwał do dzisiaj.

Świątynia Sybilli w zespole pałacowo-parkowym

Najciekawsza budowla znajdująca się w parku to Świątynia Sybilli (d. Świątynia Pamięci), wybudowana w latach 1798-1801 według projektu Aignera na wzór antycznej świątyni Westy w Tivoli pod Rzymem. W roku 1801 Izabela Czartoryska założyła tutaj pierwsze w Polsce muzeum, mające pobudzać patriotyzm w okupowanej Polsce.

Niedaleko Świątyni Sybilli znajduje się Dom Gotycki, wybudowany w latach 1800-09 również według projektu Aignera, otwarty z okazji pobytu w Puławach Józefa Poniatowskiego. Jest on obecnie siedzibą Muzeum Regionalnego PTTK. Obok Domku Gotyckiego stoi kopia rzeźby Tankred i Klorynda.

Brama rzymska w zespole pałacowo-parkowym

Listę zabytków w parku uzupełniają:

Miasto[edytuj | edytuj kod]

  • Budynek dawnego magistratu miejskiego
  • Budynek starostwa powiatowego
  • Dawna cerkiew pw. Świętej Trójcy (obecnie kościół pw. Matki Bożej Różańcowej)
  • Karczma "Pod Pielgrzymem"
  • Kościół katolicki pw. św. Józefa

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 31 grudnia 2010[9]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 48 578 100 25 910 53,3 22 668 46,7
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
962,1 513,2 449,0
liczba mieszkańców w wieku 0-9 lat 4443 2129 2314
liczba mieszkańców w wieku 10-19 lat 5515 2659 2856
liczba mieszkańców w wieku 20-29 lat 6739 3344 3395
liczba mieszkańców w wieku 30-39 lat 6543 3288 3255
liczba mieszkańców w wieku 40-49 lat 6214 3251 2963
liczba mieszkańców w wieku 50-59 lat 7315 4139 3176
liczba mieszkańców w wieku 60-69 lat 6577 3907 2670
liczba mieszkańców powyżej 70 roku życia 5232 3193 2039

Budżet[edytuj | edytuj kod]

Budżet na 2011 rok:[10]

Opis Budżet
dochody 243 823 378 zł
wydatki ogółem 277 922 034 zł
wydatki na inwestycje 108 647 799 zł
procentowy udział wydatków na inwestycje w budżecie miasta 39,1%

Nauka[edytuj | edytuj kod]

Począwszy od połowy XIX wieku w Puławach lokowane były instytucje naukowe. Obecnie ich lista jest następująca:

W roku 2008 puławskie instytuty naukowo-badawcze, Urząd Miasta Puławy oraz Politechnika Radomska w Radomiu wystąpiły z inicjatywą utworzenia Puławskiego Parku Naukowo-Technologicznego na terenie Puławskiej dzielnicy Azoty. W rezultacie podjętych działań powstaje nowoczesna baza naukowo-dydaktyczna, której koszt budowy wynosić będzie 79 mln złotych. Kompleks będzie mieścić w swoich murach m.in. 4 Wydziały Politechniki Radomskiej, na których będą prowadzone studia w formie stacjonarnej i zaocznej. Oddanie kompleksu nastąpi w 2012 r.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

I Liceum Ogólnokształcące im.A.J. Księcia Czartoryskiego

W Puławach znajduje się 8 szkół podstawowych, 7 gimnazjów, 7 liceów ogólnokształcących, 8 zespołów szkół, jedna szkoła muzyczna I stopnia, Medyczne Studium Zawodowe oraz 5 szkół specjalnych, . W roku 1997 została otwarta Puławska Szkoła Wyższa, uczelnia niepaństwowa, pierwsza w Puławach po wieloletniej przerwie. Obecnie kształci studentów na Wydziałach Ekonomii oraz Nauk Społecznych. Ponadto w Puławach prowadzone są studia językowe w Nauczycielskim Kolegium Języków Obcych. Studia Doktoranckie prowadzone są m.in. w Państwowym Instytucie Weterynarii, Instytucie Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa, etc. W 2012 r. nastąpi otwarcie 4 wydziałów Politechniki Radomskiej na terenie budowanego kompleksu Puławskiego Parku Naukowo-Technologicznego, na którym będą prowadzone studia w systemie stacjonarnym i zaocznym.

Zobacz też: Lista placówek edukacyjnych w Puławach

Wspólnoty religijne[edytuj | edytuj kod]

Kościół Matki Boskiej Różańcowej

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:

Katolicyzm[edytuj | edytuj kod]

Prawosławie[edytuj | edytuj kod]

Protestantyzm[edytuj | edytuj kod]

Restoracjonizm[edytuj | edytuj kod]

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Radio[edytuj | edytuj kod]

  • Twoje Radio Puławy - 1062 kHz AM(MW)
  • Radio Pulawy 24 internetowa rozgłośnia radiowa nadająca od 2009 roku wktótce dostępna na 97,2 FM

Telewizja[edytuj | edytuj kod]

  • TVK Puławy
  • Telewizja Puławy - telewizja internetowa

Internet bezpłatny[edytuj | edytuj kod]

Puławy dysponują bezprzewodowym, publicznym i bezpłatnym dostępem do internetu, jest on realizowany w technologii Wi-Fi 802.11g. Aktualnie na infrastrukturę sieciową (o nazwie hotspot.um.pulawy.pl ) składa się 20 nadajników w różnych częściach miasta.

Prasa[edytuj | edytuj kod]

Muzea[edytuj | edytuj kod]

Kino[edytuj | edytuj kod]

  • Kino "Sybilla" - kino w 2009 r. zmodernizowało sprzęt. Od tego czasu jest możliwość oglądania wybranych filmów 3D przy użyciu specjalnych okularów.

Teatr[edytuj | edytuj kod]

  • Puławski Ośrodek Kultury "Dom Chemika" - dysponuje salami: małą salą teatralną (100 miejsc) i salą widowiskową (525 miejsc).

Kluby sportowe[edytuj | edytuj kod]

  • Wisła Puławy - Piłka nożna (II liga, grupa wschodnia), Lekkoatletyka, Pływanie, Podnoszenie ciężarów
  • Azoty-Puławy - Piłka ręczna (Ekstraklasa mężczyzn)
  • Puławiak Puławy - Piłka nożna (Rozgrywki juniorskie, A klasa, grupa Lublin II (mężczyźni)
  • MKS MOW Puławy - Tenis stołowy (III liga mężczyzn).

Imprezy[edytuj | edytuj kod]

Imprezy sportowe[edytuj | edytuj kod]

  • Mistrzostwa Polski Juniorów 16 lat w pływaniu (styczeń - tylko 2010)
  • Grand Prix Puław w tenisie stołowym (od stycznia do grudnia),
  • Grand Prix Puław w kolarstwie górskim MTB – Rowerem po zdrowie (od kwietnia do października)
  • Ogólnopolskie Biegi Uliczno-Przełajowe "O Błękitną Wstęgę Wisły" (maj)
  • Kryterium kolarskie o Puchar Prezydenta Puław (maj)
  • Ogólnopolski Turniej Tenisa Stołowego Amatorów (maj)
  • Mistrzostwa Województwa Lubelskiego Amatorów w siatkówce plażowej (sierpień)
  • Grand Prix Puław w siatkówce plażowej (od maja do września)
  • Mistrzostwa Województwa Lubelskiego Amatorów w kolarstwie górskim MTB (wrzesień)
  • Ogólnopolski Turniej Siatkówki Kobiet (listopad)
  • Ogólnopolskie Biegi Uliczno-Przełajowe "Biegi Niepodległości" (listopad)
  • Otwarte Mistrzostwa Polski Tang Soo Do (styczeń/luty/marzec)
  • "Puchar Wisły" w karate tradycyjnym (ostatni weekend sierpnia)
  • Mistrzostwa Polski w Trójboju Siłowym (2008) oraz Trójboju Siłowym Klasycznym(10-11 grudnia 2011)

Imprezy kulturalne[edytuj | edytuj kod]

  • Festiwal Kolęd, konkurs szopek (styczeń)
  • Turniej Tańców Polskich "O Pierścień Księżnej Izabeli" – Mistrzostwa Polski (luty)
  • Turniej Powiatowy Ogólnopolskiego Konkursu Recytatorskiego (marzec)
  • Festiwal Muzyki Akordeonowej im. Ryszarda Malickiego (marzec)
  • Festiwal Książki (kwiecień)
  • Powiatowy Przegląd Teatrów Dziecięcych i Młodzieżowych (kwiecień)
  • Grand Prix Puław w Tańcach Dyskotekowych (kwiecień)
  • Puławski Turniej Krasomówstwa, Recytacji i Tańców Narodowych "Witaj Majowa Jutrzenko" (kwiecień – maj)
  • Puławski Festiwal Młodych Gitarzystów (maj)
  • Turniej powiatowy Małego Konkursu Recytatorskiego (maj)
  • Ogólnopolskie Puławskie Spotkania Lalkarzy (maj)
  • Dni Puław (maj-czerwiec)
  • Ogólnopolski Festiwal Tańców Lubelskich "GODEL" (czerwiec)
  • Izabeliada (czerwiec)
  • Międzynarodowe Warsztaty Jazzowe (lipiec)
  • Międzynarodowe Warsztaty Muzyki Kameralnej (lipiec-sierpień)
  • Międzynarodowy Festiwal Muzyki Organowe (lipiec-sierpień)
  • Letnie Warsztaty Bluesowe (sierpień)
  • Międzynarodowy Plener Malarski (sierpień)
  • Puławski Zlot Pojazdów Zabytkowych (wrzesień-październik)
  • Dzień Papieski (październik)
  • Jesienny Konkurs Recytatorski (październik)
  • Przegląd Poezji, Prozy i Pieśni Niepodległościowej "Żeby Polska była Polską..." (listopad)
  • Europejskie Dni Dziedzictwa (wrzesień)

Komunikacja miejska[edytuj | edytuj kod]

Za komunikację miejską w Puławach i regionie puławskim odpowiada Miejski Zakład Komunikacji w Puławach. W Puławach funkcjonuje 21(1,2,3,4,5,6,7,8,9,11,12,14,15,16,17,19,20,21,22 - autobusy zwykłe oraz 18 i 28 - kursujące w dzień targowy) linii autobusowych. Kursuje także 6 linii szkolnych (J1, J2, K2, K3, KS1, S7)

Straż pożarna[edytuj | edytuj kod]

W Puławach działają 3 jednostki straży pożarnej:

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Na terenie miasta działa Puławski Park Przemysłowy, który ma za zadanie przyciągnąć poprzez ulgi podatkowe inwestorów[14]. Część terenów inwestycyjnych w Puławach, położonych w obrębie Zakładów Azotowych "Puławy" S.A. została także włączona do Starachowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej[15].

Przemysł[edytuj | edytuj kod]

Handel[edytuj | edytuj kod]

  • Hipermarkety: Tesco, Kaufland, Carrefour oraz markety dyskontowe: Lidl (1 istniejący, 2. w budowie na terenie budowanego osiedla Olimpijskiego), Biedronka (ilość: 4) oraz Stokrotki (ilość 4), etc.
  • Galerie handlowe: w 2006 roku swoją działalność rozpoczęła pierwsza w mieście galeria o nazwie "Galeria Zielona", która posiada na swym dachu plac zabaw dla dzieci (w sezonie letnim), a w sezonie zimowym funkcjonuje lodowisko. Galeria Nova (zakończenie budowy w 2012 r.), planowana jest kolejna galeria- ma mieć co najmniej dwie kondygnacje i parking podziemny. Elewacja ma być zrobiona z białego kamienia. Oprócz części handlowej w obiekcie ma być także rozrywkowa. Chodzi m.in. o trzysalowe kino.
  • Markety budowlane: Brico Depot (na ul. Gościńczyk) oraz Leroy Merlin (ul. Dęblińska).
  • Markety elektroniczne: MediaExpert, Neonet, Avans, EuroRTV-AGD, etc.
  • McDonald przy Leroy Merlin

Dzielnice i osiedla[edytuj | edytuj kod]

Panorama osiedla Niwa
Panorama osiedla Niwa
Wieżowce na Kołłątaja
Osiedle Kołłątaja

Dzielnice[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Kalendarium Włostowic.
  • Działki
  • Gajówka Piaski
  • Górna Niwa
  • Kolejowa
  • Las-Ruda
  • Leśniczówka Ruda
  • Majdan
  • Marynki
  • Michałówka
  • Mokradki
  • Płużki
  • Puławska Wieś
  • Puławy Fabryczne
  • Ruda Czechowska
  • Włostowice
  • Wólka Profecka

Osiedla[edytuj | edytuj kod]

  • Górki
  • Kępa
  • Książęce Płużki
  • Majdan
  • Michałówka
  • Osiedle Czartoryskich
  • Osiedle Działki
  • Osiedle Gościńczyk
  • Osiedle gen. Witolda
  • Osiedle Górna Kolejowa
  • Osiedle Górna Niwa
  • Osiedle Kaniowczyków
  • Osiedle Kołłątaja
  • Osiedle Kusocińskiego
  • Osiedle Leśna
  • Osiedle Mokradki
  • Osiedle Niemcewicza
  • Osiedle Niwa
  • Osiedle Podlesie
  • Osiedle Serek
  • Osiedle Sienkiewicza
  • Osiedle Słoneczny Stok
  • Osiedle Włostowice
  • Osiedle Wróblewskiego
  • Osiedle Norwida
  • Piaski
  • Płużki
  • Puławska Wieś
  • Ruda Czechowska
  • Ruda Las
  • Wólka Profecka
  • Zarzecze
  • Żulinki

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • W grocie parkowej obok pałacu przez pewien czas mieszkał etatowy pustelnik, wynajęty przez Izabelę Czartoryską. Jego obecność podkreślała romantyczny charakter parku.
  • W Puławach dzieciństwo spędził Bolesław Prus. W 1884 r. napisał Pleśń świata, jedno z najkrótszych swoich opowiadań, którego akcję umieścił w pobliżu Świątyni Sybilli. W innym opowiadaniu Kartki z podróży.Puławy opisał osadę Puławy.
  • W 1816 roku księżna Maria Wirtemberska, siostra księcia Adama Jerzego Czartoryskiego, napisała tu powieść "Malwina, czyli domyślność serca", uznawaną za pierwszą, polską powieść psychologiczno-obyczajową z wątkami autobiograficznymi.
  • Jedna z najdłuższych ulic w Warszawie to ulica Puławska. W czasach, gdy Puławy nosiły nazwę Nowa Aleksandria, ulica ta nazywała się Nowoaleksandryjska.
  • W latach osiemdziesiątych XX wieku w Puławach istniała prężna scena punkrockowa. Tu działały m.in. zespoły Trafo i Siekiera. Jego pierwszy wokalista, Tomasz Budzyński, po odejściu z Siekiery założył m.in. zespół Armia.
  • W Puławach znajduje się stara wojskowa linia kolejowa nr 82. To chyba jedyna w kraju linia, która biegła po moście pontonowym przez rzekę Wisłę. W okresie PRL (w 1975 r. i 1985 r.) odbywały się ćwiczenia wojskowe, podczas których budowano most kolejowo - drogowy. Po nim przejeżdżał pociąg. Następnie był on rozbierany.
  • W 1828 r. polski inżynier wojskowy gen. Ignacy Prądzyński proponował dowództwu wzniesienie fortyfikacji strzegących przepraw przez Wisłę w Puławach. Ostatecznie fortyfikacje wybudowano, ale w Dęblinie[17]
  • W latach 1985-1990 w Puławach działało Harcerskie Centrum Komputerowe. Była to pierwsza w Polsce tego typu placówka.[18]
  • Od 2000 r. Puławy mają swój własny hejnał miejski. Autorem melodii jest znany polski jazzman Henryk Majewski.[19]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Miasto Kraj
  Bojarka  Ukraina
  Castelo Branco  Portugalia
  Douai  Francja
  Dublany  Ukraina
  Nieśwież  Białoruś
  Nieuwegein  Holandia
  Stendal  Niemcy

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Trójkąt turystyczny Puławy - Kazimierz - Nałęczów na stronie Starostwa Powiatowego w Puławach
  2. Postęp robót na stronie GDDKiA
  3. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  4. Geneza nazwy "Puławy" na stronie Urzędu Miasta Puławy
  5. Źródłosłów nazwy "Puławy" w artykule Mikołaja Spóza, puławskiego regionalisty - na stronie mmpulawy.pl
  6. 6,0 6,1 6,2 Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu: Puławy. [dostęp 2014-06-27].
  7. Tadeusz Żenczykowski, Polska lubelska 1944, Warszawa 1990, s. 31.
  8. Tadeusz Swat, „...Przed Bogiem i historią”. Księga ofiar komunistycznego reżimu w Polsce lat 1944-1956. Mazowsze. Warszawa 2003, s. 332.
  9. Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2011-12-27].
  10. Budżet i WPF na 2011 rok. Urząd Miasta Puławy. [dostęp 2011-12-27].
  11. Institute of Fundamental Technological Research, PAN, Warsaw, Poland
  12. Dane według raportów wyszukiwarki zborów na oficjalnej stronie Świadków Jehowy (www.jw.org), dostęp z 5 czerwca 2014.
  13. Sala Królestwa Świadków Jehowy
  14. http://www.ppp.pulawy.com/pl/Czym_jest_Pulawski_Park_Przemyslowy.html Puławski Park Przemysłowy
  15. http://www.sse.com.pl/tereny Specjalna Strefa Ekonomiczna „Starachowice”
  16. http://www.zapulawy.pl/index1.php?dzial=14&lang=PL&node=14&doc=1000427&more=174 Akcjonariusze pozytywnie o Elektrowni Puławy i zakupie akcji Fosforów od Skarbu Państwa
  17. Mariusz Karolak: Historia powstania twierdzy w Dęblinie. [dostęp 26-10-2013].
  18. Mariusz Karolak: Harcerskie Centrum Komputerowe w Puławach. [dostęp 2014-09-04].
  19. Mariusz Karolak: Hejnał miasta Puławy. [dostęp 2014-10-09].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]