Niesporczaki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Niesporczaki
Tardigrada[1]
Spallanzani, 1777
Hypsibius dujardini
Hypsibius dujardini
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Podkrólestwo tkankowce właściwe
(bez rangi) wylinkowce
(bez rangi) Panarthropoda
Typ niesporczaki
Rzędy
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Niesporczaki (Tardigrada) – typ pospolitych, bardzo małych zwierząt bezkręgowych, zaliczanych do pierwoustych (Protostomia). Zasiedlają rozmaite siedliska, głównie środowiska wodne lub wilgotne. Znanych jest ponad 1000 gatunków niesporczaków[2]. Długość ich ciała waha się w przedziale 0,05-1,2 mm, kształtu walcowatego, ze słabo wyodrębnioną głową i 4 parami nieczłonowanych tułowiowych odnóży, zakończonych pazurkami lub przylgami. Ciało pokryte delikatnym oskórkiem, który na grzbiecie i po bokach ciała ma często zgrubienia w postaci granulacji. Przezroczyste, bezbarwne, a jeśli są zabarwione, wynika to z koloru pokarmu, jaki spożywają. Mięśnie gładkie i poprzecznie prążkowane. Jama ciała mieszana typu miksocel. Mogą wpadać w stan kryptobiozy (anabiozy – życia utajonego). Nazwa naukowa pochodzi od określenia Tardigrado – "wolno kroczący", nawiązującego do ich sposobu poruszania się[3]. Niektóre gatunki niesporczaków przeżyły ekspozycję na promieniowanie kosmiczne.

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Układ pokarmowy

W przedniej części gardzieli mają sztylety służące do nakłuwania liści i pokarmu. Gardziel pełni funkcję pompy ssącej. Dalej znajduje się krótki przełyk, a za nim entodermalne jelito środkowe, bez dodatkowych gruczołów trawiących, krótkie ektodermalne jelito tylne zakończone odbytem, znajdującym się pomiędzy ostatnią parą odnóży.

Układ wydalniczy

Funkcje wydalnicze pełnią cewki Malpighiego, występujące na granicy jelita środkowego i tylnego, choć nie u wszystkich niesporczaków. U niektórych funkcje wydalnicze pełnią też gruczoły ślinowe i komórki jelita środkowego.

Układ nerwowy

Układ ten jest segmentowany i składa się ze zwoju nadprzełykowego, obrączki okołoprzełykowej i zwoju podprzełykowego oraz 4 zwojów brzusznych. Narządami zmysłu są szczecinki i plamki oczne, czerwono lub czarno pigmentowane.

Układ rozrodczy

Są to zwierzęta rozdzielnopłciowe lub hermafrodytyczne. Nieparzyste, woreczkowate gonady znajdują się po stronie brzusznej. Przewody wyprowadzające gonad u samic są nieparzyste, a u samców – parzyste i mogą one uchodzić oddzielnie lub do otworu odbytowego i wówczas tworzy się kloaka. U niektórych występuje wyraźny dymorfizm płciowy, a u wielu gatunków brak samca. Wówczas stwierdza się partenogenezę. Zapłodnienie z reguły wewnętrzne. Są jajorodne, a jaja składają do wylinek lub wolno. Chorion jaj pokrywają często różnego kształtu wyrostki. Rozwój prosty trwa od kilku do kilkudziesięciu dni. Podczas wzrostu dość często dochodzi do linienia. Średnia długość życia wynosi ok. 9 miesięcy.

Niezwykła odporność[edytuj | edytuj kod]

Niesporczaki uznawane są za najbardziej odporne na warunki zewnętrzne ze znanych nam stworzeń. W stanie anabiozy mogą przetrwać w temperaturach od prawie zera absolutnego[4] do ponad 150 °C, znoszą 1000 razy silniejsze promieniowanie jonizujące, niż jakiekolwiek inne zwierzę[5], ciśnienie 6000 atmosfer, potrafią również przetrwać ponad 100 lat bez wody[6], a nawet w przestrzeni kosmicznej[7].

Przypisy

  1. Tardigrada w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Degma et al: Actual checklist of Tardigrada species (Ver. 13: 01-06-2010) (pdf) (ang.). 2010. [dostęp 30 czerwca 2010].
  3. Zoologia : bezkręgowce. T. 1. Red. nauk. Czesław Błaszak. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, s. 694. ISBN 978-83-01-16108-8.
  4. Bertolani R, Guidetti R, Jönsson KI, Altiero T, Boschini D, Rebecchi L. Experiences with dormancy in tardigrades. „Journal of Limnology”. 63 (Suppl. 1), s. 16–25, 2004 (ang.). 
  5. Daiki D. Horikawa i inni. Radiation tolerance in the tardigrade Milnesium tardigradum. „International Journal of Radiation Biology”. 82 (12), s. 843–848, 2006. doi:10.1080/09553000600972956 (ang.). 
  6. Jon Copley. Indestructible. „New Scientist”. 2209, 1999 (ang.). 
  7. Tardigrades are back to earth. 9 listopada 2007. [dostęp 17 maja 2010].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Mały słownik zoologiczny: bezkręgowce. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1984. ISBN 83-214-0428-6.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]