Mszywioły

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mszywioły
Bryozoa[1]
Mszywioły
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Podkrólestwo tkankowce właściwe
Nadtyp czułkowce
Typ mszywioły
Synonimy
  • Ectoprocta
  • Polyzoa
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Mszywioły (Bryozoa) – typ wodnych, głównie morskich, kolonijnych zwierząt bezkręgowych o najwyższym – wśród wtórnojamowców – stopniu organizacji kolonii, zwanej zoarium. Pojedyncze osobniki, nazywane zooidami, mają w części głowowej aparat czułkowy zwany lofoforem. Zewnętrznie są podobne do polipów stułbiopławów.

Typ obejmuje około 5 tys. gatunków[2] żyjących współcześnie i prawie cztery razy tyle wymarłych. Polska nazwa wywodzi się od "mchu", ponieważ kolonie mszywiołów porastają podwodne przedmioty niczym mchy na lądzie. Przeważnie żyją w morzach, niektóre w wodach słodkich. Większość prowadzi osiadły tryb życia. Niektóre (np. Cristatella) przemieszczają się z prędkością do 3 cm dziennie. Tylko wyjątkowo spotykane są pojedyncze zooidy[3]

Pojedyncze osobniki (zooidy) są drobne, dobrze widzialne tylko pod mikroskopem. Ich ciało składa się z ruchomego odcinka głowowego (polypid) zaopatrzonego w lofofor oraz nieruchomego odcinka dolnego (cystid). Ciało okryte jest pochewką (zooecjum) galaretowatą, błoniastą lub zwapniałą. Dokoła otworu gębowego znajdują się liczne orzęsione czułki, osadzone okółkiem na brzegu tarczy okrągłej lub w kształcie podkowy. Nie mają układu krwionośnego ani wydalniczego. Żywią się planktonem, który napędzają do otworu gębowego za pomocą ramion. Rozmnażają się płciowo oraz przez pączkowanie[4]. U morskich mszywiołów występuje rozwój złożony, a u słodkowodnych – prosty[3].

Kolonie (zoaria) osiągają do 90 cm wysokości i do 2 m długości [3] – mogą zawierać do kilkuset tysięcy osobników[2].

Do niedawna uważano, że zwierzęta te pojawiły w ordowiku, jednak w 2010 r. znaleziono najstarsze skamieniałe mszywioły w utworach górnego kambru Meksyku[5].

Mszywioły dzieli się na trzy gromady:

W Polsce stwierdzono 12 gatunków występujących w wodach słodkich i słonawych[2].

Pierwszą pracą w Polsce skupiającą się nad bryozoami była publikacja autorstwa Józefa Premika[6] (w dysertacji doktorskiej pt. Studia nad bryozoami sylurskimi Podola, w której jako pierwszy w Polsce zilustrował 39 gatunków mszywiołów[7]).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Bryozoa w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 2,2 Fauna Polski - charakterystyka i wykaz gatunków. Bogdanowicz W., Chudzicka E., Pilipiuk I. i Skibińska E. (red.). T. III. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2008, s. 355–356. ISBN 978-83-88147-09-8.
  3. 3,0 3,1 3,2 Zoologia : bezkręgowce. T. 1. Red. nauk. Czesław Błaszak. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009. ISBN 978-83-01-16108-8.
  4. Henryk Jakubowski, Jerzy Ring: Ryby w akwarium. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1990 str.77.
  5. Ed Landing, Adam English & John D. Keppie, 2010: Cambrian origin of all skeletalized metazoan phyla—Discovery of Earth's oldest bryozoans (Upper Cambrian, southern Mexico). Geology, v. 38 no. 6 p. 547-550
  6. Stanisław Węcławik: (Sub specie aeternitatis) Józef Premik (1890–1963). W: Księga pamiątkowa (obchodów 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku). Sanok: 1980, s. 106.
  7. Zbigniew Zadruski: Józef Premik (1890-1963). gazetacz.com.pl. [dostęp 4 lipca 2014].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Henryk Jakubowski, Jerzy Ring: Ryby w akwarium. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1990. ISBN 83-02-03493-2.